 |
 |
قايسى كۈنى تىلۋىزورنى ئىچىپ تۇرۇشىمغا << نوبىل ئەدەبىيات مۇكاپاتى >> توغرىسىدا سۆھبەت ئىلىپ بىرىۋاتقان ئىكەن،ئەپسۇس مەن ئاخىرلىشاي دىگەندە تىلۋىزۇرنى ئىچىپتىمەن.مەن بۇنداق تىما،سۆھبەتلەرگە تولىمۇ قىزىقاتتىم،شۇڭا بۈگۈن تورغا چىقىپ بۇ ھەقتىكى تىمىلارنى كۆرۈپ،بۇ ھەقتىمۇ ئاز-تولا بىلىمگە ئىگە بولدۇم.شۇڭىلاشقا << نوبىل مۇكاپاتى ۋە ئۇيغۇرلار >> تىمىسىدىكى بۇ ئىلمى ماقالىنى كەڭ تورداشلاركۆرگەنمۇ ياكى كۆرمىگەنمۇ ئۇنىسى ماڭا نامەلۇم. تورداشلارغا بەلگىلىك پايدىلىنىش قىممىتى بولۇپ قالار دىگەن مەقسەتتە << ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسى >> تورىدىن كۆچۈرۈپ ئەكىلىپ يوللاپ قويدۇم.
نوبىل مۇكاپاتى ۋە ئۇيغۇرلار
ﻧﻮﺑﯧﻞ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻰ ﺩﯗﻧﻴﺎﺩﯨﻜﻰ ﻧﺎﮬﺎﻳﺘﻰ ﺑﯩﺮ ﻗﯩﺰﺯﯨﻖ ﺗﯩﻤﺎ. ﺩﯗﻧﻴﺎﻧﻰ ﯞﺍقﺘﯩﻨﭽﻪ ﻗﻮﻳﯘﭖ ﺗﯘﺭﯗﭖ ﺋﯜﺯﯨﻤﯩﺰﮔﻪ ﻧﻪﺯﻩﺭ ﺳﺎﻟﺴﺎﻗﻤﯘ ﺑﯘ ﺋﻮﻳﻐﯘﺭﻻﺭﻧﯩﯖﻤﯘ ﺑﯩﺮ ﻗﯩﺰﺯﯨﻖ ﺗﯩﻤﯩﺴﻰ. ﺑﻮﻟﯘﭘﻤﯘ ﺑﯘﻧﺪﺍﻕ ﮔﻪﭘﻠﻪﺭﮔﻪ ﻣﻪﻧﻤﯘ ﺑﯩﺮ ﻗﻪﺩﻩﺭ ﻗﯩﺰﺯﯨﻘﯩﺪﯨﻐﺎﻥ ﺑﻮﻟﻐﺎﭼﻘﺎ ﺳﯜﺭﯛﺷﺘﯜﺭﯛﭖ ﻳﯜﺭﯛﭖ ﺋﺎﯕﻼﭖ ﮬﺎﻳﺎﺟﺎﻧﻠﯩﻨﯩﭗ ﻛﯩﺘﻪﺗﺘﯩﻢ. ﺑﯘﺭﯗﻥ ﻛﯩﭽﯩﻚ ﯞﺍﻗﯩﺘﻼﺭﺩﺍ ﺋﯘﭼﯘﺭ ﻣﻪﻧﺒﻪﻳﯩﻤﯩﺰ ﻛﻪﻣﭽﯩﻞ، ﺋﯘﭼﯘﺭﯨﻤﯩﺰ ﭘﻪﻗﻪﺗﻼ ئۇيغۇر رايۇنىدا ﭼﯩﻘﯩﺪﯨﻐﺎﻥ ﺑﯩﺮ ﻧﻪﭼﭽﻪ ﮔﯩﺰﯨﺖ ﮊﻭﺭﻧﺎﻟﻼﺭ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﭼﻪﻛﻠﯩﻨﯩﭗ ﻗﺎﻟﻐﺎﭼﻘﺎ ”ﯞﺍﻱ ﭘﺎﻻﻧﭽﻰ ﺋﺎﺧﯘﻥ ﻧﻮﺑﯩﻞ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﯩﻨﻰ ﻳﯩﻘﯩﻨﺪﺍ ﺋﺎﻟﻐﯘﺩﻩﻙ؛ ﻳﺎﭘﯘﻧﺪﺍ ﺑﯩﺮﺳﻰ ﻣﻮﺧﺘﻪﺭ ﭼﻮﯓ ﺗﻪﻟﯩﻤﺎﺗﻰ ﺩﻩﭖ ﺗﻪﻟﯩﻤﺎﺕ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﻏﺎ ﻗﻮﻳﯘﭘﺘﯘ، ﻧﻮﺑﯩﻞ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﯩﻨﻰ ﺋﯧﻠﯩﺸﺘﯩﻦ ﺋﯜﻣﯩﺖ ﺑﻪﻙ ﭼﻮﯓ. ﺋﺎﻣﺮﯨﻜﯩﺪﺍ ﺋﻪﺭﻛﯩﻦ ﺳﯩﺪﯨﻖ ﺩﻩﭖ ﺑﯩﺮﺳﻰ ﺑﺎﺭﻣﯩﺶ، ﺋﺎﻣﺮﯨﻜﯩﻨﯩﯔ ﺋﺎﺗﯘﻡ ﺗﻪﺗﻘﯩﻘﺎﺕ ﻣﻪﺭﻛﯩﺰﯨﺪﻩ ﺋﯩﺸﻠﻪﻳﺪﯨﻜﻪﻥ، ﺋﺎﺗﯘﻡ ﻓﯩﺰﯨﻜﯩﺴﻰ ﺳﺎﮬﻪﺳﯩﺪﻩ ﺑﻪﻙ ﻧﯘﭘﯘﺯﻟﯘﻗﻜﻪﻥ، ﻧﯜﭘﯘﺯﻟﯘﻕ ﺋﺎﻟﯩﻤﻼﺭ ﺋﻪﺭﻛﯩﻨﻨﯩﯔ ﻧﻮﺑﯩﻞ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻰ ﺋﯧﻠﯩﺸﻰ ﭘﻪﻗﻪﺕ ﯞﺍﻗﯩﺖ ﻣﻪﺳﯩﻠﯩﺴﻰ ﺩﻩﭘﺘﯘﻣﯩﺶ“ ﺩﯨﮕﻪﻧﺪﻩﻙ ﮔﻪﭘﻠﻪﺭﻧﻰ ﺋﺎﯕﻠﯩﺴﺎﻕ ﮬﺎﻳﺎﺟﺎﻧﻠﯩﻨﯩﭗ ”ﺑﯩﺰﻧﯩﯖﻤﯘ ﺋﺎﻟﯩﻤﻠﯩﺮﯨﻤﯩﺰ ﻧﻮﺑﯩﻞ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻰ ﺋﺎﻟﻐﯩﻠﻰﻗﻮﭘﯘﭘﺘﯘ“ ﺩﻩﭖ ﮬﻪﻣﻤﻪ ﺋﺎﺩﻩﻣﮕﻪ ﺳﯜﺯﻟﻪﭖ ﻳﯜﺭﻩﺗﺘﯘﻕ. ﺷﻪﺧﺴﻪﻥ ﻣﻪﻥ ﺋﯜﺯﻩﻣﻨﻰ ﺷﯩﻨﺠﺎﯕﺪﺍ ﻓﯩﺰﯨﻜﯩﺪﯨﻦﺗﯧﺨﻰ ﺗﯜﺯﯛﻙ ﺳﺎﯞﺍﺗﻠﯩﻖ ﺋﺎﺩﻩﻡ ﺩﻩﭖ ﻗﺎﺭﯨﻤﯩﺴﺎﻣﻤﯘ ، ﻟﯧﻜﯩﻦ ﺧﻪﻗﻨﯩﯔ ﭼﻮﯓ ﺑﯩﻠﯩﺸﻰ ﯞﻩ ﻳﺎﻛﻰﺑﺎﺷﻘﺎ ﺑﯩﺮ ﺳﻪﯞﻩﭘﻠﻪﺭ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺑﯩﺮ ﻧﻪﭼﭽﻪ ﻗﯧﺘﯩﻢ ”ﻣﻪﻥ ﻧﻮﺑﯩﻞ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻰ ﺋﺎﻟﯩﻤﻪﻥ“ ﺩﯨﮕﻪﻧﻠﻪﺭﺑﯩﻠﻪﻥ ”ﮬﻪﻣﺴﯜﮬﺒﻪﺕ“ﺗﻪ ﺑﻮﻟﯘﭖ ﻗﺎﻟﺪﯨﻢ.“ﺋﯧﻐﯩﺰ ﺗﺎﺗﯩﻼﻳﺪﯨﻐﺎﻥ“ ﻣﯘﺧﺒﯩﺮﻻﺭﻣﯘ ﭘﺎﺕ -ﭘﺎﺕﺯﯨﺮﯨﻜﯩﭗ ﻗﺎﻟﺴﺎ ﺩﺍﯕﻠﯩﻖ ﺋﻪﺩﯨﭙﻠﯩﺮﯨﻤﯩﺰﻧﻰ ﮔﻪﭘﻜﻪ ﺳﯧﻠﯩﭗ ”ﺋﻮﻳﻐﯘﺭﻻﺭ ﻗﺎﭼﺎﻥ ﺋﻪﺩﯨﺒﻴﺎﺗﺘﯩﻦﻧﻮﺑﯩﻞ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻰ ﺋﺎﻟﯩﺪﯗ؟“ ﺩﻩﭖ ﺳﯘﺋﺎﻟﻼﺭﻧﻰ ﺳﻮﺭﺍﭖ ﺋﯘﻻﺭﻧﻰ ﮔﻪﭖ ﻗﯩﻠﻐﯘﺯﯨﺪﯗ. ﺑﻪﺯﻯﺋﻪﺩﯨﭙﻠﯩﺮﯨﻤﯩﺰﻣﯘ ﮬﺎﻳﺎﺟﺎﻧﻠﯩﻨﯩﭗ ﻛﯩﺘﯩﭗ ﺋﻪﺧﻤﻪﻗﻠﻪﺭﭼﻪ ﮔﻪﭘﻠﻪﺭﻧﻰ ﻗﯩﻠﯩﭗ ﻗﺎﻟﺪﻯ. ﺋﯩﺸﻘﯩﻠﯩﭗ ﺑﯘﺋﯩﺸﻼﺭﻧﻰ ﺩﻩﭖ ﻛﻪﻟﺴﻪﻡ ﺑﻪﻙ ﻗﯩﺰﺯﯨﻖ. ﺋﻪﯓ ﻣﯘﮬﯩﻤﻰ ﺑﯘﻧﺪﺍﻕ ﺋﻪﺧﻤﯩﻘﺎﻧﯩﻠﯩﻘﻼﺭ ﺗﯧﺨﻰ ﮬﺎﺯﯨﺮﻏﯩﭽﻪﺗﯜﮔﯩﻤﻪﯞﺍﺗﯩﺪﯗ. ﻧﯘﺭﻏﯘﻧﻠﯩﻐﺎﻥ ﺋﺎﺩﻩﻡ ﻧﻮﺑﯩﻞ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﯩﻨﯩﯔ ﺋﯩﺴﻤﯩﻨﻰ ﺑﯩﻠﺴﯩﻤﯘ ﻟﯧﻜﯩﻦ ﺑﺎﺷﻘﺎﺋﯩﻨﭽﯩﻜﻪ ﺋﯩﺸﻠﯩﺮﯨﻨﻰ، ﺋﺎﺭﻗﺎ ﻛﯜﺭﯛﻧﯜﺷﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﺑﯩﻠﻤﯩﮕﻪﭼﻜﻪ ﻗﺎﺭﯨﻐﯘﻻﺭﭼﻪ ﭘﯩﻜﯩﺮ ﻗﯩﻠﯩﯟﺍﺗﯩﺪﯗ. ﺑﯘ ﺟﻪﮬﻪﺗﺘﻪ ﺋﻮﻳﻐﯘﺭﻻﺭﺩﯨﻜﻰ ﺑﯩﺮﻩﺭ ﻧﯘﭘﯘﺯﻟﯘﻕ ﺋﻪﺭﭘﺎﺑﻠﯩﺮﯨﻤﯩﺰ ﺗﻪﭘﺴﯩﻠﯩﺮﺍﻕ ﺑﯩﺮ ﻧﻪﺭﺳﻪ ﻳﯧﺰﯨﭗﻣﻪﺗﺒﯘﺋﺎﺗﻼﺭﺩﺍ ﺋﯩﻼﻥ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ ﺑﯘﻟﺴﺎ ﺩﻩﭖ ﺧﯧﻠﻰ ﺋﯜﻣﯩﺖ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ ﺑﯘﻟﺴﺎﻣﻤﯘ ﻟﯧﻜﯩﻦ ﮬﺎﺯﯨﺮﻏﯩﭽﻪﮬﯧﭽﻜﯩﻢ ﺑﯘﻧﺪﺍﻕ ﻧﻪﺭﺳﻪ ﻳﯧﺰﯨﭗ ﺑﺎﻗﻤﯩﺪﻯ. ﺷﯘﯕﺎ ﭘﯧﻘﯩﺮ ﻣﯘﺷﯘ ﺋﯩﺸﻼﺭﻧﻰ ﻧﻪﺯﻩﺭﺩﻩ ﺗﯘﺗﯘﭖ ﺋﺎﺩﺩﻯﺑﯘﻟﺴﯩﻤﯘ ﺋﯜﺗﻜﻪﻥ ﮬﻪﭘﺘﻪ ﺑﯩﺮ ﻧﻪﭼﭽﻪ ﻛﯜﻧﻠﯜﻙ ﺋﺎﺧﺸﺎﻣﻠﯩﻖ ﯞﺍﺧﺘﯩﻤﻨﻰ ﺳﻪﺭﯨﭗ ﻗﯩﻠﯩﭗ ﺋﯜﺯﻩﻣﻨﯩﯔﺑﯩﻠﯩﺪﯨﻐﺎﻧﻠﯩﺮﯨﻢ ﯞﻩ ﺗﻮﺭﺩﯨﻦ ﺗﻮﭘﻠﯩﻐﺎﻥ ﻣﺎﺗﯩﺮﯨﻴﺎﻟﻼﺭﻧﻰ ﺑﯩﺮﻟﻪﺷﺘﯜﺭﯛﭖ ﺑﯘ ﻳﺎﺯﻣﯩﻨﻰ ﻳﯧﺰﯨﭗﭼﯩﻘﺘﯩﻢ. ﺑﯘ ﺗﯩﻤﺎ ﺋﺎﺭﻗﯩﻠﯩﻖ ﺗﻮﺭﺩﺍﺷﻼﺭ ﺑﯘ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻘﺎ ﻣﻪﻟﯘﻡ ﻛﯜﺯ ﻗﺎﺭﺍﺵ ﺗﯩﻜﻠﯩﯟﺍﻟﺴﺎ، ﺑﯘﻧﺪﯨﻦ ﻛﯩﻴﯩﻦ ﺷﯘﻧﺪﺍﻕ ﮔﻪﭘﻠﻪﺭﮔﻪ ﺩﯛﭺ ﻛﻪﻟﮕﻪﻧﺪﻩ ﺳﻮﻏﯘﻗﻘﺎﻧﻠﯩﻖ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻣﯘﺋﺎﻣﯩﻠﻪ ﻗﯩﻠﺴﺎﺩﯨﮕﻪﻥ ﺋﯜﻣﯩﺘﺘﯩﻤﻪﻥ. ﺑﯘﻳﺎﺯﻣﯩﺪﺍ ﺋﺎﻟﺪﻯ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻗﯩﺴﻘﯩﭽﻪ ﻧﻮﺑﯩﻞ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻰ ﺗﯘﻧﯘﺷﺘﯘﺭﻟﯩﺪﯗ، ﺋﯘﻧﺪﯨﻦ ﻛﯩﻴﯩﻦ ﻣﻪﻟﯘﻡﺗﻪﮬﻠﯩﻠﻠﻪﺭ ﻗﯩﻠﻨﯩﺪﯗ، ﺋﺎﺧﺮﯨﺪﺍ ﻣﻪﻥ ﺋﺎﯕﻠﯩﻐﺎﻥ ﯞﻩ ﺑﯩﺰ ﺋﻮﻳﻐﯘﺭﻻﺭ ﻗﯩﺰﺯﯨﻘﯩﺪﯨﻐﺎﻥ ﺑﯩﺮ ﻧﻪﭼﭽﻪﻧﻮﻗﺘﺎ ﻣﻪﺭﻛﻪﺯﻟﯩﻚ ﻣﯘﺯﺍﻛﯩﺮﻩ ﻗﯩﻠﻨﯩﺪﯗ. ﺗﻪﮬﻠﯩﻠﻠﻪﺭﮔﻪ ﺋﯩﺸﻠﯩﺘﯩﻠﮕﻪﻥ ﺳﺎﻧﻠﯩﻖ ﻣﻪﻟﯘﻣﺎﺗﻼﺭﮬﻪﻣﻤﯩﺴﻰ ﻧﻮﺑﯩﻞ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻰ ﻛﯜﻣﯩﺘﯩﺘﯩﻨﯩﯔ ﺗﻮﺭ ﺑﯧﺘﯩﺪﯨﻦ ﺋﯧﻠﯩﻨﺪﻯ. ﺋﯘ ﻳﻪﺭﺩﻩ ﻳﻮﻗﻠﯩﺮﯨﻤﯘﻧﯘﭘﯘﺯﻟﯘﻕ ﺗﻪﺗﻘﯩﻘﺎﺕ ﺋﻮﺭﯗﻧﻼﺭﻧﯩﯔ ﺩﻭﻛﻼﺗﻠﯩﺮﯨﺪﯨﻦ ﺋﯧﻠﯩﻨﺪﻯ. .1ﻧﻮﺑﯩﻞ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻰ ﺗﯜﻏﺮﯨﺴﯩﺪﺍ ﭼﯜﺷﻪﻧﭽﻪ ﻧﻮﺑﯩﻞ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻰ ﺷﯩﯟﯨﺘﺴﯩﻴﻠﯩﻚ ﻣﻪﺷﮭﯘﺭﺋﺎﻟﯩﻢ ﺋﺎﻟﻔﯩﺮﯨﺪ ﻧﻮﺑﯩﻠﻨﯩﯔ 1895-ﻳﯩﻠﻰ 11-ﺋﺎﻳﻨﯩﯔ 27-ﻛﯜﻧﻰ ﭘﺎﺭﯨﮋﺩﺍ ﺭﻩﺳﻤﻰ ﺋﯩﻤﺰﺍ ﻗﻮﻳﯘﭖﻗﺎﻟﺪﯗﺭﻏﺎﻥ ﯞﻩﺳﻴﯩﺘﯩﮕﻪ ﺋﺎﺳﺎﺳﻪﻥ 1901-ﻳﯩﻠﯩﺪﯨﻦ ﺗﺎﺭﺗﯩﭗ ﺭﻩﺳﻤﻰ ﺗﺎﺭﻗﯩﺘﻠﯩﺸﻘﺎ ﺑﺎﺷﻠﯩﻐﺎﻥ. ﺋﯘﻓﯩﺰﯨﻜﺎ، ﺧﯩﻤﯩﻴﻪ ﺳﺎﮬﻪﺳﯩﺪﻩ ﺟﯩﻖ ﺋﯩﺰﺩﯨﻨﯩﺸﻼﺭﻧﻰ ﺋﯩﻠﯩﭗ ﺑﺎﺭﻏﺎﻥ. ﺑﻮﻟﯘﭘﻤﯘ ﭘﺎﺭﺗﻼﺗﻘﯘﭺ ﺩﻭﺭﺍﻳﺎﺳﺎﺵ ﺟﻪﮬﻪﺗﺘﻪ ﺯﻭﺭ ﺯﯨﮭﻨﯩﻨﻰ ﺳﯩﯖﺪﯗﺭﮔﻪﻥ ﯞﻩ ﺷﯘ ﺩﻩﯞﯨﺮﺩﯨﻜﻰ ﺋﻪﯓ ﺋﯩﻠﻐﺎﺭ ﺑﯘﻟﻐﺎﻥ ﺗﯩﺨﻨﯩﻜﯩﻐﺎﺋﯩﮕﻪ ﺑﯘﻟﻐﺎﻥ. ﺋﯘ ﺷﯘﻧﺪﺍﻗﻼ ﺗﻪﺗﻘﯩﻘﺎﺕ ﻧﻪﺗﯩﺠﯩﻠﯩﺮﻧﻰ ﺑﯩﯟﺍﺳﺘﻪ ﺗﯧﺨﻨﯩﻜﯩﻐﺎ ﺋﺎﻳﻼﻧﺪﯗﺭﯗﭖﺑﺎﺯﺍﺭﻏﺎ ﺳﯧﻠﯩﭗ ﺋﯘﻧﯩﯔ ﻛﺎﺭﺧﺎﻧﻠﯩﺮﻯ ﺋﯩﻨﺘﺎﻳﯩﻦ ﺗﯩﺰ ﺳﯜﺭﺋﻪﺗﺘﻪ ﺗﻪﺭﻩﻗﻘﻰ ﻗﯩﻠﯩﭗ ﺷﯘ ﺩﻩﯞﯨﺮﺩﯨﻜﻰﻳﺎﯞﺭﯗﭘﺎﺩﯨﻜﻰ ﭼﻮﯓ، ﺩﺍﯕﻠﯩﻖ ﻛﺎﺭﺧﺎﻧﯩﭽﯩﻨﯩﯔ ﺑﯩﺮﺳﯩﮕﻪ ﺋﺎﻳﻼﻧﻐﺎﻥ. ﺋﯜﻣﺮﯨﻨﯩﯔ ﺋﺎﺧﯩﺮﯨﺪﺍ ﯞﻩﺳﻴﻪﺕﻗﺎﻟﺪﯗﺭﯗﭖ ﺋﯜﻣﺮﯨﺪﻩ ﺗﺎﭘﻘﺎﻥ ﭘﯘﻟﯩﻨﯩﯔ ﻣﯘﺗﻠﻪﻕ ﻛﯜﭖ ﻗﯩﺴﻤﯩﻨﻰ ﺑﺎﻧﻜﯩﻐﺎ ﻗﻮﻳﯘﭖ ﺋﯘﻧﯩﯖﺪﯨﻦﭼﯩﻘﻘﺎﻥ ﯴﺳﯜﻣﻨﻰ ”ﺋﯩﻨﺴﺎﻧﯩﻴﻪﺗﻨﯩﯔ ﺗﯩﻨﯩﭽﻠﯩﻘﻰ، ﺋﯩﻠﯩﻢ-ﭘﻪﻧﻨﯩﯔ ﺗﻪﺭﻩﻗﻘﯩﻴﺎﺗﻰ ﺋﯜﭼﯜﻥ ﺗﯜﮬﭙﻪﻗﻮﺷﻘﺎﻥ ﺷﻪﺧﯩﺴﻨﻰ ﺗﺎﺭﺗﯘﻗﻼﺵ“ ﻗﺎ ﺋﯩﺸﻠﯩﺘﯩﺸﻨﻰ ﺗﻪﯞﺳﯩﻴﻪ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ. ﻧﻮﺑﯩﻠﻨﯩﯔ ﺑﯘ ﻗﺎﺭﺍﺭﻯ ﺋﯜﺯﯞﺍﺧﺘﯩﺪﺍ ﭘﯜﺗﯜﻥ ﺷﯩﯟﯨﺘﺴﯩﻴﺪﻩ ﭼﻮﯓ ﻏﯘﻟﻐﯘﻻ ﻗﻮﺯﻏﯩﻐﺎﻥ. ﻧﯘﺭﻏﯘﻧﻠﯩﻐﺎﻥ ﺋﺎﺩﻩﻡ ﺋﯩﺸﻪﻧﻤﻪﻱﻗﺎﻟﻐﺎﻥ. ﮬﻪﺗﺘﺎ ﺋﯘﻧﯩﯔ ﺋﺎﺋﯩﻠﯩﺴﯩﺪﯨﻜﯩﻠﻪﺭ، ﺋﻮﺭﯗﻕ ﺗﻮﻗﻘﺎﻧﻠﯩﺮﻯ ﺋﻮﭼﯘﻕ ﺋﺎﺷﻜﺎﺭﺍ ﻗﺎﺭﺷﻰﭼﯩﻘﻘﺎﻥ. ﻟﯧﻜﯩﻦ ﺋﯘ ﻳﻪﻧﯩﻼ ﻛﻪﺳﻜﯩﻨﻠﯩﻚ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺑﯘ ﻗﺎﺭﺍﺭﯨﺪﯨﻦ ﯞﺍﺯ ﻛﻪﭼﻤﯩﮕﻪﻥ. ﻧﻮﺑﯩﻞﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻰ ﺋﻪﻧﻪ ﺷﯘﻧﺪﺍﻕ ﺑﺎﺭﻟﯩﻘﻘﺎ ﻛﯩﻠﯩﭗ 1901-ﻳﯩﻠﺪﯨﻦ ﺗﺎﺭﺗﯩﭗ ﮬﻪﺭ ﻳﯩﻠﻰ ﺑﯩﺮ ﻗﯧﺘﯩﻢ ﺭﻩﺳﻤﻰﺗﺎﺭﻗﯩﺘﻠﯩﺸﻘﺎ ﺑﺎﺷﻠﯩﻐﺎﻥ. 2) ﻧﻮﺑﯩﻠﻨﯩﯔ ﮬﺎﻳﺎﺗﻰ ﯞﻩ ﺋﯩﺶ ﺋﯩﺰﻟﯩﺮﻯﻧﻮﺑﯩﻠﻨﯩﯔ ﮬﺎﻳﺎﺗﯩﻐﺎ ﻗﯩﺰﺯﯨﻘﯩﺪﯨﻐﺎﻥ ﺗﻮﺭﺩﺍﺷﻼﺭ باشقا ماتىرىياللارنى ئاختۇرۇپ كۆرگەي. ﺋﯘﻻﺭﺩﺍ ﺑﯩﺰ ﺋﯜﮔﯩﻨﯩﺸﻜﻪ ﺗﯩﮕﯩﺸﻠﯩﻚ ﻧﯘﺭﻏﯘﻧﻠﯩﻐﺎﻥ ﻧﻪﺭﺳﯩﻠﻪﺭ ﺑﺎﺭ. ﻣﻪﻥ ﺑﻪﺯﻯ ﺋﺎﻻﮬﯩﺪﯨﺮﺍﻕﺋﯩﺸﻼﺭﻧﻰ ﻗﺴﯩﺘﯘﺭﯗﭖ ﺋﯜتىمەن. ئﺎﻟﻔﯩﺮﯨﺪﻧﻮﺑﯩﻠﻨﯩﯔ ﺩﺍﺩﯨﺴﻰ ﺋﯩﻤﻤﺎﻧﯘﻝ ﻧﻮﺑﯩﻞ ﺋﯜﺯ ﯞﺍﺧﺘﯩﺪﺍ ﺳﯩﺘﻮﻛﮭﻮﻟﯩﻤﺪﯨﻜﻰ ﺩﺍﯕﻠﯩﻖ ﻗﯘﺭﻟﯘﺵﺋﯩﻨﮋﯨﻨﯩﺮﻯ ﯞﻩ ﻛﻪﺷﭙﯩﻴﺎﺗﭽﻰ ﺑﯘﻟﯘﭖ ﺳﯩﺘﻮﻛﮭﯘﻟﯩﻤﺪﺍ ﻧﯘﺭﻏﯘﻥ ﻛﯜﯞﺭﯛﻙ ، ﻳﻮﻝ، ﻗﯘﺭﻟﯘﺵ ﺳﺎﻟﻐﺎﻥﺷﯘﻧﺪﺍﻗﻼ ﻛﻪﺳﯩﭗ ﺋﯩﮭﺘﯩﻴﺎﺟﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺋﯩﺸﺘﯩﻦ ﺳﯩﺮﺕ ﺗﺎﻏﻼﺭﻧﻰ، ﭼﻮﯓ ﻗﯘﺭﺍﻡ ﺗﺎﺷﻼﺭﻧﻰ ﭘﺎﺭﺗﻠﯩﺘﯩﺶﺋﯜﭼﯜﻥ ﭘﺎﺭﺗﻼﺗﻘﯘﭺ ﺩﻭﺭﯨﻼﺭﻧﻰ ﺗﻪﺗﻘﯩﻖ ﻗﯩﻠﯩﭗ ﺩﺍﺋﯩﻢ ﺗﻪﺟﺮﯨﺒﻪ ﺋﯧﻠﯩﭗ ﺑﺎﺭﺍﺗﺘﻰ. ﺋﺎﻟﻔﯩﺮﯨﺪﻧﻮﺑﯩﻞ ﺗﯘﻏﯘﻟﻐﺎﻥ ﻳﯩﻠﻰ ﺋﯘﻧﯩﯔ ﺩﺍﺩﯨﺴﯩﻨﯩﯔ ﺋﯩﺶ ﺋﻮﺭﻧﯩﺪﺍ ﭼﻮﯓ ﮬﺎﺩﯨﺴﻪ ﻳﯜﺯ ﺑﯩﺮﯨﭗ، ﻗﻮﺭﻟﯘﺵﺋﯚﺭﯛﻟﯜﭖ ﭼﯘﺷﯘﭖ ﺑﯘﻧﯩﯔ ﻧﻪﺗﯩﺠﯩﺴﯩﺪﻩ ﺋﯘﻧﯩﯔ ﺩﺍﺩﯨﺴﻰ ﭘﯜﺗﯜﻧﻠﻪﻱ ﯞﻩﻳﺮﺍﻥ ﺑﯘﻟﻐﺎﻥ ﯞﻩ ﺗﻮﺭﻣﯘﺵﮬﻪﻟﻪﻛﭽﯩﻠﯩﻜﯩﺪﻩ ﺭﯗﺳﯩﻴﻪﻧﯩﯔ ﺳﺎﻥ ﭘﯧﺘﯩﺮﺑﻮﺭﮔﻘﺎ ﺑﯧﺮﯨﭗ ﺑﯩﺮ ﻣﯩﺨﺎﻧﯩﻜﺎ ﺳﯩﺨﻰ ﻗﯘﺭﯗﭖ ﺗﯩﺰﻻ ﭼﺎﺭﭘﺎﺩﯨﺸﺎ ﯞﻩ ﺋﯜﻧﯩﯔ ﮔﯩﻨﺮﺍﻟﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﻛﯜﺯﻯ ﭼﯜﺷﻜﻪﻥ ﯞﻩ ﺋﯘ ﻳﻪﺭﺩﻩ ﻛﯩﻤﯩﺴﺎﺯﻟﯩﻖ ﯞﻩ ﺑﺎﺷﻘﺎﺋﯜﺳﻜﯜﻧﯩﻠﻪﺭﻧﻰ ﻳﺎﺳﺎﭖ ﺭﻭﺳﯩﻴﻪ ﺋﺎﺭﻣﯩﺴﻴﯩﮕﻪ ﺳﯧﺘﯩﭗ ﺋﯩﻘﺘﺴﺎﺩﻯ ﻳﻪﻧﻪ ﺟﺎﻧﻼﻧﻐﺎﻥ ﯞﻩ ﺋﺎﻟﻔﯩﺮﯨﺪﻧﻮﺑﯩﻠﻨﻰ ﺳﺎﻥ ﭘﯧﺘﯧﺮﺑﻮﺭﮔﻘﺎ ﺋﻪﻛﯩﻠﯩﭗ ﺷﯘ ﻳﻪﺭﺩﯨﻜﻰ ﺋﻪﯓ ﻳﺎﺧﺸﻰ ﺋﻮﻗﯘﺗﻘﯘﭼﯩﻼﺭﻧﻰ ﺋﺎﺋﯩﻠﻪﺋﻮﻗﯘﺗﻘﯘﭼﯩﻠﯩﻘﻘﺎ ﺗﻪﻛﻠﯩﭗ ﻗﯩﻠﯩﭗ ﻣﻪﺧﺴﯘﺱ ﺗﻪﺭﺑﯩﻴﻠﯩﮕﻪﻥ. 17 ﻳﺎﺷﻘﺎ ﻛﯩﺮﮔﻪﻧﺪﻩ ﺋﺎﻟﻔﯩﺮﯨﺪﻣﺎﺗﯩﻤﺎﺗﯩﻜﺎ، ﻓﯩﺰﯨﻜﺎ، ﺧﯧﯩﻤﯩﻴﻪ ﻗﺎﺗﺎﺭﻟﯩﻖ ﭘﻪﻧﻠﻪﺭﺩﻩ ﻛﯜﭼﻠﯘﻙ ﺋﺎﺳﺎﺱ ﺳﯧﻠﯩﭗ ﺑﯘﻟﻐﺎﻥ. ﻟﯧﻜﯩﻦﺋﯘ ﺑﯘ ﻧﻪﺭﺳﯩﻠﻪﺭﮔﻪ ﻗﯩﺰﺯﯨﻘﻤﺎﻱ ﺷﯩﺌﯩﺮ، ﺩﯨﺮﺍﻣﺎ ﻳﯧﺰﯨﺸﻘﺎ ﺑﻪﻛﺮﺍﻕ ﻗﯩﺰﺯﯨﻘﯩﭗ ﻗﺎﻟﻐﺎﻥ. ﺋﯘﻧﯩﯔﺩﺍﺩﯨﺴﻰ ﺑﺎﻟﯩﺴﯩﻨﯩﯔ ﺋﯜﺯﯨﻨﯩﯔ ﺋﯩﺰﯨﻨﻰ ﺑﯧﺴﯩﭗ ﭼﯩﻘﯩﺸﯩﻨﻰ ﺋﯜﻣﯩﺖ ﻗﯩﻠﯩﺪﯨﻐﺎﻥ ﺑﻮﻟﻐﺎﭼﻘﺎ ﺋﯘﻧﻰﻳﻪﻧﻪ ﺋﯜﮔﯩﻨﯩﭗ ﻛﯩﻠﯩﺶ ﺋﯜﭼﯜﻥ ﭼﻪﺗﺌﻪﻟﮕﻪ ﺋﻪﯞﻩﺗﻜﻪﻥ. ﺋﯘ ﺑﯩﺮ ﻧﻪﭼﭽﻪ ﻳﯩﻞ ﻓﯩﺮﺍﻧﺴﯩﻴﻪ، ﮔﯧﺮﻣﺎﻧﯩﻴﻪ، ﺷﯩﯟﯨﺘﺴﻴﻴﻪ ﯞﻩ ﺋﺎﻣﺮﯨﻜﯩﻐﺎ ﻛﯩﻠﯩﭗ ﺧﯧﻤﯩﻴﻪ ﺋﯩﻨﮋﯨﻨﯩﺮﻟﯩﻘﻰ ﺋﯜﮔﻪﻧﮕﻪﻥ. ﻛﯩﻴﯩﻦ ﺋﯘﭘﺎﺭﯨﮋﺩﺍ ﭘﺮﻭﻓﯩﺴﺴﻮﺭ ﭘﯩﻠﯘﺯ (T. J. Pelouze) ﻧﯩﯔ ﺷﻪﺧﺴﻰ ﺗﻪﺟﺮﯨﺒﯩﺨﺎﻧﯩﺴﯩﺪﺍ ﺋﯩﺸﻠﯩﮕﻪﻥﯞﻩ ﺷﯘ ﻳﻪﺭﺩﻩ ﺋﯩﺘﺎﻟﯩﻴﯩﻠﯩﻚ ﺋﺎﻟﯩﻢ ﺳﻮﺑﺮﯦﺮﻭ (Ascanio Sobrero) ﺑﯩﻠﻪﻥﺗﯘﻧﯘﺷﻘﺎﻥ. ﺳﻮﺑﺮﯦﺮﻭ ﺑﯘﻧﯩﯖﺪﯨﻦ ﺋﯜﭺ ﻳﯩﻞ ﺑﯘﺭﯗﻥ ﻧﯧﺘﺮﻭﮔﯩﻠﯩﺘﺴﯩﺮﯨﻦ ( Nitroglycerine) ﺩﻩﭖ ﺋﺎﺗﯩﻠﯩﺪﯨﻐﺎﻥ ﺑﯩﺮ ﺧﯩﻞ ﻳﯘﻗﯩﺮﻯ ﭘﺎﺭﺗﻼﺗﻘﯘﭺ ﺳﻮﻳﯘﻗﻠﯘﻗﻨﻰﻛﻪﺷﯩﭗ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ ﺑﻮﻟﯘﭖ ﺑﯘ ﺧﯩﻞ ﻣﺎﺗﯩﺮﯨﻴﺎﻟﻨﯩﯔ ﭘﺎﺭﺗﻠﯩﺘﯩﺶ ﺩﻩﺭﯨﺠﯩﺴﻰ ﺷﯘ ﯞﺍﻗﯩﺘﺘﺎ ﺋﯩﺸﻠﯩﺘﯩﭗﻛﻪﻟﮕﻪﻥ ﭘﻮﺭﯗﺧﻘﺎ ﻗﺎﺭﯨﻐﺎﻧﺪﺍ ﺑﻪﻙ ﺯﻭﺭ ﺑﻮﻟﺴﯩﻤﯘ ،ﻟﯧﻜﯩﻦ ﺳﻪﺯﮔﯜﺭﻟﯜﻛﻰ ﺑﻪﻙ ﻳﯘﻗﯩﺮﻯ، ﻗﺎﻧﺪﺍﻕﭘﺎﺭﺗﻠﯩﺸﯩﻨﻰ ﻛﻮﻧﺘﯧﺮﻭﻝ ﻗﯩﻠﻐﯩﻠﻰ ﺑﯘﻟﻤﺎﻳﺪﯨﻐﺎﻥ، ﺋﺎﺯﺭﺍﻕ ﺑﯧﺴﯩﻢ ﯞﻩ ﺋﯩﺴﺴﯩﻘﻠﯩﻘﻘﺎ ﺋﯘﭼﺮﯨﺴﯩﻼ ”ﺳﻮﺭﯗﻥ ﺗﺎﻟﻠﯩﻤﺎﻱ“ ﭘﺎﺭﺗﻼﻳﺪﯨﻐﺎﻥ ﺑﻮﻟﻐﺎﻧﻠﯩﻘﺘﯩﻦ ﺋﻪﻣﻪﻟﻰ ﺋﯩﺸﻠﯩﺘﯩﺸﻜﻪ ﻣﯘﯞﺍﭘﯩﻖ ﻛﻪﻟﻤﯩﮕﻪﻥ. ﺋﺎﻟﻔﯩﺮﯨﺪ ﻧﻮﺑﯩﻞ ﺑﯘ ﺧﯩﻞ ﻣﺎﺗﯩﺮﯨﻴﺎﻟﻐﺎ ﺋﺎﻻﮬﯩﺪﻩ ﻗﯩﺰﺯﯨﻘﯩﭗ ﻗﺎﻟﻐﺎﻥ. 1852-ﻳﯩﻠﻰ ﺋﯘﺩﺍﺩﯨﺴﯩﻨﯩﯔ ﺋﯩﮭﺘﯩﻴﺎﺟﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺭﻭﺳﯩﻴﻪﮔﻪ ﻗﺎﻳﺘﯩﭗ ﻛﯩﻠﯩﭗ ﺩﺍﺩﯨﺴﯩﻨﯩﯔ ﺋﯩﺸﻠﯩﺮﯨﻐﺎﻳﺎﺭﺩﻩﻣﻠﻪﺷﻜﻪﻥ.ﺩﻩﻝ ﺷﯘ ﯞﺍﻗﯩﺘﺘﺎ ﺭﻭﺳﯩﻴﻪ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺋﻪﻧﮕﯩﻠﯩﻴﻪ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﯨﺴﯩﺪﺍ ﻗﺎﺗﺘﯩﻖ ﺋﻮﺭﯗﺵﭘﺎﺭﺗﻼﭖ (Crimean war 1853-1856).ﺋﯘﻧﯩﯔ ﺩﺍﺩﯨﺴﻰ ﻳﺎﺳﯩﻐﺎﻥ ﻛﯩﻤﻪ ﯞﻩ ﺑﺎﺷﻘﺎ ﻻﺯﯨﻤﻠﯩﻚﺋﯜﺳﻜﯜﻧﯩﻠﻪﺭﮔﻪ ﺭﻭﺳﯩﻴﻪ ﺋﺎﺭﻣﯩﻴﺴﻰ ﺋﯩﮭﯩﺘﯩﻴﺎﺟﻠﯩﻖ ﺑﻮﻟﻐﺎﭼﻘﺎ ﺋﯘﻧﯩﯔ ﺩﺍﺩﯨﺴﯩﻨﯩﯔ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎﺩﻯﻳﻪﻧﻪ ﺷﯩﺪﺩﻩﺕ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻛﯜﺗﯜﺭﻟﯜﭖ ﻛﻪﺗﻜﻪﻥ. ﺋﻪﻣﻤﺎ ﺋﻮﺭﯗﺵ ﺗﯜﮔﯩﮕﻪﻧﺪﻩ ﻳﻪﻧﻪ ﮬﻪﺭﺧﯩﻞ ﺳﻪﯞﻩﭘﻠﻪﺭﺗﯜﭘﻪﻳﻠﯩﺪﯨﻦ ﺋﯘﻧﯩﯔ ﺩﺍﺩﯨﺴﻰ ﻳﻪﻧﻪ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎﺩﻯ ﺟﻪﮬﻪﺗﺘﻪ ﯞﻩﻳﺮﺍﻥ ﺑﯘﻟﯘﺵ ﮔﯩﺮﺩﺍﯞﯨﻐﺎ ﺑﯧﺮﯨﭗﻗﺎﻟﻐﺎﻥ ﮬﻪﻡ ﺋﯩﻜﻜﻰ ﺋﻮﻏﻠﻰ ﺋﺎﻟﻔﯩﺮﺩ ﯞﻩ ﯸﻤﯩﻠﻨﻰ ﺋﯧﻠﯩﭗ ﺷﯩﯟﯨﺘﺴﯩﻴﻪﮔﻪ ﻗﺎﻳﺘﯩﭗ ﻛﻪﻟﮕﻪﻥ. ﻗﺎﻟﻐﺎﻥ ﺋﯩﻜﻜﻰ ﺋﻮﻏﻠﻰ ﺭﻭﺳﯩﻴﻪﺩﻩ ﻗﺎﻟﯩﻤﯩﺰ ﺩﻩﭖ ﺗﯘﺭﯞﯨﻠﯩﭗ ﺷﯘ ﻳﻪﺭﺩﻩ ﺗﯩﺮﻣﯩﺸﯩﭗ ﻳﯘﺭﯛﭖ ﻧﯩﻔﯩﺖﻗﯩﺰﯨﭗ ﻳﻪﻧﻪ ﺗﯩﺰﻻ ﯞﻩﻳﺮﺍﻥ ﺑﯘﻟﻐﺎﻥ ﺋﯩﮕﯩﻠﯩﻜﻨﻰ ﺗﯩﻜﻠﻪﭖ ﺷﯘﭼﺎﻏﺪﯨﻜﻰ ﺭﻭﺳﯩﻴﻪﺩﯨﻜﻰ ﺋﻪﯓ ﭼﻮﯓﺑﺎﻳﻼﺭﺩﯨﻦ ﺑﻮﭖ ﻗﺎﻟﻐﺎﻥ. 1863-ﻳﯩﻠﻰﺷﯩﯟﯨﺘﺴﯩﻴﻪﮔﻪ ﻗﺎﻳﺘﯩﭗ ﻛﻪﻟﮕﻪﻧﺪﯨﻦ ﻛﯩﻴﯩﻦ ﺋﺎﻟﻔﯩﺮﯨﺪ ﭘﯜﺗﯜﻥ ﺯﯨﮭﻨﯩﻨﻰ ﻧﯩﺘﺮﻭﮔﯩﻠﯩﺘﺴﯩﺮﯨﻨﻨﻰﻗﺎﻧﺪﺍﻕ ﻗﯩﻠﯩﭗ ﺑﯩﺨﻪﺗﻪﺭ ﺋﯩﺸﻠﯩﺘﯩﺸﻨﻰ ﺗﻪﺗﻘﯩﻖ ﻗﯩﻠﯩﺸﻘﺎ ﺳﻪﺭﯨﭗ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ. ﺋﯘﻧﯩﯔ 1864-ﻳﯩﻠﻰﺋﯩﺸﻠﯩﮕﻪﻥ ﺑﯩﺮ ﺗﻪﺟﺮﯨﺒﯩﺴﺪﻩ ﻗﺎﺗﺘﯩﻖ ﭘﺎﺭﺗﻼﺵ ﮬﺎﺩﯨﺴﻰ ﻳﯘﺯ ﺑﯩﺮﯨﭗ ﺋﯘﻧﯩﯔ ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﯨﺸﻰ ﺋﯧﻤﯩﻞ ﯞﻩﻳﻪﻧﻪ ﺑﺎﺷﻘﺎ ﺑﯩﺮ ﻣﯘﻧﭽﻪ ﺋﺎﺩﻩﻣﻠﻪﺭ ﺋﯜﻟﯜﭖ ﻛﯧﺘﯩﭗ ﺯﯨﻠﺰﯨﻠﻪ ﺑﻮﭖ ﻛﻪﺗﻜﻪﻥ. ﺷﯘ ﯞﺍﻗﯩﺘﺘﯩﻼ ﭘﯜﺗﯜﻥﺩﯗﻧﻴﺎ ﻧﯩﺘﺮﻭﮔﯩﻠﯩﺘﺴﯩﺮﯨﻨﻨﯩﯔ ﻏﺎﻳﻪﺕ ﺯﻭﺭ ﭘﺎﺭﺗﻼﺗﻘﯘﭺ ﻛﯜﭼﯩﮕﻪ ﻗﺎﻳﯩﻞ ﺑﯘﻟﻐﺎﻥ. ﺑﯘﻧﯩﯖﺪﯨﻦﭼﯜﭼﯜﮔﻪﻥ ﺳﯩﺘﻮﻛﮭﯘﻟﯩﻢ ﮬﯜﻛﯜﻣﯩﺘﻰ ﺋﯘﻧﯩﯔ ﺑﯘﻧﺪﺍﻕ ﺗﻪﺟﺮﯨﺒﻪ ﺋﯧﻠﯩﭗ ﺑﯧﺮﯨﺸﯩﻨﻰ ﺗﻮﺧﺘﯩﺘﯩﺸﯩﻨﻰ ﯞﻩﻳﺎﻛﻰ ﺋﺎﺩﻩﻡ ﻳﻮﻕ ﻳﻪﺭﺩﻩ ﺋﯧﻠﯩﭗ ﺑﯩﺮﯨﺸﻨﻰ ﺗﻪﻟﻪﭖ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ. ﺋﺎﻟﻔﯩﺮﯨﺪ ﺷﯘﻧﯩﯔ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺩﯨﯖﯩﺰﺑﻮﻳﯩﺪﯨﻜﻰ ﺑﯩﺮ ﺋﺎﺩﻩﻡ ﻳﻮﻕ ﻳﻪﺭﺩﻩ ﺗﻪﺟﺮﯨﺒﯩﺨﺎﻧﺎ ﻗﯘﺭﯗﭖ ﺩﺍﯞﺍﻣﻠﯩﻖ ﻧﯩﺘﺮﺭﻭﮔﯩﻠﯩﺘﺴﯩﺮﯨﻨﻨﻰﺑﯩﺨﻪﺗﻪﺭ ﺋﯩﺸﻠﯩﺘﯩﺶ ﺗﯧﺨﻨﯩﻜﯩﺴﻰ ﺗﻮﻏﺮﯨﻠﯩﻖ ﺋﯩﺰﺩﻩﻧﮕﻪﻥ. 1867-ﻳﯩﻠﯩﻐﺎ ﺑﺎﺭﻏﺎﻧﺪﺍ ﺋﯘ ﺋﺎﺧﯩﺮﻯﺑﯘ ﺗﯧﺨﻨﯩﻜﯩﻨﻰ ﺗﯧﭙﯩﭗ ﭼﯩﻘﻘﺎﻥ ﯞﻩ ﺋﯘﻧﻰ ﭘﺎﺗﯩﻨﯩﺘﻘﺎ ﺋﺎﻟﺪﯗﺭﯗﭖ ﺗﯩﺰﯨﻤﻠﯩﺘﯩﭗ ”ﺩﯨﻨﺎﻣﯩﺖ“ (dynamite) ﺩﻩﭖ ﺋﺎﺕ ﻗﻮﻳﯘﭖ ﻛﯜﭘﻠﻪﭖ ﺋﯩﺸﻠﻪﭘﭽﯩﻘﯩﺮﯨﺸﻘﺎ ﺑﺎﺷﻠﯩﻐﺎﻥ. ﺋﯘ ﺋﯘﻧﯩﯖﺪﯨﻦﺑﺎﺷﻘﯩﻤﯘ ﻧﯘﺭﻏﯘﻧﻠﯩﻐﺎﻥ ﺑﺎﺷﻘﺎ ﭘﺎﺭﺗﻼﺗﻘﯘﭺ ﺩﻭﺭﯨﻼﺭﻧﻰ، ﺑﺎﺷﻘﺎ ﺗﯧﺨﻨﯩﻜﯩﻼﺭﻧﻰ ﻛﻪﺷﯩﭗ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ. ﺋﯘﻧﯩﯔ ﺋﯜﻣﺮﯨﺪﻩ ﺗﯩﺰﯨﻤﻐﺎ ﺋﺎﻟﺪﯗﺭﻏﺎﻥ ﭘﺎﺗﯩﻨﯩﺘﻰ 355 ﻛﻪ ﻳﻪﺗﻜﻪﻥ. ﺋﯘ ﺗﯧﺨﻨﯩﻜﯩﻼﺭﻧﻰ ﺗﯧﭙﯩﭗﭼﯩﻘﻘﺎﻧﺪﯨﻦ ﻛﯩﻴﯩﻦ ﻛﺎﺭﺧﺎﻧﺎ ﻗﯘﺭﯗﭖ ﺑﯘ ﺧﯩﻞ ﻣﺎﺗﯩﺮﯨﻴﺎﻟﻨﻰ ﻛﯜﭘﻠﻪﭖ ﺋﯩﺸﻠﻪﭖ ﭼﯩﻘﺎﺭﻏﺎﻥ. ﺋﯘﻧﯩﯔﺋﯩﺸﻠﻪﭘﭽﯩﻘﺎﺭﻏﺎﻥ ﻣﺎﺗﯩﺮﯨﻴﺎﻟﻰ ﯞﻩ ﺋﯩﺸﻠﯩﺘﯩﺶ ﺗﯧﺨﻨﻜﯩﺴﻰ ﺷﯘ ﺩﻩﯞﯨﺮﮔﻪ ﻧﯩﺴﺒﻪﺗﻪﻥ ﺋﯜﻧﯜﻣﻰ ﺋﻪﯓﻳﯘﻗﯩﺮﻯ، ﺑﺎﮬﺎﺳﻰ ﺑﯘﺭﯗﻥ ﺋﯩﺸﻠﯩﺘﯩﭗ ﻛﻪﻟﮕﻪﻥ ﭘﯘﺭﯗﺥ ﺩﯨﮕﻪﻧﺪﻩﻙ ﻣﺎﺗﯩﺮﯨﻴﺎﻟﻼﺭﺩﯨﻦ ﻧﻪﭼﭽﻪ ﮬﻪﺳﺴﻪﺋﻪﺭﺯﺍﻥ ﺑﻮﻟﻐﺎﭼﻘﺎ ﺋﯘﻧﯩﯔ ﻣﻪﮬﺴﯘﻻﺗﻠﯩﺮﻯ ﭘﯜﺗﯜﻥ ﻳﺎﯞﺭﯗﭘﺎ، ﺋﺎﺳﯩﻴﺎ، ﺋﺎﯞﺳﺘﯩﺮﺍﻟﯩﻴﻪ،ﺋﺎﻣﺮﯨﻜﯩﻼﺭﻏﯩﭽﻪ ﺳﯧﺘﯩﻠﻐﺎﻥ. ﺑﯘ ﺧﯩﻞ ﻣﺎﺗﯩﺮﯨﻴﺎﻝ ﻗﻮﺭﺍﻡ ﺗﺎﺷﻼﺭﻧﻰ ﭘﺎﺭﺗﻠﯩﺘﯩﺶ، ﺗﻮﻧﯩﻞ، ﻗﺎﻧﺎﻝ ﻳﺎﺳﺎﺵ، ﻗﯘﺩﯗﻕ ﻗﯩﺰﯨﺶ ﯞﻩ ﺑﺎﺷﻘﺎ ﺳﺎﻧﺎﺋﻪﺗﻠﻪﺭﺩﻩ ﻛﻪﻡ ﺑﯘﻟﺴﺎ ﺑﯘﻟﻤﺎﻳﺪﯨﻐﺎﻥﻣﺎﺗﯩﺮﯨﻴﺎﻟﻐﺎ ﺋﺎﻳﻼﻧﻐﺎﻥ.ﺩﯗﻧﻴﺎﺩﯨﻜﻰ ﺋﻪﯓ ﺗﻪﺱ ﮬﯩﺴﺎﭘﻠﯩﻨﯩﺪﯨﻐﺎﻥ ﺑﯘ ﺧﯩﻞ ﻗﯘﺭﻟﯘﺷﻼﺭ ﻛﯜﭖﺋﺎﺳﺎﻧﻼﺷﻘﺎﻥ. ﺋﺎﻟﻔﯩﺮﯨﺪﻣﯘ ﺑﯘ ﯞﺍﻗﯩﺘﺘﺎ ﺋﯜﺯﯨﻨﯩﯔ ﻛﺎﺭﺧﺎﻧﺎ ﺑﺎﺷﻘﯘﺭﯗﺷﺘﯩﻜﻰ ﺗﺎﻻﻧﺘﻨﯩﻨﻰﻧﺎﻣﺎﻳﻪﻥ ﻗﯩﻠﯩﭗ ﻛﺎﺭﺧﺎﻧﯩﺴﯩﻨﯩﯔ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎﺩﻯ ﻛﯜﭼﯩﻨﻰ ﺷﯩﺪﺩﻩﺕ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻛﯩﯖﻪﻳﺘﻜﻪﻥ. ﺑﯩﺮ ﻧﻪﭼﭽﻪﻳﯩﻞ ﺋﯩﭽﯩﺪﻩ 20 ﺩﯨﻦ ﺋﺎﺭﺗﯘﻕ ﺩﯛﻟﻪﺗﺘﻪ 90 ﺩﯨﻦ ﺋﺎﺭﺗﯘﻕ ﺯﺍﯞﻭﺕ ﯞﻩ ﺗﻪﺟﺮﯨﺒﺨﺎﻧﺎ ﻗﯘﺭﻏﺎﻥ. ﻛﯩﻴﯩﻦ ﺋﯘ ﭘﺎﺭﯨﮋﺩﺍ ﺋﻮﻟﺘﯘﺭﺍﻗﻼﺷﻘﺎﻥ ﺑﻮﻟﺴﯩﻤﯘ ﻟﯧﻜﯩﻦ ﭘﯜﺗﯜﻥ ﻛﯜﻧﻠﯩﺮﻯ ﮬﻪﺭ ﻗﺎﻳﺴﻰﺗﻪﺟﺮﯨﺒﺨﺎﻧﯩﻼﺭ، ﺯﺍﯞﻭﺗﻼﺭﺩﺍ ﺋﯜﺗﻜﻪﻥ. ﺋﯘﻧﯩﯔ ﺯﺍﻣﺎﻧﺪﯨﺸﻰ ﯞﯨﻜﺘﻮﺭ ﮬﯩﻴﻮﮔﯘ ﺋﯘﻧﻰ ”ﺑﯘﺳﻪﺭﮔﻪﻧﺪﺍﺭ ﻳﺎﯞﺭﯗﭘﺎﺩﯨﻜﻰ ﺋﻪﯓ ﺑﺎﻱ ﺋﺎﺩﻩﻡ “ ﺩﻩﭖ ﺗﻪﺭﯨﭙﻠﯩﮕﻪﻥ.ﻟﯧﻜﯩﻦ ﻳﯩﻠﻼﺭ ﺋﯜﺗﻜﻪﻧﺴﯩﺮﻯﻧﻮﺑﯩﻞ ﻛﻪﺷﯩﭗ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ ﺗﯧﺨﻨﯩﻜﻼﺭ ﺋﯩﺸﻠﻪﭘﭽﯩﻘﯩﺮﯨﺸﺘﯩﻦ ﺑﺎﺷﻘﺎ ﻳﻪﻧﻪ ﭘﺎﺭﺗﻼﺗﻘﯘﭺ ﻗﻮﺭﺍﻝ ﻳﺎﺳﺎﭖﺋﺎﺩﻩﻡ ﻗﯩﺮﯨﺸﺘﺎ ﺋﯩﺸﻠﯩﺘﯩﻠﮕﻪﻥ . ﻧﻮﺑﯩﻞ ﺑﯘﻻﺭﻧﻰ ﻛﯜﺭﯛﭖ ﺋﯩﻨﺘﺎﻳﯩﻦ ﻏﻪﺯﻩﭘﻠﯩﻨﯩﭗ ﻧﻪﭼﭽﻪ ﻗﯧﺘﯩﻢﺋﯘﻧﺪﺍﻕ ﻗﯩﻠﻤﺎﺳﻠﯩﯩﻘﻘﺎ ﭼﺎﻗﯩﺮﯨﻖ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ. ﻟﯧﻜﯩﻦ ﮬﯩﭽﻜﯩﻢ ﺋﺎﯕﻠﯩﻤﯩﻐﺎﻥ. 1895-ﻳﯩﻠﻰ ﯞﻩﺳﻴﻪﺕﻗﺎﻟﺪﯗﺭﯗﭖ ﭘﯜﺗﯜﻥ ﻣﺎﻝ-ﻣﯘﻟﻜﯩﻨﻰ ﺋﺎﺋﯩﻠﯩﺴﯩﮕﻪ ﻗﺎﻟﺪﯗﺭﻣﺎﻱ ”ﻧﻮﺑﯩﻞ ﻓﻮﻧﺪﻯ“ﻧﻰ ﻗﯘﺭﯗﺷﻨﻰ ﻗﺎﺭﺍﺭﻗﯩﻠﻐﺎﻥ. ﺋﯘﻧﯩﯔ ﺯﺍﻣﺎﻧﺪﺍﺷﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﺗﻪﺭﯨﭙﻠﯩﺸﯩﭽﻪ ﺋﯘ ﮬﻪﺩﺩﯨﺪﯨﻦ ﺋﺎﺷﻘﺎﻥ ﺯﯨﻴﺎﺩﻩ ﺧﯩﺰﻣﻪﺕ ﯞﻩﺳﯩﺮﺗﺘﺎ ﻳﯜﺭﯛﺵ ﺑﯩﻠﻪﻥ 43 ﻳﯧﺸﯩﺪﯨﻼ ﺋﯜﺯﯨﻨﻰ ﻗﯧﺮﻯ ﮬﯩﺲ ﻗﯩﻠﯩﺪﯨﻐﺎﻥ ﺑﻮﭖ ﻗﺎﻟﻐﺎﻥ. ﮬﻪﻡ ﻻﻳﯩﻘﻤﯘﺗﺎﭘﻤﯩﻐﺎﻥ. ﻛﯩﻴﯩﻦ ﺩﻭﺳﺘﻠﯩﺮﻯ ﯞﻩ ﺋﻮﺭﯗﻕ ﺗﯘﻗﻘﺎﻧﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﺩﻩﯞﯨﺘﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﮔﯩﺰﯨﺘﺘﻪ“ ﭘﯩﺸﯩﭗﻳﯩﺘﯩﻠﮕﻪﻥ، ﺗﯩﻠﻰ ﺗﺎﺗﻠﯩﻖ، ﺋﺎﺋﯩﻠﯩﺪﻩ ﮬﻪﻣﺮﺍ ﺑﯘﻟﯩﺪﯨﻐﺎﻥ، ﺧﯩﺰﻣﻪﺗﺘﻪ ﻛﺎﺗﯩﭗ ﺑﯘﻻﻻﻳﺪﯨﻐﺎﻥﺋﺎﻳﺎﻝ ﻛﯩﺮﻩﻙ“ ﺩﻩﭖ ﺋﯩﻼﻥ ﺑﻪﺭﮔﻪﻥ ﮬﻪﻡ ﺷﯘﻻﺭﻧﯩﯔ ﺋﺎﺭﯨﺴﯩﺪﯨﻦ ﺋﺎﯞﯨﺴﺘﯩﺮﻳﯩﻠﯩﻚ ﺑﻪﺭﻓﺎﻛﯩﺮﯨﻨﯩﺴﻜﻰ (Countess Bertha Kinsky) ﻧﻰ ﺑﻪﻛﻤﯘ ﻳﺎﻗﺘﯘﺭﯗﭖ ﻗﺎﻟﻐﺎﻥ. ﺋﻪﻣﻤﺎ ﻛﯩﺮﯨﻨﯩﺴﻜﻰ ﻗﯩﺴﻘﺎﻣﻪﺯﮔﯩﻞ ﺋﯘﻧﯩﯔ ﻗﯧﺸﯩﺪﺍ ﺋﯩﺸﻠﯩﮕﻪﻧﺪﯨﻦ ﻛﯩﻴﯩﻦ ﺋﯘﻧﻰ ﻳﺎﻗﺘﯘﺭﻣﺎﻱ ﺋﺎﯞﯨﺴﺘﯩﺮﯨﻴﮕﻪ ﻗﺎﻳﺘﯩﭗ ﺳﺎﺗﻨﯧﺮ ( Count Arthur von Suttner) ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺗﻮﻱ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ. ﺷﯘﻧﺪﺍﻗﺘﯩﻤﯘ ﺑﻪﺭﻓﺎﻛﯩﻠﯩﻨﯩﺴﻜﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺋﺎﻟﻔﯩﺮﺩ ﻧﻮﺑﯩﻞ ﯮﺳﺘﻠﯘﻕ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟﯨﺘﯩﻨﻰ ﺳﺎﻗﻼﭖ ﻗﺎﻟﻐﺎﻥ ﯞﻩ ﺧﻪﺕ ﻳﯧﺰﯨﺸﯩﭗﺗﯘﺭﻏﺎﻥ. ﻳﯩﻠﻼﺭﻧﯩﯔ ﺋﯜﺗﯜﺷﯩﮕﻪ ﺋﻪﮔﯩﺸﯩﭗ ﺑﻪﺭﻓﺎ ﻛﯩﺮﯨﻨﯩﺴﻜﻰ ﻗﯘﺭﺍﻝ، ﺋﺎﺭﻣﯩﻴﻪ ﺩﯨﮕﻪﻥ گەپلەرگە ﺑﻪﻙ ﺋﯜﭺ ﺑﻮﻟﯘﭖ ﻛﻪﺗﻜﻪﻥ ﮬﻪﻡ “ ﻗﻮﻟﯩﯖﯩﺰﺩﯨﻜﻰ ﻗﯘﺭﺍﻟﻨﻰ ﺗﺎﺷﻼﯓ “ ﺩﯨﮕﻪﻥ ﻣﻪﺷﮭﯘﺭ ﻛﯩﺘﺎﭘﻨﻰﻳﯧﺰﯨﭗ ﮬﻪﻡ ﮔﯩﺰﯨﺖ ﮊﻭﺭﻧﺎﻟﻼﺭﺩﺍ ﺗﻪﺷﯟﯨﻖ ﻗﯩﻠﯩﭗ ، ﻧﯘﺗﯘﻕ ﺳﯜﺯﻟﻪﭖ ﺷﯘ ﺯﺍﻣﺎﻧﺪﯨﻜﻰ ﺗﯩﻨﭽﻠﯩﻘﻨﻰﺗﻪﺭﻏﯩﭗ ﻗﯩﻠﻐﯘﭼﯩﻐﺎ ﺋﺎﻳﻼﻧﻐﺎﻥ. ﻣﯘﺗﻠﻪﻕ ﻛﯜﭖ ﺳﺎﻧﻠﯩﻖ ﺗﻪﮬﻠﯩﻠﭽﯩﻼﺭﻧﯩﯔ ﻗﺎﺭﯨﺸﯩﭽﻪ ﻧﻮﺑﯩﻠﻨﯩﯔﺑﺎﺭﻟﯩﻖ ﺑﺎﻳﻠﯩﻘﯩﻨﻰ ﺋﯩﻨﺴﺎﻧﯩﻴﻪﺕ ﺗﻨﯩﭽﻠﯩﻘﻰ ﯞﻩ ﺗﻪﺭﻩﻗﻘﯩﻴﺎﺗﻰ ﺋﯜﭼﯜﻥ ﺋﯩﺸﻠﯩﺘﯩﺸﻜﻪ ﺳﻪﺭﯨﭗﻗﯩﻠﯩﺶ ﻗﺎﺭﺍﺭﯨﻐﺎ ﻛﯩﻠﯩﺸﻜﻪ ﺑﻪﺭﻓﺎ ﻛﯩﻠﯩﻨﯩﺴﻜﯩﻨﯩﯔ ﻛﯜﺯ ﻗﺎﺭﺍﺷﻠﯩﺮﻯ ﯞﻩ ﺋﯘﻧﯩﯔ ﺧﻪﺗﻠﯩﺮﻯ ﮬﻪﻝﻗﯩﻠﻐﯘﭺ ﺭﻭﻝ ﺋﻮﻳﻨﯩﻐﺎﻥ. ﺷﯘﻧﺪﺍﻗﻼ 1905-ﻳﯩﻠﻰ ﻧﻮﺑﯩﻞ ﺗﯩﻨﯩﭽﻠﯩﻖ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻰ ﺑﻪﺭﻓﺎﻛﯩﻠﯩﻨﯩﺴﻜﯩﻐﺎ ﺑﯩﺮﯨﻠﮕﻪﻥ. ﻳﻪﻧﻪﺑﯩﺮ ﺭﯨﯟﺍﻳﻪﺗﻠﻪﺭﺩﻩ ﺩﯨﻴﯩﻠﯩﺸﯩﭽﻪ ﺑﯩﺮ ﻳﯩﻠﻰ ﺋﺎﻟﻔﯩﺮﯨﺪﻧﯩﯔ ﺩﺍﺩﯨﺴﻰ ﺋﯩﻤﻤﺎﻧﻮﻝ ﻧﻮﺑﯩﻞ ﺋﯜﻟﯜﭖﻛﻪﺗﻜﻪﻥ. ﺋﻪﻣﻤﺎ ﺑﯘ ﺧﻪﯞﻩﺭﻧﻰ ﺑﯩﺮ ﻗﯩﺴﯩﻢ ﭼﻮﯓ ﮔﯩﺰﯨﺖ ﮊﻭﺭﻧﺎﻟﻼﺭ ”ﺋﺎﻟﻔﯩﺮﯨﺪ ﻧﻮﺑﯩﻞ ﺋﯜﻟﯜﭖﻗﺎﭘﺘﯘ“ ﺩﻩﭖ ﺋﺎﯕﻠﯩﻐﺎﻥ ﯞﻩ ﺋﻪﺗﯩﺴﻰ ﮔﯩﺰﯨﺘﻨﯩﯔ ﺑﺎﺵ ﺑﯧﺘﯩﮕﻪ ﺋﺎﻟﻔﯩﺮﺩﻧﻰ ﺋﯜﻟﯜﭖ ﻛﻪﺗﺘﻰ ﺩﻩﭖﺧﻪﯞﻩﺭ ﻗﯩﻠﯩﭗ ﺋﺎﻟﻔﯩﺮﯨﺪﻧﯩﯔ ﮬﺎﻳﺎﺗﯩﻨﻰ ﺋﻪﺳﻠﻪﭖ ﭼﯩﻘﻘﺎﻥ ﯞﻩ ﺋﯘﻧﯩﯔ ﮬﺎﻳﺎﺗﯩﻐﺎ ﺑﺎﮬﺎ ﺑﻪﺭﮔﻪﻥ. ﺋﻪﻣﻤﺎ ﺋﯘﻻﺭ ﺑﻪﺭﮔﻪﻥ ﺑﺎﮬﺎﻻﺭﺩﺍ ﺋﺎﻟﻔﯩﺮﯨﺪ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ ﻧﯘﺭﻏﯘﻧﻠﯩﻐﺎﻥ ﺋﯩﺸﻼﺭ ﺗﯩﻠﻐﺎ ﺋﯧﻠﯩﻨﻤﺎﻱ ﯞﻩﻳﺎﻛﻰ ﺋﺎﺯ ﺗﯩﻠﻐﺎ ﺋﯧﻠﯩﻨﯩﭗ ﺳﻪﮬﯩﭙﯩﻨﯩﯔ ﻛﯜﭖ ﻗﯩﺴﻤﺪﻩ ﺋﯘﻧﻰ ﺩﯨﻨﺎﻣﯩﺘﻨﯩﯔ ﺋﯩﺠﺎﺩﭼﯩﺴﻰ ﺩﻩﭖﺗﻪﺭﯨﭙﻠﯩﮕﻪﻥ. ﺋﯘﻧﯩﯔ ﻧﯩﺘﺮﻭﮔﯩﻠﯩﺘﺴﯩﺮﯨﻨﻐﺎ ﯞﻩ ﭘﺎﺭﺗﻼﺗﻘﯘﭺ ﺩﻭﺭﯨﻐﺎ ﻗﻮﺷﻘﺎﻥ ﺗﯜﮬﭙﯩﺴﻰ ﺋﺎﻻﮬﯩﺪﻩﺗﯩﻠﻐﺎ ﺋﯧﻠﯩﻨﻐﺎﻥ، ﺷﯘﻧﺪﺍﻗﻼ ﺑﯘ ﺩﻭﺭﯨﻼﺭﻧﯩﯔ ﺋﯩﻨﺴﺎﻧﯩﻴﻪﺗﻜﻪ ﺋﺎﺳﺎﻧﻠﯩﻖ ﻳﺎﺭﯨﺘﯩﺶ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺑﯩﻠﻠﻪﻳﻪﻧﻪ ﻧﯘﺭﻏﯘﻧﻠﯩﻐﺎﻥ ﺑﯩﮕﻮﻧﺎ ﺋﺎﺩﻩﻣﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﺋﯜﻟﯜﭖ ﻛﯩﺘﯩﺸﯩﮕﻪ ﺳﻪﯞﻩﭘﭽﻰ ﺑﯘﻟﻐﺎﻧﻠﯩﻐﯩﻤﯘﻳﯧﺰﯨﻠﻐﺎﻥ. ﺋﯘ ﺋﯜﺯﻯ ﺋﻪﺗﯩﺴﻰ ﻣﯘﺷﯘ ﮔﻪﭘﻠﻪﺭﻧﻰ ﺋﯜﺯ ﻛﯜﺯﻯ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻛﯜﺭﮔﻪﻥ، ﯴﺯﯨﻨﯩﯔ ﺑﺎﺷﻘﯩﻼﺭﻧﻪﺯﻩﺭﯨﺪﻩ ﭘﻪﻗﻪﺕ ﺩﯨﻨﺎﻣﯩﺪﻧﯩﯔ ﺋﯩﺠﺎﺩﭼﯩﺴﻰ ﺩﻩﭖ ﻗﺎﺭﯨﻠﯩﺪﯨﻐﺎﻧﻠﯩﻐﯩﻨﻰ، ﺑﺎﺷﻘﺎ ﻧﯘﺭﻏﯘﻧﻠﯩﻐﺎﻥﺗﯜﮬﭙﯩﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﺗﯩﻠﻐﺎ ﺋﯧﻠﯩﻨﻤﯩﻐﺎﻧﻠﯩﻐﯩﻨﻰ ﺑﺎﻳﻘﯩﻐﺎﻥ. ﺋﯜﺯﻯ ﺋﯩﺠﺎﺩ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ ﻧﻪﺭﺳﯩﻨﯩﯔﺋﯩﻨﺴﺎﻧﻼﺭﻧﻰ ﻗﯩﺮﯨﺸﻘﺎ ﺋﯩﺸﻠﯩﺘﯩﻠﮕﻪﻧﻠﯩﻜﯩﺪﯨﻦ ﻏﻪﺯﻩﭘﻠﻪﻧﮕﻪﻥ ﯞﻩ ﺑﯘﻻﺭ ﺋﺎﺧﯩﺮﻯ ﺑﯧﺮﯨﭗ ﺋﯘﻧﯩﯔﺑﺎﺭﻟﯩﻖ ﻣﺎﻝ ﺩﯗﻧﻴﺎﺳﯩﻨﯩﯔ ”ﻧﻮﺑﯩﻞ ﻓﯘﻧﺪﻯ“ ﻧﻰ ﻗﯘﺭﯗﺷﻘﺎ ﺋﯩﺸﻠﯩﺘﯩﺸﻜﻪ ﻗﺎﺭﺍﺭ ﻗﯩﻠﯩﺸﻐﺎ ﺗﯘﺭﺗﻜﯩﻠﯩﻚﺭﻭﻝ ﺋﻮﻳﻨﯩﻐﺎﻥ. 3) ﻧﻮﺑﯩﻞ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﯩﻨﯩﯔ ﺗﺎﺭﻗﯩﺘﯩﻠﯩﺶ ﺩﺍﺋﯩﺮﯨﺴﻰ ﯞﻩ ﺗﺎﺭﻗﺎﺗﻘﯘﭼﯩﻼﺭ، ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺕ ﺳﻮﻣﻤﯩﺴﻰﻧﻮﺑﯩﻠﻨﯩﯔ ﯞﻩﺳﻴﯩﺘﻰ ﺑﯘﻳﯩﭽﻪ “ ﻧﻮﺑﯩﻞ ﻓﻮﻧﯩﺪﻯ“ ﻗﯘﺭﯗﻟﯘﭖ 1901 -ﻳﯩﻠﯩﺪﯨﻦ ﺑﺎﺷﻼﭖ ﻓﯩﺰﯨﻜﺎ، ﺧﯧﻤﯩﻴﻪ، ﻣﯩﺪﯨﺘﺴﯩﻨﺎ(ﻳﺎﻛﻰ ﺑﯩﺌﻮﻟﻮﮔﯩﻴﻪ ) ، ﺋﻪﺩﯨﺒﯩﻴﺎﺕ ﯞﻩ ﺗﻨﯩﭽﻠﯩﻖ ﺗﯩﻦ ﺋﯩﺒﺎﺭﻩﭖ 5 ﺗﯜﺭﺑﻮﻳﯩﭽﻪ “ ﺋﯩﻨﺴﺎﻧﯩﻴﻪﺗﻨﯩﯔ ﺗﻪﺭﻩﻗﻘﯩﻴﺎﺗﻰ ﯞﻩ ﺗﻨﯩﭽﻠﯩﻐﻰ ﺋﯜﭼﯜﻥ ﺯﻭﺭ ﺗﯜﮬﭙﯩﻠﻪﺭﻧﻰ ﻗﻮﺷﻘﺎﻥ، ﺋﯩﻠﯩﻢ ﭘﻪﻧﺪﻩ ﺯﻭﺭ ﺑﺎﻳﻘﺎﺷﻼﺭﻧﻰ ﻗﻮﻟﻐﺎ ﻛﻪﻟﺘﯜﺭﮔﻪﻥ“ ﻟﻪﺭﻧﯩﯔ ﻧﻪﺗﯩﺠﯩﺴﻨﻰ ﻣﯘﺋﻪﻳﻴﻪﻧﻠﻪﺷﺘﯘﺭﯗﺵ، ﺋﯘﻻﺭﻏﺎ ﺋﯩﻠﮭﺎﻡ ﺑﯩﺮﯨﺶ ، ﺗﻪﺗﻘﯩﻘﺎﺗﯩﻐﺎ ﻳﺎﺭﺩﻩﻣﺪﻩ ﺑﻮﻟﯘﺵ ﺋﯜﭼﯜﻥ ﺑﯘ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺕ ﺗﺎﺭﻗﯩﺘﻠﯩﺸﻐﺎﺑﺎﺷﻠﯩﻐﺎﻥ. ”ﻧﻮﺑﯩﻞ ﻓﻮﻧﺪﻯ“ ﻗﯘﺭﯗﻟﯘﭖ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺕ ﺗﺎﺭﻗﯩﺘﻠﯩﺸﻘﺎ ﺑﺎﺷﻠﯩﻐﺎﻧﺪﯨﻦ ﺗﺎﺭﺗﯩﭗ ﺗﺎﮬﺎﺯﯨﺮﻏﯩﭽﻪ ﺋﯘ ﺋﯜﺯﯨﻨﯩﯔ ﺋﺎﺩﯨﻠﻠﯩﻘﻰ، ﻧﯘﭘﯘﺯﻯ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺩﯗﻧﻴﺎﺩﯨﻜﻰ ﮬﻪﺭ ﺧﯩﻞ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻼﺭﺋﺎﺭﯨﺴﯩﺪﺍ ﻳﯜﻛﺴﻪﻙ ﺋﯘﺭﯗﻧﺪﺍ ﺗﯘﺭﯗﭖ ﻛﯩﻠﯩﯟﺍﺗﯩﺪﯗ. ﮬﺎﺯﯨﺮ ﺋﯘ ﺑﯩﺮ ﺩﯛﻟﻪﺗﻨﯩﯔ ﭘﻪﻥ-ﺗﯧﺨﻨﯩﻜﺎﺳﻪﯞﯨﻴﺴﯩﻨﻰ ﺋﯜﻟﭽﻪﻳﺪﯨﻐﺎﻥ ﻣﯘﮬﯩﻢ ﺋﯜﻟﭽﻪﻣﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﺑﯩﺮﺳﯩﮕﻪ ﺋﺎﻳﻠﯩﻨﯩﭗ ﻗﺎﻟﺪﻯ. ﺑﯘ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻼﺭﻧﯩﯔ ﺋﯩﭽﯩﺪﻩﻓﯩﺰﯨﻜﺎ ﯞﻩ ﺧﯧﻤﯩﻴﻪ ﺗﯜﺭﻯ ﺷﯩﯟﯨﺘﺴﯩﻴﻪ ﺧﺎﻥ ﺟﻪﻣﻪﺗﻰ ﭘﻪﻧﻠﻪﺭ ﺋﺎﻛﺎﺩﯨﻤﯩﻴﺴﻰ ﺗﻪﺭﯨﭙﯩﺪﯨﻦﺑﺎﮬﺎﻟﯩﻨﯩﭗ ﭼﯩﻘﯩﻠﯩﺪﯗ. ﺋﻪﺩﯨﺒﯩﻴﺎﺕ ﺷﯩﯟﯨﺘﺴﯩﻴﻪ ﺋﺎﻛﺎﺩﯦﯧﻤﯩﻴﺴﻰ ﺗﻪﺭﯨﭙﯩﺪﯨﻦ ﺑﺎﮬﺎﻟﯩﻨﯩﺪﯗ. ﺑﯘﺋﺎﻛﺎﺩﯨﻤﯩﻴﻪ 1786-ﻳﯩﻠﻰ ﺷﯩﯟﯨﺘﺴﯩﻴﻪ ﭘﺎﺩﯨﺸﺎﮬﻰ ﺗﻪﺭﯨﭙﯩﺪﯨﻦ ﻗﯘﺭﯗﻟﻐﺎﻥ ﺑﻮﻟﯘﭖ ﺋﻪﺳﻠﻰ ﻣﻪﻗﺴﯩﺘﻰ ”ﺷﯩﯟﯨﺘﺴﯩﻴﻪ ﺗﯩﻠﯩﻨﯩﯔ ﺳﺎﭘﻠﯩﻐﻰ، ﮔﯜﺯﻩﻟﻠﯩﻜﯩﻨﻰ ﺗﻪﺗﻘﯩﻘﻰ ﻗﯩﻠﯩﺶ“ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ. ﻣﯩﺪﯨﺘﺴﯩﻨﺎ مۇكاپاتى ﻛﺎﺭﻭﻟﯩﻨﺴﯩﻜﻰ ﺋﯩﻨﺴﺘﯩﺘﻮﺗﻰ ﺗﻪﺭﯨﭙﯩﺪﯨﻦ ﺑﺎﮬﺎﻟﯩﻨﯩﺪﯗ. ﺑﯘ ﺋﯩﻨﯩﺴﺘﯩﺘﻮﺕ 1810-ﻳﯩﻠﻰﻗﯘﺭﯗﻟﻐﺎﻥ ﻣﯩﺪﯨﺘﺴﯩﻨﺎ ﺋﯘﻧﯟﯨﺮﺳﯩﺘﯩﺘﻰ ﺑﯘﻟﯘﭖ ﺷﯩﯟﯨﺘﺴﯩﻴﻪﺩﯨﻜﻰ ﺋﻪﯓ ﺩﺍﯕﻠﯩﻖ ﯞﻩ ﭼﻮﯓ ﻣﯩﺪﯨﺘﺴﯩﻨﺎﺋﯘﻧﯟﯦﯧﺮﺳﯩﺘﻰ ﮬﯩﺴﺎﭘﻠﯩﻨﯩﺪﯗ. ﺋﯘﻧﯟﯦﯧﺮﺳﯩﯩﺘﯩﺖ ﺗﻪﺭﻩﭘﺘﯩﻦ ﺑﺎﮬﺎﻻﺵ ﻛﻮﻣﯩﺘﯩﺘﻰ ﺋﻮﺭﯗﻧﻼﺷﺘﯘﺭﻟﯩﺪﯗ. ﺗﻨﯩﭽﻠﯩﻖ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻰ ﻧﻮﺭﯞﯨﮕﯩﻴﻪﺩﯨﻜﻰ ”ﻧﻮﺭﯞﯨﮕﯩﻴﻪ ﻧﻮﺑﯩﻞ ﻛﻮﻣﯩﺘﯩﺘﻰ“ ﺗﻪﺭﯨﭙﯩﺪﯨﻦ ﺑﺎﮬﺎﻟﯩﻨﯩﺪﯗ، ﺑﯘ ﻛﻮﻣﯩﺘﯩﺘﻨﯩﯔ ﺑﻪﺵ ﺋﻪﺯﺍﺳﯩﻨﻰ ﻧﯘﺭﯞﯨﮕﯩﻴﻪ ﭘﺎﺭﻻﻣﯩﻨﯩﺘﺘﻰ ﺗﻪﻣﯩﻨﻠﻪﻳﺪﯗ. ﻳﻪﻧﻰ ﻧﻮﺑﯩﻞﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﯩﻨﯩﯔ ﺋﯩﭽﯩﺪﻩ ﺗﯩﻨﭽﻠﯩﻖ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻰ ﺷﯩﯟﯨﺘﺴﻴﻪ ﺗﻪﺭﻩﭘﺘﯩﻦ ﺋﻪﻣﻪﺱ ﺑﻪﻟﻜﻰ ﻧﻮﺭﯞﯨﮕﯩﻴﻪﺗﻪﺭﻩﭘﺘﯩﻦ ﺑﺎﮬﺎﻟﯩﻨﯩﺪﯗ. 1968-ﻳﯩﻠﯩﻐﺎ ﻛﻪﻟﮕﻪﻧﺪﻩ ﺷﯩﯟﯨﺘﺴﯩﻴﻪ ﺑﺎﻧﻜﯩﺴﻰ ﻧﻮﺑﯩﻠﻨﻰ ﺧﺎﺗﯩﺮﻟﻪﺵﻳﯜﺯﯨﺴﯩﺪﯨﻦ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎﺩ ﺳﺎﮬﻪﺳﯩﺪﯨﻤﯘ ﺑﯘ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻨﻰ ﺗﺎﺭﻗﯩﺘﯩﺸﻨﻰ ﻗﺎﺭﺍﺭ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ ﯞﻩ ﺑﯘ ﭘﯘﻟﻨﻰﺋﯜﺯﻟﯩﺮﻯ ﻛﯜﺗﯜﺭﯨﺪﯨﻐﺎﻥ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ. ﺑﯘ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻤﯘ ﺷﯩﯟﯨﺘﺴﻴﻪ ﺧﺎﻥ ﺟﻪﻣﻪﺗﻰ ﭘﻪﻧﻠﻪﺭ ﺋﺎﻛﺎﺩﯨﻤﯩﻴﺴﻰﺗﻪﺭﯨﭙﯩﺪﯨﻦ ﺑﺎﮬﺎﻟﯩﻨﯩﺪﯗ. ﮬﻪﺭ ﻗﺎﻳﺴﻰ ﺑﺎﮬﺎﻻﺵﻛﻮﻣﯩﺘﯩﺘﻠﯩﺮﻯ ﮬﻪﺭ ﻳﯩﻠﻰ 10-ﺋﺎﻳﺪﺍ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻘﺎ ﺋﯩﺮﯨﺸﻜﯜﭼﯩﻠﻪﺭﻧﻰ ﺑﺎﮬﺎﻻﻳﺪﯗ. 12-ﺋﺎﻳﻨﯩﯔ 10-ﻛﯜﻧﻰ ﻳﻪﻧﻪ ﻧﻮﺑﯩﻠﻨﯩﯔ ﯞﺍﭘﺎﺕ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ ﻛﯜﻧﯩﺪﻩ ﺷﯩﯟﯨﺘﺴﯩﻴﺪﻩ ﺩﺍﻏﺪﯗﻏﯩﻠﯩﻖ ﻣﯘﺭﺍﺳﯩﻢﺋﻮﺭﯗﻧﻼﺷﺘﯘﺭﯗﻟﯘﭖ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺕ ﺗﺎﺭﻗﯩﺘﯩﻠﯩﺪﯗ. ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺕ ﺷﯩﯟﯨﺘﺴﯩﻴﻪ ﭘﺎﺩﯨﺸﺎﮬﻰ ﺗﻪﺭﯨﭙﯩﺪﯨﻦﺑﯩﺮﯨﻠﯩﺪﯗ. ﮬﻪﺭ ﺑﯩﺮ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺕ ﺑﯩﺮ ﺋﺎﻟﺘﯘﻥ ﻣﯩﺪﺍﻝ، ﻛﯩﻨﯩﺸﻜﺎ ﯞﻩ ﭘﯘﻟﺪﯨﻦ ﺗﻪﺭﻛﯩﭗ ﺗﺎﭘﯩﺪﯗ. ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺕﺳﻮﻣﻤﯩﺴﻰ ﺷﯘ ﻳﯩﻠﻠﯩﻖ ﻧﻮﺑﯩﻞ ﻓﯘﻧﺪﯨﻨﯩﯔ ﺋﯜﺳﯜﻣﯩﮕﻪ ﺋﺎﺳﺎﺳﻪﻥ ﻗﺎﺭﺍﺭ ﻗﯩﻠﯩﻨﯩﺪﯗ.ﻧﻮﺑﯩﻞﻛﻮﻣﯩﺘﯩﺘﯩﻨﯩﯔ ﺗﻮﺭ ﺑﯧﺘﯩﺪﻩ ﺩﯨﻴﯩﻠﯩﺸﭽﻪ، 1865-ﻳﯩﻠﻰ ﻧﻮﺑﯩﻞ ﯞﻩﺳﻴﻪﺕ ﻗﺎﻟﺪﯗﺭﻏﺎﻧﺪﺍ ﻧﻮﺑﯩﻠﻨﯩﯔﻗﺎﻟﺪﯗﺭﻏﺎﻥ ﺑﺎﻳﻠﯩﻘﻰ 31ﻣﯩﻠﯩﻴﯘﻥ ﻛﯩﺮﻭﻥ (ﺷﯩﯟﯨﺘﺴﯩﻴﻪ ﭘﯘﻝ ﺑﯩﺮﻟﯩﻜﻰ) ﺋﯩﻜﻪﻥ، ﺑﯘ ﭘﯘﻟﻨﯩﯔﮬﺎﺯﯨﺮﻗﻰ ﻗﯩﻤﻤﻰ 1500 ﻣﯩﻠﻴﯘﻥ، ﻳﻪﻧﻰ ﺑﯩﺮ ﻣﯩﻠﻴﺎﺭﺩ 500ﻣﯩﻠﻴﯘﻥ ﻛﯩﺮﻭﻥ ﺋﯩﻜﻪﻥ، ﺑﯘ ﭘﯘﻟﻨﯩﯔﻳﯩﻠﻠﯩﻖ ﺋﯜﺳﯜﻣﯩﺪﯨﻦ ﮬﻪﺭ ﺑﯩﺮ ﺗﯜﺭﮔﻪ ﺗﻮﻏﺮﺍ ﻛﯩﻠﯩﺪﯨﻐﺎﻥ ﭘﯘﻝ 2005-ﻳﯩﻠﻰ ﺗﻪﺧﻤﯩﯩﻨﻪﻥ 10 ﻣﯩﻠﻴﯘﻥ ﻛﯩﺮﻭﻥ ﺑﯘﻟﻐﺎﻥ، ﺑﯘ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺕ ﺳﻮﻣﻤﯩﺴﻰ ﺗﻪﺧﻤﯩﻨﻪﻥ 1.3 ﻣﯩﻠﻴﯘﻥ ﺋﺎﻣﺮﯨﻜﺎ ﺩﻭﻟﻠﯩﺮﯨﻐﺎ ، ﮬﺎﺯﯨﺮﻗﻰ ﺧﻪﻟﯩﻖ ﭘﯘﻟﻰ ﻗﯩﻤﻤﯩﺘﯩﺪﻩ 10 ﻣﯩﻠﻴﯘﻧﺪﯨﻦ ﺟﯩﻘﺮﺍﻕ ﻳﯘﻩﻧﮕﻪ ﺗﻮﻏﺮﺍ ﻛﯩﻠﯩﺪﯗ. ﻧﻮﺑﯩﻞ ﺗﯩﻨﯩﭽﻠﯩﻖ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻰ1904-ﻳﯩﻠﻰ ﻧﻮﺭﯞﯨﮕﯩﻴﻪ ﻧﻮﺑﯩﻞ ﻛﻮﻣﯩﺘﯩﺘﻰ ﻗﯘﺭﯗﻟﻐﯘﭼﻪ ﻧﻮﺭﯞﯨﮕﯩﻴﻪﭘﺎﺭﻻﻣﻨﯩﺘﻨﯩﯔ ﺭﻩﺋﯩﺴﻰ ﺗﻪﺭﯨﭙﯩﺪﯨﻦ ﺑﯩﺮﯨﻠﮕﻪﻥ. ﻛﯩﻴﯩﻦ ﻧﻮﺑﯩﻞ ﻛﻮﻣﯩﺘﯩﺘﻰ ﺗﻪﺭﯨﭙﯩﺪﯨﻦ ﺑﯩﺮﯨﻠﮕﻪﻥ. ﺑﯘ ﻛﻮﻣﯩﺘﯩﺖ ﭘﺎﺭﻻﻣﯩﻨﯩﺖ ﺗﻪﺭﯨﭙﯩﺪﯨﻦ ﺑﯩﻜﯩﺘﯩﻠﯩﺪﯨﻐﺎﻥ ﺑﻮﻟﯘﭖ ﺑﺎﺷﻘﺎ ﻗﺎﻧﻮﻥ ﺗﯜﺯﯛﺵﺋﻮﺭﯗﻧﻠﯩﺮﯨﻐﺎ ﺟﺎﯞﺍﭘﻜﺎﺭﻟﯩﻖ ﻣﻪﺳﺌﯘﻟﯩﻴﺘﻰ ﺑﯘﻟﻤﺎﻳﺪﯗ. ﻧﻮﺭﯞﯨﮕﯩﻴﻪ ﮬﯜﻛﯜﻣﻪﺕ ﺋﻪﺯﺍﻟﯩﺮﻯ ﺑﯘﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺕ ﻧﺎﻣﺰﺍﺗﻠﯩﻘﯩﻐﺎ ﻛﯜﺭﺳﯩﺘﯩﻠﻤﻪﻳﺪﯗ. 4) ﺑﺎﮬﺎﻻﺵﺗﻪﺭﺗﯩﯟﻯ ﯞﻩ ﺑﺎﺷﻘﺎ ﻗﺎﺋﯩﺪﯨﻠﯩﺮﻯ ﺩﯗﻧﻴﺎﺩﯨﻜﻰﺑﺎﺷﻘﺎ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻼﺭﻏﺎ ﻗﺎﺭﯨﻐﺎﻧﺪﺍ ﻧﻮﺑﯩﻞ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﯩﻨﯩﯔ ﻧﺎﻣﺰﺍﺕ ﻛﯜﺭﺳﯩﺘﯩﺶ ﯞﻩ ﺑﺎﮬﺎﻻﺵ ﺗﯜﺯﯛﻣﻰﻣﯘﻛﻪﻣﻤﻪﻝ ﮬﻪﻡ ﻗﺎﺗﺘﯩﻖ. ﺋﯘﻻﺭ ﮬﻪﺭ ﻗﯧﺘﯩﻤﺪﺍ 3 ﻣﯩﯖﺪﯨﻦ ﺋﺎﺭﺗﯘﻕ ﺗﻪﻛﻠﯩﭙﻨﺎﻣﻪ ﺋﻪﯞﻩﺗﯩﭗ ﺋﯜﺯﺳﺎﮬﻪﺳﯩﺪﯨﻜﻰ ﻧﯘﭘﯘﺯﻟﯘﻕ ﺋﻪﺭﺑﺎﭘﻼﺭﻧﻰ ﻧﺎﻣﺰﺍﺕ ﻛﯜﺭﺳﯩﺘﯩﺸﻜﻪ ﺗﻪﻛﻠﯩﭗ ﻗﯩﻠﯩﺪﯗ. ﻧﺎﻣﺰﺍﺕﻛﯜﺭﺳﯩﺘﯩﺸﻨﯩﯔ ﺋﻪﯓ ﺋﺎﺧﯩﺮﻗﻰ ﭼﯧﻜﻰ ﮬﻪﺭ ﻳﯩﻠﻨﯩﯔ ﺑﯩﺮﯨﻨﭽﻰ ﺋﺎﻳﻨﯩﯔ 31-ﻛﯜﻧﻰ. ﻧﺎﻣﺰﺍﺕﻛﯜﺭﺳﯩﺘﯩﻠﮕﻪﻧﻠﻪﺭ ﺷﯘ ﯞﺍﺧﺘﯩﺪﺍ ﭼﻮﻗﯘﻡ ﮬﺎﻳﺎﺕ ﺑﻮﻟﯘﺷﻰ ﻛﯩﺮﻩﻙ. ﺑﯘﻻﺭ ﮬﻪﻣﻤﯩﺴﻰ ﻗﺎﺗﺘﯩﻖﻣﻪﺧﭙﯩﻴﻪﺗﭽﯩﻠﯩﻖ ﺋﯩﭽﯩﺪﻩ ﯸﻠﯩﭗ ﺑﯧﺮﯨﻠﯩﺪﯗ. ﺑﯘ ﻣﻪﺧﯩﭙﯩﻴﻪﺗﭽﯩﻠﯩﻚ 50 ﻳﯩﻠﺪﯨﻦ ﻛﯩﻴﯩﻦ ﻧﻮﺑﯩﻞﻛﻮﻣﯩﺘﯩﺘﻰ ﺗﻪﺭﯨﭙﯩﺪﯨﻦ ﺋﺎﺷﻜﺎﺭﺍ ﻗﯩﻠﯩﻨﯩﺪﯗ. ﺋﯘﻧﯩﯔ ﻳﻪﻧﻪ ﺑﯩﺮ ﺋﻪﯓ ﭼﻮﯓ ﺷﻪﺭﺗﻰ ﻧﺎﻣﺰﺍﺗﻠﯩﻘﻘﺎﻛﯜﺭﺳﯩﺘﯩﻠﮕﻪﻧﻠﻪﺭ ﭼﻮﻗﯘﻡ ﺋﯜﺯﯨﻨﯩﯔ ﻧﺎﻣﺰﺍﺗﻠﯩﻘﻘﺎ ﻛﯜﺭﺳﯩﺘﯩﻠﮕﻪﻧﻠﯩﻜﯩﻨﻰ ﺑﯩﻠﻤﻪﺳﻠﯩﻜﻰ ﻛﯩﺮﻩﻙ. ﻧﺎﻣﺰﺍﺗﻼﺭ ﻳﯩﻐﯩﻠﯩﭗ ﺑﯘﻟﻐﺎﻧﺪﯨﻦ ﻛﯩﻴﯩﻦ ﻛﻮﻣﯩﺘﯩﺖ ﺋﯘﻻﺭﻧﯩﯔ ﺋﯩﭽﯩﺪﯨﻦ 200 ﮔﻪ ﻳﯩﻘﯩﻦ ﻛﯩﺸﯩﻨﻰﺋﺎﻳﺮﯨﭗ ﭼﯩﻘﯩﭗ ﻳﻪﻧﻪ ﺋﯘﻻﺭﻧﻰ ﺋﯜﺯ ﺳﺎﮬﻪﺳﯩﺪﯨﻜﻰ ﻣﯘﺗﻪﺧﻪﺳﺴﯩﻠﻪﺭﮔﻪ ﺋﻪﯞﻩﺗﯩﭗ ﺑﺎﮬﺎﻟﯩﺘﯩﺶﺋﺎﺭﻗﯩﻠﯩﻖ ﺑﯘ ﻧﺎﻣﺰﺍﺕ 15 ﺋﺎﺗﺮﺍﭘﯩﻐﺎ ﻗﺎﻟﺪﯗﺭﻟﯩﺪﯗ. ﺷﯘ ﯞﺍﻗﯩﺘﺘﺎ ﻛﻮﻣﯩﺘﯩﺖ ﺋﯜﺯﯨﻨﯩﯔ ﻗﺎﻳﺴﯩﻨﻰﺗﻪﯞﺳﯩﻴﺴﯩﻨﻰ ﻗﻮﺷﯘﭖ ﺑﯘ ﻣﺎﺗﯩﺮﯨﻴﺎﻟﻼﺭﻧﻰ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟﻩﺗﻠﯩﻖ ﺋﺎﻛﺎﺩﯨﻤﯩﻴﮕﻪ ﺗﺎﭘﺸﯘﺭﯨﺪﯗ. ﺋﺎﺧﺮﯨﺪﺍﺋﺎﻛﺎﺩﯨﻤﯩﻴﻨﯩﯔ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟﻩﺗﻠﯩﻚ ﺋﻪﺯﺍﻟﯩﺮﻯ ﺑﯩﺮ ﻳﻪﺭﮔﻪ ﻛﯩﻠﯩﭗ ﺑﯩﻠﻪﺕ ﺗﺎﺷﻼﺵ ﺋﺎﺭﻗﯩﻠﯩﻖ ﺋﻪﯓﺋﺎﺧﯩﺮﻗﻰ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻘﺎ ﺋﯩﺮﯨﺸﻜﯜﭼﯩﻨﻰ ﺑﯩﻜﯩﺘﯩﺪﯗ. ﺋﺎﺩﻩﺗﺘﻪ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺕ ﺋﻪﯓ ﻛﯜﭖﺑﯘﻟﻐﺎﻧﺪﺍ ﺋﯜﭺ ﻛﯩﺸﯩﮕﻪ ﺑﯩﺮﯨﻠﯩﺪﯗ. ﺋﻪﮔﻪﺭ ﺋﯩﻜﻜﻰ ﻛﯩﺸﻰ ﺋﺎﻟﺴﺎ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺕ ﺗﻪﯓ ﺋﯩﻜﻜﯩﮕﻪﺑﯜﻟﯜﻧﯩﺪﯗ. ﺋﻪﮔﻪﺭ 3 ﻛﯩﺸﻰ ﺋﯘﻻﺭﻧﯩﯔ ﺑﯩﺮﺳﻰ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻨﯩﯔ ﻳﯧﺮﯨﻤﯩﻨﻰ ﺋﺎﻟﯩﺪﯗ، ﻗﺎﻟﻐﺎﻥ ﻳﯧﺮﯨﻤﻰﻗﺎﻟﻐﺎﻥ ﺋﯩﻜﻜﻰ ﻛﯩﺸﯩﮕﻪ ﺗﻪﯓ ﺑﯜﻟﯜﭖ ﺑﯩﺮﯨﻠﯩﺪﯗ. ﻛﯩﻤﻨﯩﯔ ﻗﺎﻳﺴﻰ ﺋﯜﻟﯜﺷﻨﻰ ﺋﯧﻠﯧﺸﯩﻨﻰﺋﺎﻛﺎﺩﯨﻤﯩﻴﻪ ﺗﯩﺰﯨﻤﻠﯩﻜﻨﻰ ﺋﯩﻼﻥ ﻗﯩﻠﻐﺎﻧﺪﺍ ﺑﯩﻠﻠﻪ ﺋﯩﻼﻥ ﻗﯩﻠﯩﻨﯩﺪﯗ. ﺑﯘ ﺟﻪﺭﻳﺎﻧﻼﺭ ﮬﻪﺭ ﻗﺎﻳﺴﻰﺗﯜﺭﻟﻪﺭﺩﻩ ﺋﺎﻧﭽﻪ ﻣﯘﻧﭽﻪ ﭘﻪﺭﯨﻖ ﻗﯩﻠﯩﺪﯗ. ﻟﯧﻜﯩﻦ ﭼﻮﯓ ﺟﻪﮬﻪﺗﺘﯩﻦ ﺋﻮﺧﺸﺎﺵ. ﻳﻪﻧﻪ ﺑﯩﺮﺳﻰ ﺋﻮﻣﯘﻣﻰﺟﻪﮬﻪﺗﺘﯩﻦ ﻗﺎﺭﯨﻐﺎﻧﺪﺍ ﺋﻪﺩﯨﺒﯩﻴﺎﺕ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻰ ﺋﺎﺳﺎﺳﻪﻥ ﺑﯩﺮ ﺋﺎﺩﻩﻣﮕﻪ ﺑﯩﺮﯨﻠﯩﭗ ﻛﯩﻠﯩﯟﺍﺗﯩﺪﯗ. ﻗﺎﻟﻐﺎﻥ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻼﺭ ﺋﺎﺳﺎﺳﻪﻥ ﺑﯩﺮ ﻧﻪﭼﭽﻪ ﺋﺎﺩﻩﻣﮕﻪ ﺗﻪﯓ ﺑﯩﺮﯨﻠﯩﯟﺍﺗﯩﺪﯗ. ﻧﻮﺑﯩﻠﻨﯩﯔﯞﻩﺳﯩﻴﯩﺘﻰ ﺑﯘﻳﯩﭽﻪ ﻧﻮﺑﯩﻞ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻰ ﻧﺎﻣﺰﺍﺗﻰ ﭼﻮﻗﯘﻡ ﺷﯘ ﯞﺍﻗﯩﺘﺘﺎ ﮬﺎﻳﺎﺕ ﺑﯘﻟﻐﺎﻥ ﺋﺎﺩﻩﻣﮕﻪﺑﯩﺮﯨﻠﯩﺸﻰ ﻛﯩﺮﻩﻙ. ﺋﯜﻟﯜﭖ ﻛﻪﺗﻜﻪﻧﻠﻪﺭ ﺑﯘﻟﺴﺎ ﺗﯜﮬﭙﯩﺴﻰ ﻗﺎﻧﭽﻪ ﭼﻮﯓ ﺑﯘﻟﺴﯩﻤﯘ ﻧﺎﻣﺰﺍﺗﻠﯩﻘﻘﺎﻛﯩﺮﮔﯜﺯﯗﻟﻤﻪﻳﺪﯗ. ﺑﯘ ﺗﯜﺯﯛﻣﻰ ﺗﺎ ﮬﺎﺯﯨﺮﻏﯩﭽﻪ ﺑﯩﺮ ﻗﯩﺴﯩﻢ ﺗﻪﮬﻠﯩﻠﭽﯩﻠﻪﺭ ﺗﻪﺭﯨﭙﯩﺪﯨﻦ ﺗﻪﻧﻘﯩﺪﻗﯩﻠﯩﻨﯩﭗ ﻛﯩﻠﯩﯟﺍﺗﯩﺪﯗ.ﺋﯘﻻﺭﻧﯩﯔ ﻗﺎﺭﯨﺸﯩﭽﻪ ﺑﯩﺮ ﻗﯩﺴﯩﻢ ﺋﻮﻟﯘﻍ ﺑﺎﻳﻘﺎﺷﻼﺭﻧﻰ ﺋﯧﻠﯩﭗ ﺑﺎﺭﻏﺎﻥﺋﺎﻟﯩﻤﻼﺭ ﺑﯘ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺕ ﺗﻪﺭﯨﭙﯩﺪﯨﻦ ﻧﺎﻣﺰﺍﺗﻠﯩﻘﻘﺎ ﻛﯜﺭﺳﯩﺘﻠﯩﺸﺘﯩﻦ ﺑﯘﺭﯗﻥ، ﻳﺎﻛﻰ ﻧﻪﺯﯨﺮﯨﻴﺴﻰﺋﯩﺴﭙﺎﺗﻠﯩﻨﯩﺸﺘﯩﻦ ﺑﯘﺭﯗﻥ ﺋﯜﻟﯜﭖ ﻛﯩﺘﯩﭗ ﻗﺎﻟﻐﺎﻥ. ﺑﯘﻻﺭﻧﯩﯔ ﺗﯜﮬﭙﯩﺴﯩﻨﻰ ﺧﺎﺗﯩﺮﻟﻪﺵ ﻛﯩﺮﻩﻙﺋﯩﻜﻪﻥ. ﻟﯧﻜﯩﻦ ﺷﯩﯟﯨﺘﺴﯩﻴﻪ ﺗﻪﺭﻩﭖ ﻧﻮﺑﯩﻠﻨﯩﯔ ﯞﻩﺳﻴﯩﺘﯩﮕﻪ ﭼﻮﻗﯘﻡ ﺋﻪﻣﻪﻝ ﻗﯩﻠﯩﺸﻤﯩﺰ ﻛﯩﺮﻩﻙ ﺩﻩﭖﻗﺎﺭﺍﭖ ﺗﻪﻧﻘﯩﺪﻟﻪﺭﮔﻪ ﭘﻪﺭﯞﺍ ﻗﯩﻠﻤﯩﻐﺎﻥ. ﻟﯧﻜﯩﻦ ﺋﯩﻜﻜﻰ ﻗﯧﺘﯩﻢ ﻧﯘﺑﯩﻞ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻰ ﺋﯜﻟﯜﭖ ﻛﻪﺗﻜﻪﻥﺗﯜﮬﭙﯩﻜﺎﺭﻻﺭﻏﺎ ﺑﯩﺮﯨﻠﮕﻪﻥ. ﺑﯘﻻﺭﻧﺎﻣﺰﺍﺗﻠﯩﻘﻘﺎ ﻛﯜﺭﺳﯩﺘﯩﻠﮕﻪﻧﺪﻩ ﮬﺎﻳﺎﺕ ﺑﻮﻟﯘﭖ ﻟﯧﻜﯩﻦ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺕﺑﺎﮬﺎﻟﯩﻨﯩﭗ ﭼﯩﻘﯩﺸﺘﯩﻦ ﺑﯘﺭﯗﻥ ﻳﺎﻛﻰ ﻣﯘﺭﺍﺳﯩﻢ ﺋﯜﺗﻜﯜﺯﯛﻟﯘﺷﺘﯩﻦ ﺑﯘﺭﯗﻥ ﺋﯜﻟﯜﭖ ﻛﻪﺗﻜﻪﻥ. ﺑﯘﻻﺭﺑﯘﺭﯗﻧﻘﻰ ﺑﯩﺮﻟﻪﺷﻜﻪﻥ ﺩﯛﻟﻪﺗﻠﻪﺭ ﺗﻪﺷﻜﯩﻼﺗﯩﻨﯩﯔ ﺑﺎﺵ ﻛﺎﺗﯩﯟﻯ ﺩﻩﮒ ﺧﺎﻣﺎﺭﯨﺴﻜﺠﻮﻟﺪ( Dag Hammarskjöld ، ﺋﯘ 1961-ﻳﯩﻠﻰ ﺗﯩﭽﻠﯩﻖ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﯩﻐﺎﺋﯩﺮﯨﺸﻜﻪﻥ ) ﯞﻩ ﺋﻪﻛﺴﯩﻞ ﻛﺎﺭﯨﻠﻔﯩﻠﺪﯨﺖ ( Axel Karlfeldt ﺋﯘ 1931-ﻳﯩﻠﻰ ﺋﻪﺩﯨﺒﯩﻴﺎﺕ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﯩﻐﺎ ﺋﯩﺮﯨﺸﻜﻪﻥ ). 1971-ﻳﯩﻠﯩﻐﺎ ﻛﻪﻟﮕﻪﻧﺪﻩ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻨﻰ ﺋﯜﻟﯜﭖﻛﻪﺗﻜﻪﻥ ﺑﯘﻟﺴﺎ ﺑﯩﺮﯨﺸﻜﻪ ﺑﯘﻟﻤﺎﻳﺪﯗ ﺩﻩﭖ ﻳﯩﯖﻰ ﺗﯜﺯﯛﻡ ﭼﯩﻘﯩﺮﯨﻠﻐﺎﻥ. 1996-ﻳﯩﻠﻰ 10-ﺋﺎﻳﺪﺍﯞﯨﻠﻴﺎﻡ ﯞﯨﻜﺮﻯ (William Vickrey ) ﻧﯩﯔ ﺑﯘ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎﺩ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻘﺎﺋﯩﺮﯨﺸﻜﻪﻧﻠﯩﮕﻰ ﺋﯩﻼﻥ ﻗﯩﻠﯩﻨﻐﺎﻥ. ﻟﯧﻜﯩﻦ 12-ﺋﺎﻳﺪﺍ ﻣﯘﺭﺍﺳﯩﻢ ﺋﯜﺗﻜﯜﺯﯗﻟﮕﯩﭽﻪ ﺑﯘ ﺋﺎﻟﯩﻢ ﺋﯜﻟﯜﭖﻛﻪﺗﻜﻪﻥ. ﺷﯘﻧﯩﯔ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺑﯘ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺕ ﺋﻪﻣﻪﻟﺪﯨﻦ ﻗﺎﻟﺪﯗﺭﯗﻟﻐﺎﻥ. ﺋﻪﮔﻪﺭ ﺑﺎﮬﺎﻟﯩﻐﯘﭼﯩﻼﺭﻗﺎﻧﺎﺋﻪﺕ ﮬﯩﺲ ﻗﯩﻠﻤﯩﺴﺎ ﺷﯘ ﻳﯩﻠﻠﯩﻖ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺕ ﺗﺎﺭﻗﯩﺘﯩﻠﻤﯩﺴﺎ ﺑﯘﻟﯩﺪﯗ. ﻟﯧﻜﯩﻦ ﻛﺎﻡ ﺩﯨﮕﻪﻧﺪﻩ 5 ﻳﯩﻠﺪﺍ ﺑﯩﺮ ﻗﯧﺘﯩﻢ ﭼﻮﻗﯘﻡ ﺗﺎﺭﻗﯩﺘﯩﻠﯩﺸﻰ ﻛﯩﺮﻩﻙ. ﯞﻩﺳﯩﻴﻪﺕ ﺑﯘﻳﯩﭽﻪ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺕﺋﻮﺭﯗﻧﻐﺎ ﻳﺎﻛﻰ ﺗﻪﺷﻜﯩﻼﺗﻘﺎ ﺑﯩﺮﯨﻠﻤﻪﻳﺪﯗ، ﺷﻪﺧﯩﺴﻜﻪ ﺑﯩﺮﯨﻠﯩﺪﯗ. ﻟﯧﻜﯩﻦ ﺗﯩﭽﻠﯩﻖ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻰﻣﻪﻟﯘﻡ ﺗﻪﺷﻜﯩﻼﺗﻘﺎ ﺑﯩﺮﯨﻠﺴﯩﻤﯘ ﺑﯘﻟﯩﺪﯗ، ﺋﻪﻣﻤﺎ ﺗﻪﺷﻜﯩﻼﺗﻘﺎ ﺑﯩﺮﯨﻠﮕﻪﻧﺪﻩ ﭼﻮﻗﯘﻡ ﻳﻪﻧﻪ ﺑﯩﺮﺷﻪﺧﯩﺴﻨﯩﯔ ﻧﺎﻣﻰ ﺋﺎﺗﯩﻠﯩﺸﻰ ﻛﯩﺮﻩﻙ. ﮬﯜﻛﯜﻣﻪﺗﻜﻪ ﺑﯩﺮﯨﻠﻤﻪﻳﺪﯗ. 2، ﺳﯩﺘﺎﺗﯩﺴﻜﯩﻠﯩﻖ ﻣﻪﻟﯘﻣﺎﺗﻼﺭ نوبىل مۇكاپاتى تور بېتى ئىلان قىلغان سىتاتىسكىلىق مەلۇماتلارغا قارىغاندا [1]ﺷﯘﻧﺪﺍﻕ ﻗﻠﯩﭗ ﺗﺎﻛﻰ 2010-ﻳﯩﻠﻐﯩﭽﻪﺟﻪﻣﺌﻰ 817 ﺋﺎﺩﻩﻣﮕﻪ 23 ﺋﻮﺭﮔﺎﻧﻐﺎ ﺑﯘ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺕ ﺗﺎﺭﻗﯩﺘﯩﻠﺪﻯ. ﺑﯘﻻﺭﻧﯩﯔ ﺋﯩﭽﯩﺪﻩ ﻣﯘﺗﻠﻪﻙﻛﯜﭘﭽﯩﻠﯩﻜﻰ ﺑﯩﺮﺩﻩك ﮬﻪﻣﻤﻪ ﻣﯘﺗﻪﺧﻪﺳﺴﯩﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﺋﯩﺘﺮﺍﭖ ﻗﯩﻠﯩﺸﯩﻐﺎ ﺋﯩﺮﯨﺸﺘﻰ. ﺋﺎﺯ ﺑﯩﺮ ﻗﯩﺴﯩﻢﺗﺎﻻﺵ ﺗﺎﺭﺗﯩﺶ ﻻﺭﻣﯘ ﻳﻮﻕ ﺋﻪﻣﻪﺱ. ﺑﯘ ﺗﺎﻻﺵ ﺗﺎﺭﺗﯩﺸﻼﺭﻧﯩﯔ ﺗﻮﻟﯩﺮﺍﻗﻰ ﺋﻪﺩﯨﺒﯩﻴﺎﺕ ﺑﯩﻠﻪﻥﺗﯩﻨﯩﭽﻠﯩﻖ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﯩﺪﯨﻦ ﭼﯩﻘﯩﯟﺍﺗﯩﺪﯗ. ﻟﯧﻜﯩﻦ ﺷﯘ ﻣﻪﺋﻪﻳﻴﻪﻧﻠﻪﺷﺘﯜﺭﯛﻟﺪﯨﻜﻰ، ﮔﻪﺭﭼﻪ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻘﺎﺋﯩﺮﯨﺸﯩﺸﻜﻪ ﺗﯩﮕﯩﺸﻠﯩﻖ ﺑﯩﺮ ﻗﯩﺴﯩﻢ ﺋﺎﺩﻩﻣﻠﻪﺭ ﭼﯜﺷﯜﭖ ﻗﺎﻟﻐﺎﻥ ﺑﯘﻟﺴﯩﻤﯘ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻘﺎ ﺋﯩﺮﯨﺸﻜﻪﻥﻣﯘﺗﻠﻪﻕ ﻛﯜﭖ ﺳﺎﻧﺪﯨﻜﻰ ﻛﺸﯩﻠﻪﺭ ﺑﯘ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻘﺎ ﮬﻪﻗﯩﻘﻪﺗﻪﻥ ﻻﻳﯩﻖ. ﺑﻪﺯﯨﺪﻩ ﺗﯩﻨﯩﭽﻠﯩﻖ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻰﺳﻪﻝ ﻗﯧﻴﯩﭗ ﻛﯩﺘﯩﭗ ﻗﺎﻟﯩﺪﯨﻐﺎﻧﺪﻩﻙ ﺗﻮﻳﯘﻟﯩﺪﯗ (ﻣﻪﺳﯩﻠﻪﻥ 2005-ﻳﯩﻠﻰ ﺋﯩﺮﺍﻕ، ﺋﺎﻓﻔﺎﻧﯩﺴﺘﺎﻧﻐﺎﺋﻮﺭﯗﺵ ﻗﻮﺯﻏﯩﻐﺎﻥ ﺑﻮﺷﻨﯩﻤﯘ ﺑﯩﺮ ﻗﯩﺴﯩﻤﻼﺭ ﻧﺎﻣﺰﺍﺗﻠﯩﻘﻘﺎ ﻛﯜﺭﺳﻪﺗﻜﻪﻥ ، ﺑﯘﻻﺭ ﺗﻮﻏﺮﯨﻠﯩﻖ ﺑﯩﺮﺩﻩﻡ ﺗﯘﺭﯗﭖ ﺗﻪﭘﺴﯩﻠﯩﺮﺍﻕ ﺗﻮﺧﺘﯩﻠﯩﻤﻪﻥ ) ﻟﯧﻜﯩﻦ ﺋﻮﻣﯘﻣﻰ ﺟﻪﮬﻪﺗﺘﯩﻦ ﺋﺎﻟﻐﺎﻧﺪﻩ ﻳﻪﻧﯩﻼ ﺋﺎﺩﯨﻠﻠﯩﻖﺑﯘﻟﻐﺎﻥ. ﻧﻮﺑﯩﻞ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﯩﻐﺎ ﺋﯩﺮﯨﺸﻜﻪﻧﻠﻪﺭ ﺋﯩﭽﯩﺪﻩ ﺑﯩﺮ ﻧﻪﭼﭽﻪ ﻗﯧﺘﯩﻢ ﺋﯩﺮﯨﺸﻜﻪﻧﻠﻪﺭ ﺑﯘﻟﻐﺎﻥ، ﺋﻪﺭ ﺧﻮﺗﻮﻥ ﺋﯩﺮﯨﺸﻜﻪﻧﻠﻪﺭ ﺑﯘﻟﻐﺎﻥ، ﺋﺎﺗﺎ-ﺑﺎﻻ ﺋﯩﺮﯨﺸﻜﻪﻧﻠﻪﺭ ﺑﯘﻟﻐﺎﻥ. 1) ﺋﺎﺩﻩﻣﻨﯩﯔﺋﯩﭽﯩﺪﻩ 41سى ﺋﺎﻳﺎﻝ، 776سى 2) ﺋﻪﯓ ﻳﺎﺵﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻘﺎ ﺋﯩﺮﯨﺸﻜﯩﻨﻰ ﯞﯨﻠﻴﺎﻡ ﻟﻮﺭﯨﻨﯩﺲ ﺑﯩﺮﺍﮒ (William Lawrence Bragg) ، ﺋﯘ 1915-ﻳﯩﻠﻰ 25 ﻳﯧﺸﯩﺪﺍ ﺩﺍﺩﯨﺴﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺑﯩﺮﻟﯩﻜﺘﻪ ﻓﯩﺰﯨﻜﺎﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﯩﻐﺎ ﺋﯩﺮﯨﺸﻜﻪﻥ. ﺋﯘﻧﯩﯖﺪﯨﻦ ﻗﺎﻟﺴﺎ ﻳﻪﻧﻪ 31 ﻳﺎﺷﺘﺎ 4 ﺋﺎﺩﻩﻡ ﺋﯩﺮﯨﺸﻜﻪﻥ، ﺑﯘﻻﺭﻧﯩﯔﺋﯩﭽﯩﺪﻩ 1957-ﻳﯩﻠﻰ ﻧﯘﺑﯩﻞ ڧﯩﺰﯨﻜﺎ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﯩﻐﺎﺋﯩﺮﯨﺸﻜﻪﻥ ﺋﺎﻣﺮﯨﻜﺎ ﺗﻪﯞﻩﻟﯩﻜﯩﺪﯨﻜﻰ ﺟﯘﯕﮕﯘﻟﯘﻕ ﺋﺎﻟﯩﻢ ﻟﻰ ﺟﯩﯖﺪﺍﯞ ﻣﯘ ﺑﺎﺭ. ﺋﯘ 31 ﻳﯧﺸﯩﺪﺍﺋﯩﺮﯨﺸﻜﻪﻥ ﮬﻪﻡ ﮬﺎﺯﯨﺮﻣﯘ ﮬﺎﻳﺎﺕ ﺗﯘﺭﯞﺍﺗﯩﺪﯗ. ﺋﯩﺴﯩﻤﺪﻩ ﻗﯧﻠﯩﺸﯩﭽﻪ ﺑﯘ ﮬﯜﺭﻣﻪﺗﻠﯩﻚ ئالىم 2005-2004 يىللىرى ئەتراپىدا ﺷﯩﻨﺠﺎﯓ ﺩﺍﺷﯘﮔﻪ ﻛﯩﻠﯩﭗ ﺑﯩﺮ ﺳﺎﺋﻪﺕ ﺋﻪﺗﺮﺍﭘﯩﺪﺍ ﺑﯩﺮ ﺩﻭﻛﻼﺕﺑﻪﺭﮔﻪﻥ. ﻣﻪﻛﺘﻪﭘﻤﯘ ﺩﻭﻛﻼﺕ ﺗﻮﻏﺮﯨﻠﯩﻖ ﺗﻪﺷﯟﯨﻘﺎﺕ ﺑﻪﺭﮔﻪﻥ. ﻟﯧﻜﯩﻦ ﻛﯩﺮﯨﭗ ﺑﯘ ﺩﻭﻛﻼﺗﻨﻰﺋﺎﯕﻠﯩﻐﺎﻥ ﺋﺎﯕﻠﯩﻐﺎﻥ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﻻﺭ ﺳﺎﻧﺎﻗﻠﯩﻘﻼ. 3) ﺋﯩﻜﻜﻰﺋﺎﺩﻩﻡ ﺑﯘ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻨﻰ ﺋﯧﻠﯩﺸﻨﻰ ﺭﻩﺕ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ. ﺑﯘﻧﯩﯔ ﺑﯩﺮﻯ ﺳﺎﺗﺮﻯ (Jean-Paul Sartre). ﺋﯘ 1964-ﻳﯩﻠﻰ ﻧﻮﺑﯩﻞ ﺋﻪﺩﯨﺒﯩﻴﺎﺕ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﯩﻐﺎ ﺋﯩﺮﯨﺸﻜﻪﻥ، ﻟﯧﻜﯩﻦ ﺋﯘ ﺋﻪﺯﻩﻟﺪﯨﻦ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺕ، ﺷﻪﺭﻩﭘﻠﻪﺭﻧﻰ ﻗﯘﺑﯘﻝ ﻗﯩﻠﯩﺸﻨﻰ ﺭﻩﺕ ﻗﯩﻠﯩﭗ ﻛﻪﻟﮕﻪﻥ ﺑﯘﻟﻐﺎﭼﻘﺎ ﺑﯘ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻨﯩﻤﯘ ﺭﻩﺕ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ. ﻳﻪﻧﻪ ﺑﯩﺮﻯ ﯞﯨﻴﺘﻨﺎﻣﻠﯩﻖ Le Duc Tho . ﺋﯘ ﯞﯨﻴﺘﻨﺎﻣﻨﯩﯔ ﺋﺎﻣﺮﯨﻜﺎ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺋﻮﺭﯗﺵ ﺑﯘﻟﻐﺎﻧﺪﯨﻜﻰﺩﯨﭙﻠﯘﻣﺎﺗﯩﻴﻪ ﺋﻪﻣﻪﻟﺪﺍﺭﻯ ﯞﻩ ﮔﯩﻨﺮﺍﻝ. 1973-ﻳﯩﻠﻰ ﻧﻮﺑﯩﻞ ﺗﯩﻨﯩﭽﻠﯩﻖ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻰ ﺋﺎﻣﺮﯨﻜﺎﺩﯛﻟﻪﺕ ﺋﯩﺸﻠﯩﺮﻯ ﻛﺎﺗﯩﯟﻯ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺋﯘﻧﯩﯖﻐﺎ ﺑﯩﺮﯨﻠﮕﻪﻥ. ﻟﯧﻜﯩﻦ ﺑﯘ ﯞﺍﻗﯩﺘﺘﺎ ﺋﯘﺭﯗﺵﺗﻮﺧﺘﯩﻤﯩﻐﺎﻧﻠﯩﻐﻰ ﺋﯜﭼﯜﻥ ﺋﯘ ﺑﯘ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻨﻰ ﺋﯧﻠﯩﺸﻨﻰ ﺭﻩﺕ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ. ﺩﯨﻤﯩﺴﯩﻤﯘ ﺑﯘ ﺋﯘﺭﯗﺵﺋﻪﻣﯩﻠﯩﻴﻪﺗﺘﻪ ﺑﯘ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺕ ﺑﺎﮬﺎﻟﯩﻨﯩﭗ 2ﻳﯩﻠﺪﯨﻦ ﻛﯩﻴﯩﻦ ﺋﺎﻧﺪﯨﻦ ﺋﺎﺧﯩﺮﻻﺷﻘﺎﻥ. ﺑﯘ ﺋﯩﺸﻼﺭﻧﻮﺑﯩﻞ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻰ ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﺪﯨﻜﻰ ﺑﯩﺮ ﻗﺎﻣﻼﺷﻤﺎﻱ ﻗﺎﻟﻐﺎﻥ ﺋﯩﺶ ﺩﻩﭘﻤﯘ ﻗﺎﺭﯨﻠﯩﭗ ﻛﻪﻟﻤﻪﻛﺘﻪ. 4) بەەش ﺋﺎﺩﻩﻡ ﺋﯩﻜﻜﻰ ﻗﯧﺘﯩﻢ ﻧﻮﺑﯩﻞ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻰ ﺋﺎﻟﻐﺎﻥ، ﺑﯘﻻﺭﻧﯩﯔﺋﯩﭽﯩﺪﻩ ﻛﯩﻴﻮﺭﻯ ﺧﺎﻧﯩﻢ ﺋﺎﻻﮬﯩﺪﻩ ﺋﻮﺭﯗﻥ ﺗﯘﺗﯩﺪﯗ، ﺧﻪﻟﻘﺎﺭﺍ ﻗﯩﺰﯨﻞ ﻛﯩﺮﯨﺴﺖ ﺟﻪﻣﻴﯩﺘﻰ ﺋﯜﭺﻗﯧﺘﯩﻢ ﺑﯘ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻘﺎ ﺋﯩﺮﯨﺸﻜﻪﻥ. 5) ﺋﺎﺋﯩﻠﻪ ﺗﻪﯞﻩﻟﯩﻜﯩﺪﻩ ﺋﯩﺮﯨﺸﻜﻪﻧﻠﻪﺭ. ﺋﻪﺭ ﺧﻮﺗﯘﻥ ﺋﯩﻠﮕﯩﺮﻯ ﻛﯩﻴﯩﻦ ﺑﻮﻟﯘﭖ ﺑﯘ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻘﺎ ﺋﯩﺮﯨﺸﻜﻪﻧﻠﻪﺭ: ﺟﻪﻣﺌﻰ 4 ﺟﯘﭖ. Marie Curie Frédéric Joliot Irène Joliot-Curie Carl Cori Gerty Cori Alva Myrdal Gunnar Myrdal ﺑﯘﻻﺭﻧﯩﯔ ﺋﯩﭽﯩﺪﻩ ﻛﯩﻴﻮﺭﻯ ﺧﺎﻧﯩﻢ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺋﯩﺮﻯ ﭘﯧﺌﯧﺮ ﻛﯩﻴﻮﺭﻯ ﺑﺎﺭ. ﺋﺎﻧﺎ ﺑﺎﻻ ﺋﯩﺮﯨﺸﻜﻪﻧﻠﻪﺭ: Marie Curie . ﻳﻪﻧﯩﻼﻛﯩﻴﻮﺭﻯ ﺋﺎﺋﯩﻠﯩﺴﻰ. ﺩﺍﺩﺍ-ﻗﯩﺰ ﺋﯩﺮﯨﺸﻜﻪﻧﻠﻪﺭ: ، Pierre Curie ، ﻗﯩﺰﻯ Irène Joliot-Curie ﺩﯨﻤﻪﻙ ﺑﯩﺮ ﺋﯜﻳﺪﯨﻦ 3 ﺋﺎﺩﻩﻡ ﺑﯘ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻘﺎ ﺋﯩﺮﯨﺸﻜﻪﻥ. ﺩﺍﺩﺍ-ﺋﯘﻏﻠﻰ ﺋﯩﺮﯨﺸﻜﻪﻧﻠﻪﺭ: 5 ﺟﯘﭖ William Bragg ، Lawrence Bragg Niels Bohr ، Aage N. Bohr Hans von Euler-Chelpin ،Ulf von Euler Manne Siegbahn ،Kai M. Siegbahn J. J. Thomson ، George Paget Thomson Arthur Kornberg، Roger D. Kornberg ﺑﯘﻻﺭﻧﯩﯔ ﺋﯩﭽﯩﺪﻩ ﺋﺎﺗﻮﻡ ﻓﯩﺰﯨﻜﯩﺴﻰ ﺋﺎﻟﯩﻤﻰ ﺑﻮﺭ، ﺗﻮﻣﺴﯘﻥ ﻗﺎﺗﺎﺭﻟﯩﻘﻼﺭ ﺑﺎﺭ. ﺑﯘﻻﺭﻧﻪﺗﯩﺠﯩﻠﯩﺮﻯ ﺗﻮﻏﺮﯨﻠﯩﻖ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﺍ ﻣﻪﻛﺘﻪﭖ ﭘﯩﺰﯨﻜﯩﺴﺪﯨﻼ ﺳﯜﺯﻟﯩﻨﯩﺪﯗ. ﺋﺎﻛﺎ-ﺋﯘﻛﺎ ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﺍﺷﻼﺭ : Jan Tinbergen Nikolaas Tinbergen 6) ئەڭ ﻛﯜﭖ ﻧﻮﺑﯩﻞ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﯩﻐﺎ ﺋﯩﺮﯨﺸﻜﻪﻥ ﺩﯛﻟﻪﺗﻠەرنىڭ ئالدىنقى قاتارىدا ئامرىكا تۇرىدىغان بولۇپ ھازىرغىچە 326 ئادەم ئىرىشكەن، ئۇندىن قالسا ئەنگىلىيە، گىرمانىيە، ڧىرانسىيە قاتارلىق دۈلەتلەر تۇرىدۇ. ﺩﯨﻘﻘﻪﺕ ﻗﯩﻠﯩﺶ ﻛﯩﺮﻩﻛﻜﻰ ﺋﺎﻣﺮﯨﻜﯩﺪﯨﻦ ﻧﻮﺑﯩﻞ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻰ ﺋﺎﻟﻐﺎﻧﻼﺭﻧﯩﯔﻛﯜﭘﭽﯩﻠﯩﮕﻰ ﺋﺎﺳﺎﺳﻪﻥ 2-ﺩﯗﻧﻴﺎ ﺋﻮﺭﯗﺷﯩﺪﯨﻦ ﻛﯩﻴﯩﻦ ﺋﺎﻟﻐﺎﻧﻼﺭ. ﺑﻮﻟﯘﭘﻤﯘ 60-ﻳﯩﻠﻼﺭﺩﯨﻦ ﻛﯩﻴﯩﻦﺋﺎﻣﺮﯨﻜﺎ ﺗﺎﺭﻗﯩﺘﯩﻠﻐﺎﻥ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻨﯩﯔ 3ﺗﯩﻦ ﺋﯩﻜﻜﯩﺴﯩﻨﻰ ﺋﺎﻟﻐﺎﻥ. ﻣﻪﻥ ﻳﻪﻧﻪ ﺷﯘﻧﯩﯖﻐﺎ ﺩﯨﻘﻘﻪﺕﻗﯩﻠﺪﯨﻤﻜﻰ ﺑﯘﻻﺭﻧﯩﯔ ﺋﺎﺭﯨﺴﯩﺪﺍ ﺗﯧﺨﻰ ﺑﯩﺮ ﻧﻪﭼﭽﻪ ﻳﯩﻞ ﻣﯘﺳﺘﻪﻗﯩﻞ ﺑﯘﻟﻐﺎﻥ ﺷﻪﺭﻗﻰ ﺗﯩﻤﻮﺭﻟﯘﻕ (ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻨﻰ ﺑﺎﺷﻘﺎ ﻳﻪﺭﺩﻩ ﺋﺎﻟﻐﺎﻥ) ﻟﯩﻘﻼﺭﻣﯘ ﺑﺎﺭﻛﻪﻥ. 7) ﻳﻪﮬﯘﺩﯨﻼﺭ: ﺑﯘﻻﺭﻧﻮﺑﯩﻞ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﯩﻐﺎ ﺋﯩﺮﯨﺸﻜﻪﻧﻠﻪﺭ ﺋﯩﭽﯩﺪﻩ ﺋﺎﻻﮬﯩﺪﻩ ﭼﺎﻗﻨﺎﭖ ﺗﯘﺭﯨﺪﯨﻐﺎﻧﻼﺭﺩﯗﺭ. ﺳﯩﺘﺎﺗﯩﺴﻜىغا ئاساسلغاندا[2] ﻛﻪﻡ ﺩﯨﮕﻪﻧﺪﻩ 181 ﻳﻪﮬﯘﺩﻯ ﺑﯘ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻘﺎ ﺋﯩﺮﯨﺸﻜﻪﻥ ﺑﻮﻟﯘﭖ 1901-ﻳﯩﻠﯩﺪﯨﻦ 2010- ﻳﯩﻠﯩﻐﯩﭽﻪ ﺑﯘﻟﻐﺎﻥ ﺋﯘﻣﯘﻣﻰ ﺗﺎﺭﻗﯩﺘﯩﻠﻐﺎﻥ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻨﯩﯔ 22 ﭘﯩﺮﺳﻪﻧﺘﯩﻨﻰ ﺗﻪﺷﻜﯩﻞﻗﯩﻠﯩﺪﯗ. ﺋﺎﻣﺮﯨﻜﯩﻐﺎ ﺗﺎﺭﻗﯩﺘﯩﻠﻐﺎﻥ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻨﯩﯔ 36%ﻧﻰ ﺗﻪﺷﻜﯩﻞ ﻗﯩﻠﯩﺪﯗ. ﻳﻪﮬﯘﺩﯨﻼﺭﻧﯩﯔﮬﺎﺯﯨﺮﻗﻰ ﻧﯘﭘﯘﺳﻰ ﺩﻭﻧﻴﺎ ﻧﯘﭘﯘﺳﯩﻨﯩﯔ 0.25 ﭘﯧﺮﺳﻪﻧﺘﯩﻨﻰ، ﺋﺎﻣﺮﯨﻜﺎ ﻧﯘﭘﯘﺳﯩﻨﯩﯔ 2%ﺗﯩﻨﻰ ﺗﻪﺷﻜﯩﻞﻗﯩﻠﯩﺪﯗ. ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻨﯩﯔ ﺋﯩﭽﯩﺪﻩ ﺋﻪﯓ ﻛﯜﭖ ﺋﺎﻟﻐﺎﻥ ﺗﯜﺭﻯ مېدىتسنا بولۇپ ﺑﯘﻟﯘﭖ ﺟﻪﻣﺌﻰ 53 ﺋﺎﺩﻩﻡ مۇكاپاتقا ئىرىشكەن، ﻣﯘﺷﯘ ﺗﯜﺭﺩﯨﻜﻰ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻨﯩﯔ 27%ﺗﯩﻨﻰ، ﺋﺎﻣﺮﯨﻜﯩﻐﺎﺗﺎﺭﻗﯩﺘﯩﻠﻐﺎﻥ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻨﯩﯔ 40 %ﺗﯩﻨﻰ ﺋﯩﮕﻪﻟﻠﻪﻳﺪﯗ. 1968-ﻳﯩﻠﺪﯨﻦ ﺑﺎﺷﻼﭖ ﺗﺎﺭﻗﯩﺘﯩﻠﻐﺎﻥﺋﯩﻘﯩﺘﯩﺴﺎﺩ ﺗﯜﺭﯨﺪﻩ 42 ﻳﯩﻠﺪﺍ 28 ﺋﺎﺩﻩﻡ ﺑﯘ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻘﺎ ﺋﯩﺮﯨﺸﻜﻪﻥ ﺑﯘﻟﯘﭖ ﺋﯘﻣﯘﻣﻰﺗﺎﺭﻗﯩﺘﯩﻠﻐﺎﻥ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻨﯩﯔ 42%ﺗﯩﻨﻰ، ﺋﺎﻣﺮﯨﻜﯩﻐﺎ ﺗﺎﺭﻗﯩﺘﯩﻠﻐﺎﻥ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻨﯩﯔ 55%ﺗﯩﻨﻰﺋﯩﮕﻪﻟﻠﻪﻳﺪﯗ. ﻣﻪﻥ ﺑﯘﻻﺭﻧﻰ ﺗﻪﭘﺴﯩﻠﻰ ﺳﯧﻠﺸﺘﯘﺭﯗﭖ ﻛﯜﺭﺩﯗﻡ، ﻗﺎﺭﯨﺴﺎﻡ ﺑﯘﻻﺭﺩﯨﻦ ﮬﻪﺭ ﻳﯩﻠﻰﺋﺎﺳﺎﺳﻪﻥ ﻛﻪﻡ ﺩﯨﮕﻪﻧﺪﻩ ﺑﯩﺮﺩﯨﻦ ﺋﺎﺩﻩﻡ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻘﺎ ﺋﯩﺮﯨﺸﭗ ﻛﻪﭘﺘﯘ. ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﺍ ﮬﯩﺴﺎﭘﻠﯩﻐﺎﻧﺪﺍﻳﯩﻞ ﺑﯧﺸﯩﻐﺎ 1.6 ﺋﺎﺩﻩﻡ ﺗﻮﻏﺮﺍ ﻛﻪﭘﺘﯘ. 3، نوبىل مۇكاپاتىغا ئىرىشكەن ﻣﯘﺳﯘﻟﻤﺎﻧﻼﺭ: ﺑﯘﻻﺭ ﺑﻪﻟﻜﯩﻢ ﺑﯩﺰ ﺋﺎﻻﮬﯩﺪﻩ ﻗﯩﺰﺯﯨﻘﯩﯩﺪﯨﻐﺎﻧﻼﺭ ﺑﻮﻟﺴﺎ ﻛﯩﺮﻩﻙ. ﺷﯘﯕﺎ ﻣﻪﻧﻤﯘ ﺳﻪﻝ ﺗﻪﭘﺴﯩﻠﯩﺮﺍﻕﺗﻮﻧﯘﺷﺘﯘﺭﯛﭖ ﺋﯜﺗﻪﻱ. ﻣﯘﺳﯘﻟﻤﺎﻧﻼﺭﺩﯨﻦ ﺟﻪﻣﺌﻰ ﺑﻮﻟﯘﭖ ﺑﯘ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻘﺎ ﺋﯩﺮﯨﺸﻜﻪﻧﻠﻪﺭ ﻳﻪﺗﺘﻪ. ﺋﯘﻻﺭ ﺗﯜﯞﻩﻧﺪﯨﻜﯩﭽﻪ: 1) ﺋﻪﺧﻤﻪﺩ ﮬﻪﺳﻪﻥ ﺯﯨﯟﯨﻞ (Ahmed Hassan Zewail )،ﻣﯩﺴﯩﺮﻟﯩﻖ.1999-ﻳﯩﻠﻰ ﻧﻮﺑﯩﻞ ﺧﯧﻤﯩﻴﻪ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﯩﻐﺎ ﺋﯩﺮﯨﺸﻜﻪﻥ. ﺋﯘ 1946-ﻳﯩﻠﻰ 2-ﺋﺎﻳﻨﯩﯔ 26-ﻛﯜﻧﻰ ﺗﻮﻏﯘﻟﻐﺎﻥ، ﺑﺎﺷﻼﻧﻐﯘﭺ، ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﺍ ﻣﻪﻛﺘﻪﭖ، ﺋﺎﻟﻰ ﻣﻪﻛﺘﻪﭘﻠﻪﺭﻧﻰﻣﯩﺴﯩﺮﺩﺍ ﺋﻮﻗﯘﻏﺎﻥ. ﻣﯩﺴﯩﺮ ﺋﯩﺴﻜﻪﻧﺪﯨﺮﯨﻴﻪ ﺷﻪﮬﯩﺮﯨﺪﯨﻜﻰ ﺋﯩﺴﻜﻪﻧﺪﯨﺮﯨﻴﻪ ﺋﯘﻧﯟﯦﯩﺮﺳﯩﺘﯩﺪﺍ (Alexandria University)ﺑﺎﻛﻼﯞﯗﺭ ﯞﻩ ﻣﺎﮔﯩﺴﺘﯧﺮﻟﯩﻘﻨﻰ ﺋﻮﻗﯘﻏﺎﻥ. ﺋﯘﻧﺪﯨﻦ ﻛﯩﻴﯩﻦﺋﺎﻣﺮﯨﻜﯩﻐﺎ ﻛﯩﻠﯩﭗ ﭘﯩﻨﺴﯩﻠﯟﺍﻧﯩﻴﻪ ﺋﯘﻧﯟﯦﺮﺳﯩﺘﯩﺪﺍ ﺩﻭﻛﺘﯘﺭﻟﯘﻕ ﺋﻮﻗﯘﻏﺎﻥ، ﻛﯩﻴﯩﻦ ﻛﺎﻟﯩﻔﻮﺭﻧﯩﻴﻪﭘﻪﻥ-ﺗﯧﺨﻨﯩﻜﺎ ﺋﯩﻨﺴﺘﻮﺗﻰ ( ﻗﯩﺴﻘﺎﺭﺗﯩﻠﯩﭗ caltech ﺩﯨﻴﯩﻠﯩﺪﯗ)غا ﻛﯩﻠﯩﭗ ﺑﯩﺮ ﻣﻪﺯﮔﯩﻞ ﺩﻭﻛﺘﯘﺭﺋﺎﺷﺘﯩﻠﯩﻖ ﻗﯩﻠﻐﺎﻧﺪﯨﻦ ﻛﯩﻴﯩﻦ 1976-ﻳﯩﻠﻰ ﺭﻩﺳﻤﻰ ﺷﯘ ﺋﯘﻧﯟﯦﺮﺳﯩﺘﯩﻨﯩﯔ ﺋﻮﻗﯘﺗﻘﯘﭼﯩﻠﯩﻘﯩﻐﺎﺗﻪﻛﻠﯩﭗ ﻗﯩﻠﯩﻨﻐﺎﻥ. 1982-ﻳﯩﻠﻰ ﺋﺎﻣﺮﯨﻜﯩﻨﯩﯔ ”ﺗﻪﺑﯩﺌﻰ ﭘﯘﻗﺮﺍﺳﻰ“ ﺑﯘﻟﻐﺎﻥ، 1999-ﻳﯩﻠﻰ ﺋﯘﺋﯜﺯﯨﻨﯩﯔ ﻓﯩﺰﯨﻜﺎ_ﺧﯧﻤﯩﻴﻪﺳﻰ ﺳﺎﮬﻪﺳﯩﺪﯨﻜﻰ ﺑﺎﺷﻼﻣﭽﯩﻠﯩﻖ ﺭﻭﻟﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻧﻮﺑﯩﻞ ﺧﯧﻤﯩﻴﻪﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﯩﻐﺎ ﺋﯩﺮﯨﺸﻜﻪﻥ. ﺋﻪﮬﻤﻪﺩ ﺯﯨﯟﯨﻞ ﺋﻪﭘﻪﻧﺪﻯﺗﯘﻧﺠﻰ ﺑﻮﻟﯘﭖ ﻓﯧﻤﺘﻮﺳﯩﻜﻮﻧﯩﺪﻟﯩﻖ ﻻﺯﯨﺮ ﺋﺎﺭﻗﯩﻠﯩﻖ ﺧﯧﻤﯩﻴﻠﯩﻚ ﺭﯨﺌﺎﻛﺴﯩﻴﻪﻟﻪﺭﻧﻰ ﻛﯜﺯﻩﺗﻜﻪﻥ ﯞﻩﺧﯧﻤﯩﻴﯩﻠﯩﻚ ﺭﯨﺌﺎﻛﺴﯩﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﻣﺎﮬﯩﻴﺘﯩﻨﻰ ﻗﺎﻳﺘﯩﻦ ﭼﯜﺷﻪﻧﺪﯛﺭﮔﻪﻥ. ﺷﯘ ﯞﺍﻗﯩﺘﺘﺎ ﺋﯘ ”ﻣﻮﻟﯩﻜﯘﻟﯩﻼﺭﻧﯩﯔ ﮬﻪﺭ ﺩﻩﻗﯩﻘﯩﺪﻩ ﻗﺎﻳﺎﻗﻘﺎ ﻣﯧﯖﯩﺸﻨﻰ ﺑﯩﻠﻪﻟﻪﻳﺪﯨﻐﺎﻥ ﺋﯩﻨﺴﺎﻥ “ ﺩﻩﭖﺗﻪﺭﯨﭙﻠﻪﻧﮕﻪﻥ. ﻣﯩﻨﯩﯔ بىر نەچچە يىل بۇرۇن قىلغان ﺗﻪﺟﺮﯨﺒﻪﻣﻨﯩﯔ ﻧﻪﺯﯨﺮﯨﻴﯟﻯ ﺋﺎﺳﺎﺳﯩﻤﯘﺷﯘﻧﯩﯔ ﻧﻪﺯﻩﺭﯨﻴﻠﯩﺮﻯ ﺋﺎﺳﺘﯩﺪﺍ ﻗﯘﺭﯗﻟﻐﺎﻥ. ﺋﯘ ﺗﯘﻧﺠﻰ ﺑﻮﻟﯘﭖ ﻓﯧﻤﺘﻮﺧﯧﻤﯩﻴﻪﺳﻰ ﺩﯨﮕﻪﻥﻳﯜﻧﯜﻟﯜﺷﻨﻰ ﺑﻪﺭﭘﺎ ﻗﯩﻠﺪﻯ ﯞﻩ ﺷﯘ ﻧﻪﺗﯩﺠﯩﻠﯩﺮﻯ ﺋﺎﺭﻗﯩﻠﯩﻖ ﺑﯘ ﺳﺎﮬﻪﺩﯨﻜﻰ ﻳﻮﻟﺒﺎﺷﭽﻰ، ﻳﻮﻝﺋﺎﭼﻘﯘﭼﻰ ﺩﻩﭖ ﻗﺎﺭﯨﻠﯩﭗ ﺑﯘ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻘﺎ ﺋﯩﺮﯨﺸﺘﻰ. مىنىڭ ئۇ ۋاقىتتا قىلغان تەجرىبەمدە ﻓﯧﻤﺘﻮﺳﯩﻜﻮﻧﺘﻠﯩﻖ ﻻﺯﯨﺮ ﺋﺎﺭﻗﯩﻠﯩﻖ ﻣﺎﺗﯩﺮﯨﻴﺎﻟﻼﺭﻧﻰ ”ﺳﻮﻗﯘﭖ“ ﻧﯩﻤﻪ ﮬﺎﺩﯨﺴﻪ ﺑﯘﻟﯩﺪﯨﻐﺎﻧﻠﻐﯩﻨﻰﻛﯜﺯﯨﺘﯩﺶ بولۇپ، ﺑﯘﻻﺭﻧﯩﯔﻧﻪﺯﻩﺭﯨﻴﯟﻯ ﺋﺎﺳﺎﺳﯩﻨﻰ ﺯﯨﯟﯨﻞ ﺋﻪﭘﻪﻧﺪﻯ ﺋﺎﻟﻠﯩﻘﺎﭼﺎﻥ ﻗﯘﺭﯗﭖ ﺑﯘﻟﻐﺎﻥ. 2) ﻧﻪﺟﯩﭗﻣﻪﮬﭙﯘﺯ (Naguib Mahfouz )ﻣﯩﺴﯩﺮﻟﯩﻖ، ،ﺋﯘ 1988-ﻳﯩﻠﻰ ﻧﻮﺑﯩﻞ ﺋﻪﺩﯨﺒﯩﻴﺎﺕ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﯩﻐﺎﺋﯩﺮﯨﺸﻜﻪﻥ. ﺑﯘ ﻳﺎﺯﻏﯜﭼﻰ ﺗﯘﻏﺮﯨﻠﯩﻖ ﺋﻮﻳﻐﯘﺭﻻﺭ ﺑﯩﺮ ﻗﻪﺩﻩﺭ ﺗﻪﭘﺴﯩﻠﻰ ﺗﻮﻧﯘﺷﻘﺎ ﺋﯩﮕﻪ. ﺋﯘﻧﯩﯔﻳﺎﺯﻏﺎﻥ ”ﺋﯜﭺ ﻛﻮﭼﺎ ﺗﯧﺮﯨﻠﻮﮔﯩﻴﺴﻰ“ ﻧﯘﺭﻏﯘﻥ ﻛﯩﺘﺎﭘﺨﯘﻣﺎﺭ ﺩﻭﺳﺘﻼﺭﻏﺎ ﺗﻮﻧﯘﺵ. ﻟﯧﻜﯩﻦ ﺋﯜﺯﯞﺍﺧﺘﯩﺪﺍ ﻣﻪﻥ ﺑﻪﻙ ﻛﯩﭽﯩﻚ ﺑﯘﻟﻐﺎﭼﻘﺎ ﺑﯘ ﻛﯩﺘﺎﭘﻼﺭﻧﻰ ﺧﯧﻠﻰ ﺋﻮﻗﯘﭘﻤﯘ ﭼﯜﺷﯩﻨﻪﻟﻤﻪﻱ ﺋﻮﻗﯘﻣﺎﻱﺗﺎﺷﻼﭖ ﻗﻮﻳﻐﺎﻥ. ﭼﻮﯓ ﺑﯘﻟﻐﺎﻧﺪﺍ ﺋﻮﻗﯘﻏﯘﺩﻩﻙ ﭘﯜﺭﺳﻪﺕ ﭼﯩﻘﯩﺮﯨﭗ ﺑﯘﻻﻟﻤﯩﺪﯨﻢ. ﻛﯩﻴﯩﻦ ﺑﯩﻠﺴﻪﻡ ﺑﯘﻛﯩﺘﺎﭘﻨﯩﯔ ﺋﻪﺳﻠﻰ ﺋﯩﺴﻤﻰ ”ﻗﺎﮬﯩﺮﻩ ﺗﯧﺮﻭﻟﯩﮕﯩﻴﺴﻰ“ (Cairo Trilogy ) ﺋﯩﻜﻪﻥ. ﺋﯘ ﺋﯜﻣﺮﯨﺪﻩ 30 ﺩﯨﻦ ﺋﺎﺭﺗﯘﻕ ﺭﻭﻣﺎﻥ ﻳﺎﺯﻏﺎﻥ ﺋﯩﻜﻪﻥ. ﺩﺍﯕﻠﯩﻖ ﺭﻭﻣﺎﻧﻠﯩﺮﯨﺪﯨﻦ “ ﻛﻮﭼﯩﻨﯩﯔﺑﺎﻟﻠﯩﺮﻯ“ (Children of the Alley)، ﺋﻪﺭﻩﭘﭽﻰ ﺋﯩﺴﻤﻰ Awlad Haratina) )، ﻳﻪﻧﻪ ”ﻣﯩﺪﺍﻕ ﻛﻮﭼﯩﺴﻰ“ (Midaq Alley) ﻗﺎﺗﺎﺭﻟﯩﻘﻼﺭ ﺋﯩﻜﻪﻥ. ﺑﯘﻻﺭﺩﯨﻦ ﻣﯩﺪﺍﻕﻛﻮﭼﯩﺴﻰ ﺩﯨﮕﯩﻨﻰ ﺧﻮﻟﻠﯩﯟﻭﺩﺗﺎ ﺭﻭﻣﺎﻧﻐﺎ ﺋﺎﺳﺎﺳﻪﻥ ﺳﯩﻨﺎﺭﯨﻴﻪ ﺋﯜﺯﻟﻪﺷﺘﯜﺭﯗﭖ 1994 ﻳﯩﻠﻰ ﻛﯩﻨﻮﻗﯩﻠﯩﭗ ﺋﯩﺸﻠﯩﻨﯩﭗ ﭼﯩﻘﭙﺘﯘ. ﺭﻭﻣﺎﻧﺪﯨﻜﻰ ﯞﻩﻗﻪﻟﯩﻚ 1940ﻳﯩﻠﻠﯩﺮﻯ ﻗﺎﮬﯩﺮﻩ ﺩﻩﭖ ﺗﻪﺳﯟﯨﺮﻟﻪﻧﮕﻪﻥﺑﯘﻟﺴﺎ ﺋﯘ ﻓﯩﻠﯩﻤﺪﻩ 1990-ﻳﯩﻠﻠﯩﺮﯨﺪﯨﻜﻰ ﻣﯩﻜﯩﺴﻜﺎ ﺩﻩﭖ ﺋﯜﺯﮔﻪﺭﺗﯩﻠﯩﭙﺘﯘ. ﺗﯘﻧﯘﺷﺘﯘﺭﯗﻟﯘﺷﻘﺎﺋﺎﺳﺎﺳﻼﻧﻐﺎ ﺑﯘ ﻛﯩﻨﯘ ﺑﯧﺮﻟﯩﻦ،ﮬﺎﯞﺍﻧﺎ ﻳﻪﻧﻪ ﺑﯩﺮ ﻳﻪﺭﻟﻪﺭﺩﻩ ﺧﯩﻠﻰ ﺟﯩﻖ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻘﺎ ﺋﯩﺮﯨﺸﯩﭙﺘﯘ. ﺋﺎﻳﺎﻝ ﺑﺎﺵ ﺭﻭﻟﻐﺎ ﺧﻮﻟﻠﯩﯟﻭﺩﺗﯩﻜﻰ ﺩﺍﯕﻠﯩﻖ ﻣﯩﻜﺴﯩﻜﯩﻠﯩﻖ ﺋﺎﻳﺎﻝ ﺋﺎﺭﺗﯩﺲ ﺳﺎﻟﻤﺎﻥ ﮬﺎﻳﯩﻚ (Salma Hayek) ﺭﻭﻝ ﺋﺎﭘﺘﯘ. ﻗﯩﺰﺯﯨﻘﯩﺪﯨﻐﺎﻧﻼﺭ ﺋﯩﺰﺩﻩﭖ ﻛﯜﺭﯛﭖ ﺑﺎﻗﻘﺎﻱ. ﻛﯩﻨﻮﻧﯩﯔ ﺋﯩﺴﻤﻰ ”Midaq Alley“ ﺑﻮﻟﯘﭖ 94-ﻳﯩﻠﻰ ﺋﯩﺸﻠﻪﻧﮕﻪﻥ. ﻧﻪﺟﯩﭗ ﻣﻪﮬﭙﯘﺯﻧﯩﯔ ﻳﻪﻧﻪ ”ﻛﻮﭼﯩﻨﯩﯔ ﺑﺎﻟﯩﻠﯩﺮﻯ ”ﺩﯨﮕﻪﻥ ﻛﯩﺘﺎﯞﻯ ﺑﯩﺮ ﻗﻪﺩﻩﺭ ﻏﯘﻟﻐﯘﻻ ﻗﻮﺯﻏﯩﻐﺎﻥ. ﺑﯘ ﻛﯩﺘﺎﯞﻯ 1959-ﻳﯩﻠﻰﻳﯧﺰﯨﻠﻐﺎﻥ ﺑﻮﻟﯘﭖ ﻛﯩﻴﯩﻦ ﺑﯘ ﻛﯩﺘﺎﭘﻨﯩﯔ ﻣﯩﺴﯩﺮﺩﺍ ﺗﺎﺭﻗﯩﺘﯩﻠﯩﺸﻰ ﭼﻪﻛﻠﻪﻧﮕﻪﻥ. ﺑﯘ ﻛﯩﺘﺎﭘﻨﯩﯔﺗﻪﭘﺴﯩﻠﻰ ﻣﻪﺯﻣﯘﻧﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺗﻮﻧﯘﺷﻘﯘﭼﯩﻠﯩﻚ ﺑﯘﻟﻤﯩﺪﯨﻢ. ﻛﯩﺘﺎﭘﺘﺎ ”ﺷﺎﻟﻼﻕ ﻣﯘﮬﻪﺑﺒﻪﺕﻣﻪﺩﯨﮭﻠﻪﻧﮕﻪﻥ، ﻣﯘﮬﻪﻣﻤﻪﺩﻛﻪ ﺑﯘﻟﻐﺎﻥ ﻣﻪﺩﯨﮭﻠﻪﺭ ﺋﺎﺯ “ ﺩﯨﮕﻪﻧﺪﻩﻙ ﮔﻪﭘﻠﻪﺭﻧﻰ ﻳﯧﺰﯨﭗ ﻗﻮﻳﯘﭘﺘﯘ. ئۇنىڭ يەنە ﺑﺎﺷﻘﺎ ﺭﻭﻣﺎﻧﻠﯩﺮﻯ ﻣﯘﺳﯘﻟﻤﺎﻧﻼﺭﻧﯩﯔ ﻳﺎﻗﺘﯘﺭﯗﭖ ﺋﻮﻗﯘﺷﯩﻐﺎ ﻣﯘﻳﻪﺳﺴﻪﺭ ﺑﯘﻟﻐﺎﻥ. 1988-ﻳﯩﻠﻰﺋﯘ ﻧﻮﺑﯩﻞ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﯩﻐﺎ ﺋﯩﺮﯨﺸﯩﭗ ﮬﻪﻣﻤﻪ ﺋﺎﺩﻩﻡ ﺋﯘﻧﯩﯖﻐﺎ ﺩﯨﻘﻘﻪﺕ ﻗﯩﻠﯩﺸﻘﺎ ﺑﺎﺷﻠﯩﻐﺎﻥ، 1989-ﻳﯩﻠﻰ ﺋﯩﺮﺍﻧﺪﺍ ﺩﯨﻨﻰ ﺳﻮﺕ ﺳﺎﻟﻤﺎﻥ ﺭﺍﺷﯩﺪﻗﺎ ﭘﻪﺗﯟﺍ ﭼﯩﻘﯩﺮﯨﭗ ﺋﯘﻧﻰ ﻛﺎﭘﯩﺮ ﺩﻩﭖ ﺗﯩﻠﻼﭖﻗﻮﻏﻼﭖ ﭼﯩﻘﺎﺭﻏﺎﻥ ﺷﯘﻧﺪﺍﻕ ﺑﯩﺮ ﻣﻪﺯﮔﯩﻠﺪﻩ ﻣﯩﺴﯩﺮﺩﯨﻜﻰ ﭼﻮﯓ ﻣﻮﻟﻼ، ﺷﻪﻳﯩﺦ ﺋﯜﻣﻪﺭ ﺋﺎﺑﺪﯗﻝﺭﺍﮬﻤﺎﻥ ﺑﯩﺮ ﻣﯘﺧﺒﯩﺮﻏﺎ “ ﺋﻪﮔﻪﺭ ﺑﯩﺰﻣﯘ ﺋﯜﺯ ﯞﺍﺧﺘﯩﺪﺍ ﻧﻪﺟﯩﭗ ﻣﻪﮬﭙﯘﺯﻏﺎ ﺟﺎﺯﺍ ﺑﻪﺭﮔﻪﻥ ﺑﯘﻟﺴﺎﻕﺋﯘ ﮬﯧﻠﯩﻘﻰ ﻛﯩﺘﺎﯞﯨﻨﻰ ﭼﯩﻘﯩﺮﯨﺸﻘﺎ ﭘﯧﺘﯩﻨﺎﻟﻤﺎﻳﺘﺘﻰ “ ﺩﯨﮕﻪﻥ. ﺑﯘ ﮔﻪﭖ ﺷﯘ ﮬﺎﻣﺎﻧﻼ ﻣﯩﺴﯩﺮﺩﺍﺑﯩﺮ ﺑﻮﻟﯘﭖ ﻧﻪﺟﯩﭗ ﻣﻪﮬﭙﯘﺯ ﺩﯨﻨﻰ ﺭﺍﺩﯨﻜﺎﻝ ﻛﯜﭼﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﯸﻐﯩﺮې ﺑﯧﺴﯩﻤﯩﻐﺎ ﺩﯛﭺ ﻛﻪﻟﮕﻪﻥ، ﺋﻪﺭﻛﯩﻨﻠﯩﮕﻰ،ﺋﯜﺯﻯ ﯞﻩ ﺋﺎﺋﯩﻠﯩﺴﯩﻨﯩﯔ ﺟﯩﺴﻤﺎﻧﻰ ﺑﯩﺨﻪﺗﻪﺭﻟﯩﮕﻰ ﺗﻪﮬﺪﯨﺘﻘﺎ ﺋﯘﭼﺮﯨﻐﺎﻥ. ﻛﯩﻴﯩﻦﺷﻪﻳﯩﺦ ﺋﯜﻣﻪﺭ ﺑﯘ ﮔﻪﭘﻨﻰ ﻗﺎﻳﺘﺎ ﭼﯜﺷﻪﻧﺪﯛﺭﯛﭖ “ ﻣﯩﻨﯩﯔ ﺩﯨﮕﯩﻨﯩﻢ ﻣﻪﮬﭙﯘﺯﻧﻰ ﻛﺎﭘﯩﺮ ﺩﯨﮕﯩﻨﯩﻢﺋﻪﻣﻪﺱ، ﺷﯘﻧﺪﺍﻗﻼ ﺋﯘ ﺩﯨﮕﯩﻨﯩﻢ ﺳﻮﺗﻨﯩﯔ ﮬﯜﻛﯜﻣﻰ ﺋﻪﻣﻪﺱ، ﮬﯩﭽﻘﺎﻧﺪﺍﻕ ﭘﻪﺗﯩﯟﺍ ﺋﻪﻣﻪﺱ“ ﺩﻩﻡ ﺋﯩﻼﻥﻗﯩﻠﻐﺎﻥ ﺑﯘﻟﺴﯩﻤﯘ ﻳﻪﻧﻪ ﺑﯩﺮ ﻗﯩﺴﯩﻢ ﺭﺍﺩﯨﻜﺎﻟﻼﺭ ﺩﺍﯞﺍﻣﻠﯩﻖ ﺋﯘﻧﯩﯔ ﻗﻪﺳﺘﻠﻪﺷﻨﯩﯔ ﻛﻮﻳﯩﺪﺍﻳﯜﺭﮔﻪﻥ. 1994-يىلى ﺭﺍﺩﯨﻜﺎﻟﻼﺭ 82 ﻳﺎﺷﻘﺎ ﻛﯩﺮﮔەن ﻣﻪﮬﭙﯘﺯﻧﻰ ﻗﺎﮬﯩﺮﻩﺩﯨﻜﻰ ﺋﯜﻳﯩﺪﻩ ﻗﻪﺳﯩﺘﻠﻪﭖﺑﻮﻳﻨﯩﻐﺎ ﭘﯩﭽﺎﻕ ﺗﯩﻘﯩﭗ ﺋﯧﻐﯩﺮ ﻳﺎﺭﯨﻼﻧﺪﯗﺭﻏﺎﻥ ﺑﯘﻟﺴﯩﻤﯘ، ﺑﻪﺧﯩﺘﻜﻪ ﻳﺎﺭﺷﺎ ﺋﯘ ﺋﺎﻣﺎﻥ ﻗﺎﻟﻐﺎﻥﮬﻪﻡ ﺷﯘﻧﯩﯖﺪﯨﻦ ﻛﯩﻴﯩﻦ ﻗﺎﺭﺍﯞﯗﻟﻼﺭﻧﯩﯔ ﻳﺎﺭﺩﯨﻤﯩﺪﻩ ﻳﺎﺷﺎپ 2006-ﻳﯩلى ۋاپات بولغان. 3) مۇھەممەد ﺋﺎﺑﺪﯗﺳﺎﻻﻡ. ﭘﺎﻛﯩﺴﺘﺎﻧﻠﯩﻖ، 1979-ﻳﯩﻠﻰ ﺋﯘﻧﻪﺯﻩﺭﯨﻴﯟﻯ ﻓﯩﺰﯨﻜﺎ ﺳﺎﮬﻪﺳﯩﺪﯨﻜﻰ ﻣﯘﮬﯩﻢ ﺋﻪﻣﮕﯩﻜﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺑﯘ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻘﺎ ﺋﯩﺮﯨﺸﻜﻪﻥ. ﺋﺎﺑﺪﯗﺳﺎﻻﻣﻨﯩﯔ ﻓﯩﺰﯨﻜﺎ ﺗﻪﺭﻩﻗﻘﯩﻴﺎﺗﻰ ﯞﻩ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭙﯩﻐﺎ ﻗﻮﺷﻘﺎﻥ ﺗﯜﮬﭙﯩﺴﻰ ﻧﺎﮬﺎﻳﺘﻰ ﭼﻮﯓ. ﺋﯘﺩﯗﻧﻴﺎﺩﯨﻜﻰ ﺗﯜﺕ ﺋﺎﺳﺎﺳﻰ ﺗﻪﺳﯩﺮ ﻛﯜﭼﻨﯩﯔ ﺋﯩﭽﯩﺪﯨﻜﻰ ﯸﻠﯩﻜﺘﯧﺮﻣﺎﮔﻨﯩﺖ ﻛﯜﭼﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺋﺎﺟﯩﺰ ﺗﻪﺳﯩﺮﻛﯜﭺ ﺋﯩﻜﻜﯩﺴﯩﻨﻰ ﺑﯩﺮﻟﻪﺷﺘﯜﺭﯛﭖ ﺑﯘ ﺋﯩﻜﻜﻰ ﺧﯩﻞ ﻛﯜﭺ ﻣﺎﮬﯩﻴﻪﺕ ﺟﻪﮬﻪﺗﺘﻪ ﺑﯩﺮ ﺧﯩﻞ ﻛﯜﭺ ﺩﻩﭖﺋﺎﺗﯩﺪﻯ ﯞﻩ ﺋﯩﺴﭙﺎﺗﻼﭖ ﭼﯩﻘﺘﻰ. ﺑﯘ ﻗﻪﺩﻩﻡ ﺋﯩﻨﺴﺎﻧﻼﺭﻧﯩﯔ تۆت ﺋﺎﺳﺎﺳﻰ ﻛﯜﭼﻨﯩﯔ ﮬﻪﻣﻤﯩﻨﻰﺑﯩﺮﻟﻪﺷﺘﯜﺭﯛﺵ، ﮬﻪﻣﻤﯩﻨﻰ ﺑﯩﺮﺧﯩﻞ ﻣﺎﮬﯩﻴﻪﺗﻜﻪ ﻳﯩﻐﯩﻨﭽﺎﻗﻼﺵ ﺋﺎﺭﺯﯗﺳﯩﻐﺎ ﻳﯧﺘﯩﺸﻜﻪ ﺗﺎﺷﻼﻧﻐﺎﻥ ﺑﯩﺮﺩﺍﺩﯨﻞ ﭼﻮﯓ ﻗﻪﺩﻩﻡ ﺑﯘﻟﺪﻯ. ﺋﯘ ﻳﻪﻧﻪﺗﯘﻧﯘﻟﻐﺎﻥ ﺋﯩﺠﺘﯩﻤﺎﺋﻰ ﭘﺎﺋﺎﻟﯩﻴﻪﺗﭽﻰ، ﺗﻪﺷﻜﯩﻼﺗﭽﻰ. ﺋﯘ ﻛﯩﻴﯩﻦ ﺗﻪﺭﻩﻗﻘﻰ ﻗﯩﻠﯩﯟﺍﺗﻘﺎﻥﺩﯛﻟﻪﺗﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭙﻰ ﺋﯜﭼﯜﻥ ﺋﯩﺘﺎﻟﯩﻴﻪ ﮬﯜﻛﯜﻣﯩﺘﯩﯩﻨﯩﯔ ﻳﺎﺭﺩﯨﻤﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺋﯩﺘﺎﻟﯩﻴﻪﺩﻩﻗﯘﺭﻏﺎﻥ “ ﺋﺎﺑﺪﯗﺳﺎﻻﻡ ﺧﻪﻟﻘﺎﺭﺍ ﻧﻪﺯﯨﺮﯨﻴﯟﻯ ﻓﯩﺰﯨﻜﺎ ﺗﻪﺗﻘﯩﻘﺎﺕ ﻣﻪﺭﻛﯩﺰﻯ“ ﮬﺎﺯﯨﺮﻣﯘ ﺩﯗﻧﻴﺎﺩﯨﻜﻰﻣﯘﮬﯩﻢ ﻓﯩﺰﯨﻜﺎ ﺗﻪﺗﻘﯩﻘﺎﺕ ﺋﻮﺭﯗﻧﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﺑﯩﺮﻯ ﺳﯜﭘﯩﺘﯩﺪﻩ ﮬﯩﺴﺎﭘﻠﯩﻨﯩﺪﯗ. ﺋﯘ ﻳﻪﺭﺩﯨﻦ ﻛﯩﻴﯩﻨﻤﯘﻧﻮﺑﯩﻞ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻰ ﭼﯩﻘﺘﻰ. ﺑﯩﺮﻟﻪﺷﻜﻪﻥ ﺩﯛﻟﻪﺗﻠﻪﺭ ﺗﻪﺷﻜﯩﻼﺗﯩﻤﯘ ﻣﻪﺑﻠﻪﻍ ﺗﻪﻣﯩﻨﻠﻪﻳﺪﯗ. ﺩﯗﻧﻴﺎﺩﯨﻜﻰ ﺋﻪﯓ ﻧﺎﻣﺮﺍﺕ ﺩﯛﻟﻪﺗﻠﻪﺭﮔﻪ ﺟﯩﻖ ﻳﺎﺭﺩﻩﻡ ﻗﯩﻠﯩﺪﯗ. ﺟﯘﯕﮕﯘﺩﯨﻨﻤﯘ ﺑﯘ ﻳﻪﺭﮔﻪ ﺧﯧﻠﻰ ﻛﯜﭖﺋﺎﺩﻩﻡ ﺑﺎﺭﯨﺪﯗ. ﺟﯜﻣﻠﯩﺪﯨﻦ ﺑﯘ ﻣﻪﺭﻛﻪﺯ ﻛﻪﻡ ﺩﯨﮕﻪﻧﺪﻩ ﺑﯩﺰ ﺋﻮﻳﻐﯘﺭﻻﺭﻏىمۇ 7-8 تەتقىقاتچى ئالىملارنى يىتىشتۈرۈپ بەردى ۋە ھازىرمۇ ئۇيغۇرلاردىن قۇبۇل قىلىۋاتىدۇ. ﺑﯘﻻﺭﺗﻮﻏﺮﯨﻠﯩﻖ ﻣﻪﻥ ﺑﯘﺭﯗﻥ ﻳﺎﺯﻏﺎﻥ“ ﻣﻪﻥ ﺗﻮﻧﯘﻳﺪﯨﻐﺎﻥ ﺋﻮﻳﻐﯘﺭ ﺩﻭﻛﺘﯘﺭﻟﯩﺮﻯ“ ﺩﯨﮕﻪﻥ ﺗﯩﻤﯩﺪﺍﺗﻪﭘﺴﯩﻠﻰ ﺗﻮﺧﺘﺎﻟﻐﺎﻥ. ئابدۇسالام 1970-ﻳﯩﻠﻠﯩﺮﻯ ”ﭘﺎﻛﺴﺘﺎﻥ ﺋﺎﺗﯘﻡ ﺋﯩﻨﯩﺮﮔﯩﻴﺴﻰ ﻛﻮﻣﯩﺘﯩﺘﻰ (Pakistan Atomic Energy Commission)ﻧﻰ ﯞﻩ ﭘﺎﻛﯩﺴﺘﺎﻥ ﺋﺎﻟﻪﻡ ﺗﻪﺗﻘﯩﻘﺎﺕ ﻣﻪﺭﻛﯩﺰﯨﻨﻰ ﻗﯘﺭﯗﺷﺘﺎﮬﺎﻟﻘﯩﻠﯩﻖ ﺭﻭﻝ ﺋﻮﻳﻨﯩﻐﺎﻥ. ﺋﯘ ﻳﻪﻧﻪ 3-ﺩﯗﻧﻴﺎ ﺋﻪﻟﻠﯩﺮﻯ ﭘﻪﻧﻠﻪﺭ ﺋﺎﻛﺎﺩﯨﻤﻴﺴﯩﻨﻰ ﻗﻮﺭﻏﺎﻥ. ﻳﻪﻧﻪﻗﯩﻠﻐﺎﻥ ﺋﯩﺸﻠﯩﺮﻯ ﺟﯩﻖ. 1956-ﻳﯩﻠﺪﯨﻦ ﺗﺎﺭﺗﯩﭗ ﻟﻮﻧﺪﯗﻥ ﺋﯩﻤﭙﯩﺮﯨﻴﻪ ﺷﯘﻳﯘﻩﻧﯩﻨﯩﯔ ﭘﺮﻭﻓﯩﺴﺴﻮﺭﻯﺑﻮﻟﯘﭖ ﺋﯩﺸﻠﯩﮕﻪﻥ، 1996-ﻳﯩﻠﻰ 70 ﻳﯧﺸﯩﺪﺍ ﺋﻮﻛﯩﺴﻔﻮﺭﺩﺗﺎ ﯞﺍﭘﺎﺕ ﺑﯘﻟﻐﺎﻥ. ﻟﯧﻜﯩﻦ ﻳﻪﻧﻪ ﺑﯩﺮﻗﯩﺰﺯﻯ ﻳﯩﺮﻯﺷﯘﻛﻰ، ﺋﯘ ﻳﻪﻧﻪ ﻧﯘﺭﻏﯘﻥ ﺋﯩﺴﻼﻡ ﭘﻪﺗﯩﯟﺍﭼﯩﻠﯩﺮﻯ ﺗﻪﺭﯨﭙﯩﺪﯨﻦ ﻣﯘﺳﯘﻟﻤﺎﻥ ﺩﻩﭖ ﻗﺎﺭﺍﻟﻤﺎﻳﺪﯨﻜﻪﻥ. ﺳﻪﯞﻩﺑﻰ ﺗﯜﯞﻩﻧﺪﯨﻜﯩﭽﻪ: 19- ﺋﻪﺳﯩﺮﻧﯩﯔ ﺋﺎﺧﯩﺮﻟﯩﺮﯨﺪﺍ ﮬﯩﻨﺪﯨﺴﺘﺎﻧﻨﯩﯔ ﺷﯩﻤﺎﻟﻰ، ﻛﻪﺷﻤﯩﺮ، ﭘﺎﻛﯩﺴﺘﺎﻧﻨﯩﯔ ﺟﻪﻧﯘﺑﻰ، ﺑﯩﻨﮕﺎﻝﺩﯨﮕﻪﻥ ﺭﺍﻳﻮﻧﻼﺭﺩﺍ ﺋﻪﮬﻤﻪﺩﯨﻠﻪﺭ ﺩﻩﭖ ﻳﯩﯖﻰ ﺑﯩﺮ ﻣﻪﺯﮬﻪﭖ ﭼﯩﻘﻘﺎﻥ. ﺑﯘ ﻣﻪﺯﮬﻪﭖ ﺋﯩﺴﻼﻣﻨﻰﮔﯜﻟﻠﻪﻧﺪﯗﺭﯗﺵ ﺷﯘﺋﺎﺭﻯ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻣﯩﺮﺯﺍ ﻏﯘﻻﻡ ﺋﻪﮬﻤﻪﺩ ﺩﻩﭖ ﺑﯩﺮﺳﯩﻨﯩﯔ ﺑﺎﺷﭽﯩﻠﯩﻘﯩﺪﺍ ﻣﻪﻳﺪﺍﻧﻐﺎﻛﻪﻟﮕﻪﻥ. ﺋﯘ ﺋﯜﺯﯨﻨﻰ ﻣﯘﺟﺎﮬﯩﺪ، ﻣﻪﮬﺪﻯ، ﺯﺍﻣﺎﻧﻨﯩﯔ ﭘﻪﻳﻐﻪﻣﺒﯩﺮﻯ ﺩﻩﭖ ﺋﺎﺗﺎﭖ ﺋﯩﺴﻼﻣﻨﻰﮔﯜﻟﻠﻪﻧﺪﯛﺭﯛﺵ ﭼﺎﻗﯩﺮﯨﻘﻰ ﭼﯩﻘﺎﺭﻏﺎﻥ. ﮬﻪﻡ ﺑﻪﺯﯨﺒﯩﺮ ﺋﺎﺳﺎﺳﻼﺭﻧﻰ ﺗﯧﭙﯩﭗ ﺋﯘﻧﯩﯔ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﻏﺎﭼﯩﻘﯩﺸﯩﻨﻰ ﻣﯘﮬﻪﻣﻤﻪﺩ ﺋﻪﻟﻪﻳﮭﯩﺴﺴﺎﻻﻡ ﺗﻪﺭﯨﭙﯩﺪﯨﻦ ﯞﻩ ﺑﺎﺷﻘﺎ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟﻩﺗﻠﯩﻖ ﻣﺎﺗﯩﺮﯨﻴﺎﻟﻼﺭﺩﺍﺑﯩﺸﺎﺭﻩﺗﻠﻪﺭ ﺑﯘﻟﻐﺎﻥ ﺩﻩﭖ ﺋﯩﺴﭙﺎﺗﻠﯩﻐﺎﻥ. ﺑﯘﻧﯩﯔ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺷﯘ ﺭﺍﻳﯘﻧﺪﯨﻜﻰ ﻧﯘﺭﻏﯘﻧﻠﯩﻐﺎﻥ ﺧﻪﻟﯩﻖﺷﯘﻧﯩﯔ ﺋﯜﻣﻤﻪﺗﻠﯩﺮﯨﮕﻪ ﺋﺎﻳﻠﯩﻨﯩﭗ ﻧﯩﺴﺒﻪﺗﻪﻥ ﭼﻮﯓ ﺑﯩﺮ ﻣﻪﺯﮬﻪﭘﻜﻪ ﺋﺎﻳﻼﻧﻐﺎﻥ. ﻟﯧﻜﯩﻦ ﺑﯘ ﻣﻪﺯﮬﻪﭖﺋﯩﺴﻼﻡ ﺋﺎﺳﺎﺳﻰ ﺋﯧﻘﯩﻤﺪﯨﻜﻰ ”ﻣﯘﮬﻪﻣﻤﻪﺩ ئەلەيھىسسالامدىن ﺗﯩﻦ ﻛﯩﻴﯩﯩﻦ ﭘﻪﻳﻐﻪﻣﺒﻪﺭﻛﻪﻟﻤﻪﻳﺪﯗ“ ﺩﯨﮕﻪﻥ ﻧﻮﻗﺘﯩﻨﯩﺌﻪﺯﻩﺭ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺯﯨﺖ ﺑﯘﻟﻐﺎﭼﻘﺎ ﺑﺎﺷﻘﺎ ﺋﯩﺴﻼﻡ ﺩﯛﻟﻪﺗﻠﯩﺮﻯ ﻳﺎﻛﻰﭘﻪﺗﯩﯟﺍ ﭼﯩﻘﯩﺮﯨﺶ ﺋﻮﺭﮔﺎﻧﻠﯩﺮﻯ ﺑﯘ ﺩﯨﻨﻨﻰ ﺑﯩﺪﺋﻪﺕ ﺩﻩﭖ ﺋﺎﺗﯩﻐﺎﻥ ﮬﻪﻡ ﺑﯘﻻﺭﻏﺎ ﺋﻪﮔﻪﺷﻜﯘﭼﯩﻠﻪﺭﻧﻰﻣﯘﺳﯘﻟﻤﺎﻥ ﺋﻪﻣﻪﺱ ﺩﻩﭖ ﻗﺎﺭﯨﻐﺎﻥ. ﮬﺎﺯﯨﺮﻣﯘ ﺑﯘﻻﺭﺩﯨﻦ ﺧﯧﻠﻰ ﻧﯘﭘﯘﺳﺘﯩﻜﻰ ﺋﻪﮔﻪﺷﻜﯜﭼﯩﻠﻪﺭﭘﺎﻛﺴﯩﺘﺎﻧﺪﺍ ﯞﻩ ﺑﯩﻨﮕﺎﻟﺪﺍ ﻧﯘﭘﯘﺳﻨﯩﯔ ﻣﻪﻟﯘﻡ ﭘﯧﺮﺳﻪﻧﺘﯩﻨﻰ ﺗﻪﺷﻜﯩﻞ ﻗﯩﻠﯩﺪﯨﻜﻪﻥ. ﺷﯘﻧﺪﺍﻗﻼ ھﻪﺭﺋﯩﻜﻜﯩﻼ ﺩﯛﻟﻪﺗﺘﻪ ﺑﯘﻻﺭﻧﻰ ﻣﯘﺳﯘﻟﻤﺎﻥ ﺋﻪﻣﻪﺱ دەپ قاراپﺋﯘﻻﺭﻧﻰ ﺋﺎﺭﯨﻐﺎ ﺋﺎﻟﻤﯩﻐﺎﻥ. ﮬﻪﺗﺘﺎ، ﭘﺎﻛﯩﺴﺘﺎﻥ 1974-ﻳﯩﻠﻰ ﺋﺎﺳﺎﺳﻰ ﻗﺎﻧﯘﻧﻐﺎ ﺋﯜﺯﮔﻪﺭﺗﯩﺶ ﻛﯩﺮﮔﯜﺯﯗﭖ ﻣﯘﺳﯘﻟﻤﺎﻥ ﺩﯨﮕﻪﻥ ﺋﺎﺗﺎﻟﻐﯘﻏﺎﻗﺎﻳﺘﺎ ﺋﯩﻨﯩﻘﻠﯩﻤﺎ ﺑﯩﺮﯨﭗ ﺋﻪﮬﻤﻪﺩﯨﻠﻪﺭﻧﻰ ﻣﯘﺳﯘﻟﻤﺎﻥ ﺋﻪﻣﻪﺱ ﺩﻩﭖ ﮬﯜﻛﯜﻡ ﭼﯩﻘﯩﺮﯨﺸﻨﯩﯔ ﻗﺎﻧﯘﻧﻰﺋﺎﺳﺎﺳﯩﻨﯩﻤﯘ ﺗﯜﺯﮔﻪﻥ. ﺋﺎﻟﯩﻢﺋﺎﺑﺪﯗﺳﺎﻻﻡ ﺩﻩﻝ ﺷﯘ ﺋﻪﮬﻤﻪﺩﯨﻠﻪﺭ ﺟﻪﻣﻪﺗﯩﺪﯨﻦ ﻛﯩﻠﯩﭗ ﭼﯩﻘﻘﺎﻥ. ﺷﯘﯕﺎ ﺋﯘﻧﻰ ﺑﺎﺷﻘﺎ ﻧﻮﺭﻏﯘﻧﻠﯩﻐﺎﻥﭘﻪﺗﯩﯟﺍﭼﯩﻼﺭ ﻣﯘﺳﯘﻟﻤﺎﻥ ﺋﻪﻣﻪﺱ ﺩﻩﭖ ﺗﯘﺭﯞﺍﻟﯩﺪﯨﻜﻪﻥ. ﻟﯧﻜﯩﻦ ﺋﯘﻧﯩﯔ ﺋﯜﺯﯨﻨﯩﯔ ﺩﯨﻨﻰ ﻗﺎﻧﺪﺍﺋﯩﻜﻪﻧﻠﯩﮕﯩﻨﻰ ﭘﯧﻘﯩﺮ ﮬﺎﺯﯨﺮﭼﻪ ﺋﻮﺧﻤﺎﻳﺪﯗ. ﭘﺎﻛﯩﺴﺘﺎﻥ ﮬﯜﻛﯜﻣﯩﺘﯩﻤﯘ ﺧﻪﻗﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﻗﺎﺭﺷﯩﻠﯩﻘﯩﺪﯨﻦﻗﻮﺭﻗﯘﭖ ﺋﺎﺑﺪﯗﺳﺎﻻﻣﻐﺎ ﺋﺎﺷﻜﺎﺭﺍ ﮬﯩﭽﻘﺎﻧﺪﺍﻕ ﺷﻪﺭﻩﭖ ﻳﺎﻛﻰ ﻣﺎﺩﺩﻯ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺕ ﺑﻪﺭﻣﯩﮕﻪﻥ. 4) ﻳﺎﺳﯩﺮﺋﻪﺭﻩﭘﺎﺕ، ئۇيغۇرلارغا ناھايتى تۇنۇش. 1994-ﻳﯩﻠﻰ ﻧﻮﺑﯩﻞ ﺗﯩﻨﯩﭽﻠﯩﻖ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﯩﻐﺎ ﺋﯩﺮﯨﺸﻜﻪﻥ، 2004-ﻳﯩﻠﻰ ﯞﺍﭘﺎﺕ ﺑﯘﻟﺪﻯ. 5) ﺷﯩﺮﯨﻦﺋﯩﺒﺎﺩﻯ، ﺋﺎﻳﺎﻝ، ﺋﯩﺮﺍﻧﻠﯩﻖ، 2003-ﻳﯩﻠﻰ ﻧﻮﺑﯩﻞ ﺗﯩﭽﻠﯩﻖ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻰ ﺑﯩﺮﯨﻠﮕﻪﻥ. ﺋﯘ ﺗﻮﻧﯘﻟﻐﺎﻥﺋﺎﺩﻭﯞﻛﺎﺕ، ﻛﯩﺸﯩﻠﯩﻚ ﮬﻮﻗﯘﻕ ﭘﺎﺋﺎﻟﯩﻴﻪﺗﭽﯩﺴﻰ، ﺋﯩﺮﺍﻥ ﺑﺎﻟﯩﻼﺭ ﮬﻮﻗﯘﻗﯩﻨﻰ ﻗﻮﻏﺪﺍﺵ ﺟﻪﻣﻴﯩﺘﯩﻨﯩﯔﻗﯘﺭﻏﯘﭼﯩﺴﻰ. 2003-ﻳﯩﻠﻰ ﺋﯘﻧﯩﯖﻐﺎ ﻧﻮﺑﯩﻞ ﺗﯩﻨﯩﭽﻠﯩﻖ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻰ ﺑﯩﺮﯨﻠﯩﭗ ﺋﯘ ﻧﻮﺑﯩﻞﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﯩﻐﺎ ﺋﯩﺮﯨﺸﻜﻪﻥ ﺗﯘﻧﺠﻰ ﺋﯩﺮﺍﻧﻠﯩﻖ ﯞﻩ ﺗﯘﻧﺠﻰ ﺋﺎﻳﺎﻝ ﺑﻮﭖ ﻗﺎﻟﻐﺎﻥ. 6) ﻣﯘﮬﻪﻣﻤﻪﺩﺋﻪﻝ ﺑﺎﺭﺍﺩﻯ(Mohamed El Baradei)، ﻣﯩﺴﯩﺮﻟﯩﻖ. 2005-ﻳﯩﻠﻰ ﻧﻮﺑﯩﻞ تىنىچلىق ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﯩﻐﺎ ﺋﯩﺮﯨﺸﻜﻪﻥ بولۇپ ئىرىشكەن ۋاختىدا ﺧﻪﻟﻘﺎﺭﺍ ﺋﺎﺗﯘﻥ ﺋﯩﻨﯩﺮﮔﯩﻴﻪ كومىتىتىنىڭ ﺑﺎﺵ ﺩﯨﺮﯨﻜﺘﻮﺭﻯ بولغان. ﺋﺎﺗﻮﻡ ﻗﯘﺭﺍﻟﯩﻨﯩﯔﻛﯩﯖﯩﻴﯩﭗ ﻛﻪﺗﻤﻪﺳﻠﯩﮕﻰ ﺋﯜﭼﯜﻥ ﺋﯘ ﺯﻭﺭ ﺗﯜﮬﭙﯩﻠﻪﺭﻧﻰ ﻗﻮﺷﻘﺎﻥ. ﺑﯘ ﺋﻮﺭﮔﺎﻥ ﺏ ﺩ ﺕ ﻧﯩﯔﺗﻪﺷﻜﯩﻠﻠﯩﯩﺸﯩﺪﻩ ﺑﯘﻟﯩﺪﯗ. ﻳﯩﻘﯩﻨﻘﻰ ﻳﯩﻠﻼﺭﺩﺍ ﺩﯗﻧﻴﺎﺩﯨﻜﻰ ﻗﯩﺰﺯﯨﻖ ﻧﻮﻗﺘﯩﻼﺭﻧﯩﯔ ﮬﻪﻣﻤﯩﺴﯩﺪﻩﺑﯘﻻﺭﻧﯩﯔ ﺋﯩﺰﻯ ﺑﺎﺭ. 7) ﻣﯘﮬﻪﻣﻤﻪﺕﺋﻪﻧﯟﻩﺭ ﺳﺎﺩﺍﺕ (Muhammad Anwar as-Sadat .). ﺋﯘ 1970-ﻳﯩﻠﻰ ﻣﯩﺴﯩﺮﺩﺍ ﺯﻭﯕﺘﯘﯕﻠﯘﻗﻘﺎ ﺳﺎﻳﻼﻧﻐﺎﻥ، 1981-ﻳﯩﻠﻰ ﻗﻪﺳﺘﻜﻪ ﺋﯘﭼﺮﺍﭖ ﺋﯜﻟﯜﭖﻛﻪﺗﻜﻪﻥ. 1978-ﻳﯩﻠﻰ ﻧﻮﺑﯩﻞ ﺗﯩﻨﯩﭽﻠﯩﻖ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﯩﻐﺎ ﺋﯩﺮﯨﺸﻜﻪﻥ. ﺋﯘ70-ﻳﯩﻠﻼﺭﺩﯨﻜﻰ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﺍﺷﻪﺭﯨﻘﺘﯩﻜﻰ ﺋﻪﯓ ﻣﯘﻧﻪﯞﻩﺭ ﺳﯩﻴﺎﺳﯩﻴﻮﻧﻼﺭﻧﯩﯔ ﺑﯩﺮﻯ، ﺷﯘﻧﺪﺍﻗﻼ ﻣﯩﺴﯩﺮ ﻳﯩﻘﯩﻨﻘﻰ ﺯﺍﻣﺎﻥﺗﺎﺭﯨﺨﯩﺪﯨﻜﻰ ﺑﯩﺮ ﻣﯘﮬﯩﻢ ﺷﻪﺧﯩﺲ. ﺳﺎﺩﺍﺕ ﺯﻭﯕﺘﯘﯕﻨﯩﯔ ﻣﻪﺧﺴﯘﺱ ﺗﻮﻧﯘﺷﺘﯘﺭﻏﺎﻥ ﻛﯩﺘﺎﭘﻼﺭﻣﯘ ﺋﻮﻳﻐﯘﺭﺗﯩﻠﯩﻐﺎ ﺗﻪﺭﺟﯩﻤﻪ ﻗﯩﻠﯩﻨﻐﺎﻥ. مۇھەممەد يۇنۇس (Muhammad Yunus)، بىنگاللىق، 2006-يىلى نوبىل تىنىچلىق مۇكاپاتىغا ئىرىشكەن بولۇپ ئۇ خەلقارادىكى داڭلق ئىقتىسادشۇناس ۋە كارخانىچى بولۇپ گرامېن بانكىسىنىڭ (Grameen Bank) قۇرغۇچىسى. ئۇ بۇرۇن ئۇنۋېرسىتىتتا پروپىسسر بولغان بولۇپ ئۇ يەردە ئۇ مىكروكىرېدىت، مىكرو پۇل مۇئامىلە دىگەن ئىقتىساد نەزىرىيەلىرىنى ياراتقان ۋە شۇ نەزىرىيەگە تەدبىقلەپ گرامېن بانكىسىنى قۇرغان. بۇ بانكا ئەڭ ئاساسلىقى ئادەتتىڭى نورمال بانكىدىن قەرىز ئېلىشقا سالاھىيتى توشمايدىغان كەمبەغەللەرگە تۈۋەم سوممىلىق قەرىز بىرىدىغان بولۇپ كەمبەغەللەرنىڭ شۇ قەرز پۇلنى ئىشلىتىپ ئۆزىنىڭ كېرىدىت تارىخىنى قۇرۇشىغا ۋە ئۆزىنى ئوڭشىۋېلىشىغا ياردەم قىلىدۇ. 9) ئۇرخان پامۇك (Orhan Pamuk)، تۇركىيەلىك. 2006-يىلى نوبىل ئەدىبىيات مۇكاپاتىغا ئىرىشكەن بولۇپ ئۇنىڭ مىنىڭ ئىسمىم قىزىل دىگەن رومانلىرى داڭلىق. ﺷﯘﻧﺪﺍﻕ ﻗﯩﻠﯩﭗ ﻣﯘﺳﯘﻟﻤﺎﻧﻼﺭﺩﯨﻦ ﻧﻮﺑﯩﻞ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﯩﻐﺎ ﺋﯩﺮﯨﺸﻜﻪﻥ 9 ﺋﺎﺩﻩﻣﺪﯨﻦ 5ﺋﻰ ﺗﯩﻨﯩﭽﻠﯩﻖ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﯩﻐﺎ ئىرىشكەن. 3، ﺋﻮﻳﻐﯘﺭﻻﺭﺩﯨﻜﻰ ﺑﯩﺮ ﻗﯩﺴﯩﻢ ﻧﻮﺑﯩﻞﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻰ ﺗﻮﻏﺮﯨﺴﯩﺪﯨﻜﻰ ”ﻛﻮﭼﺎ ﮔﻪﭘﻠﯩﺮﻯ” ﺑﯧﺸﯩﺪﺍﺩﻩﭖ ﺋﯜﺗﻜﻪﻧﺪﻩﻙ ﻛﯩﭽﯩﻚ ﯞﺍﻗﯩﺘﻼﺭﺩﺍ ﺋﻪﭘﻘﺎﭼﺘﻰ ﮔﻪﭘﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﮬﻪﻣﻤﯩﺴﯩﮕﻪ ﺋﯩﺸﯩﻨﻪﺗﺘﯘﻕ. ﻛﯩﻤﺪﯗﺭﺑﯩﺮﻯ ”ﭘﺎﻻﻧﭽﻰ ﺩﻩﭖ ﺑﯩﺮ ﺋﺎﺩﻩﻡ ﺑﺎﺭﻛﻪﻥ، ﻧﻮﺑﯩﻞ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻰ ﺋﺎﻻﺭﻣﯩﺶ “ ﺩﯨﺴﻪ ﮬﺎﻳﺎﺟﺎﻧﻠﯩﻨﯩﭗﻛﯩﭽﯩﭽﻪ ﺋﻮﺧﻠﯩﻤﺎﻱ ﺷﯘﻧﯩﯔ ﮔﭙﯩﻨﻰ ﻗﯩﻠﯩﭗ ﭼﯩﻘﺎﺗﺘﯘﻕ. ﺋﻪﯓ ﻛﯜﭖ ﺋﺎﯕﻠﯩﻐﺎﻧﻠﯩﺮﯨﻤﯩﺰﻧﯩﯔ ﺑﯩﺮﺳﻰﺋﻪﺭﻛﯩﻦ ﺳﯩﺪﯨﻖ ﺑﻮﭘﺘﯘ. ”ﺋﺎﻣﺮﯨﻜﯩﺪﺍ ﺋﻪﺭﻛﯩﻦ ﺳﯩﺪﯨﻖ ﺩﻩﭖ ﺑﯩﺮ ﺋﺎﻟﯩﻢ ﺑﺎﺭﻛﻪﻥ. ﺋﺎﻣﺮﯨﻜﺎ ﺋﺎﺗﯘﻡﺗﻪﺗﻘﯩﻘﺎﺕ ﺑﺎﺯﯨﺴﯩﺪﺍ ﺋﯩﺸﻠﻪﻳﺪﯨﻜﻪﻥ، ﻧﻮﺑﯩﻞ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺕ ﺋﯧﻠﯩﺶ ﻣﯘﻣﻜﯩﻨﭽﯩﻠﯩﮕﻰ ﺑﺎﺭﻣﯩﺶ “ ﺩﯨﮕﻪﻥﮔﻪﭘﻠﻪﺭﻧﻰ ﻛﻪﻡ ﺩﯨﮕﻪﻧﺪﻩ 5-6ﺋﺎﺩﻩﻣﺪﯨﻦ ﺋﺎﯕﻠﯩﻐﺎﻧﺪﯨﻤﻪﻥ. ﮬﻪﻡ ﺷﯘ ﯞﺍﻗﯩﺘﻼﺭﺩﺍ ﺷﻪﻛﺴﯩﺰﺋﯩﺸﻪﻧﮕﻪﻧﻤﻪﻥ. ﭼﻮﯓ ﺑﯘﻟﯘﭖ، ﺋﯩﻨﺘﯧﺮﻧﯩﺖ ﺋﯩﺸﻠﯩﺘﯩﺸﻨﻰ ﺋﯜﮔﯩﻨﯩﭗ ﮔﻮﮔﯩﻞ ﻏﺎ ﻛﯩﺮﯨﭗ ﻧﻪﺭﺳﻪﺋﯩﺰﺩﻩﺷﻨﻰ ﺋﯜﮔﯩﻨﯩﭗ ﺑﺎﺭﻟﯩﻖ ﺋﺎﻣﺎﻟﻼﺭﻧﻰ ﻗﯩﻠﺴﺎﻣﻤﯘ ﺑﯘﻧﯩﯖﻐﺎ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟﻩﺗﻠﯩﻚ ﺧﻪﯞﻩﺭﻧﻰﺗﺎﭘﺎﻟﻤﯩﻐﺎﻧﺪﺍ ﮬﻪﻳﺮﺍﻥ ﻗﺎﻟﻐﺎﻧﯩﺪﯨﻢ. ﻛﯩﻴﯩﻦ ﺑﯩﻠﺴﻪﻡ ﺋﺎﻣﺮﯨﻜﯩﺪﺍ ﻣﻪﺧﺴﯘﺱ ”ﺪﯙﻟﻪﺗﻠﯩﻚ ﺋﺎﺗﯘﻡﺗﻪﺗﻘﯩﻘﺎﺕ ﺋﻮﺭﻧﻰ“ ﺩﻩﭖ ﻳﻪﺭﻣﯘ ﻳﻮﻗﻜﻪﻥ، ﻧﻮﺑﯩﻞ ﻣﯘﭘﺎﻛﺎﺗﯩﻐﺎ ﻧﺎﻣﺰﺍﺗﯩﻐﺎ ﺋﯩﺮﯨﺸﻜﯜﭼﯩﻠﻪﺭﻧﯩﯔﺗﯩﺰﯨﻤﻠﯩﻜﯩﻤﯘ 50 ﻳﯩﻞ ﻣﻪﺧﭙﯩﻴﻪﺗﻠﯩﻚ ﻗﯩﻠﯩﭗ ﺳﺎﻗﻠﯩﻨﯩﺪﯨﻜﻪﻥ. ﺗﯧﺨﻰ ﺑﯩﺮﻩﺭ-ﺋﯩﻜﻜﻰ ﻳﯩﻞﺋﯩﻠﮕﯩﺮﻯ، ﺋﯜﺯﻩﻡ ﺋﻮﭘﺘﯩﻜﺎ ﺳﺎﮬﻪﺳﯩﮕﻪ ﻛﯩﺮﯨﭗ ﺭﻩﺳﻤﻰ ﻣﯘﺷﯘ ﺗﯜﺭﺩﯨﻜﻰ ﻣﺎﻗﺎﻟﯩﻠﻪﺭﻧﻰ ﺋﻮﻗﯘﺷﻘﺎﺑﺎﺷﻠﯩﻐﺎﻧﺪﯨﻦ ﻛﯩﻴﯩﻦ ﺋﺎﻧﺪﯨﻦﺋﻪﺭﻛﯩﻦ ﺳﯩﺪﯨﻖ ﺋﺎﻛﯩﻤﯩﺰﻧﯩﯔ ﺋﺎﺗﯘﻡ ﻧﻪﺯﯨﺮﯨﻴﺴﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺋﻪﻣﻪﺱ ﺋﻮﭘﺘﯩﻜﺎ ﺋﯩﻨﮋﯨﻨﯩﺮﻟﯩﻘﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥﺷﯘﻏﯘﻟﻠﯩﻨﯩﺪﯨﻐﺎﻧﻠﯩﻐﯩﻨﻰ، ﺋﯘﻧﯩﯔ NASA (ئامرىكا دۆلەتلىك ئالەم بوشلۇقىنى باشقۇرۇش ئىدارىسى) ﺋﯩﺸﻠﻪﻳﺪﯨﻐﺎﻧﻠﯩﻐﯩﻨﻰ ﺋﻮﺧﺘﯘﻡ. ﻳﻪﻧﻪ ﺑﯩﺮ ﻛﯜﭖ ﺋﺎﯕﻠﯩﻐﯩﻨﯩﻢ ”ﻳﺎﭘﯘﻧﺪﺍﻣﯘﺧﺘﻪﺭ ﺩﻩﭖ ﺑﯩﺮ ﺋﺎﻟﯩﻤﯩﻤﯩﺰ ﻣﻮﺧﺘﻪﺭ ﭼﻮﯓ ﺗﻪﻟﯩﻤﺎﺗﻰ ﺩﻩﭖ ﺑﯩﺮ ﺗﻪﻟﯩﻤﺎﺕ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﯨﻐﺎ ﻗﻮﻳﯘﭖﻗﯩﻴﯩﻦ ﻣﻪﺳﯩﻠﯩﻨﻰ ﮬﻪﻝ ﻗﯩﻠﯩﭙﺘﯘ، ﺋﺎﻟﯩﻤﻼﺭ ﺋﺎﻏﺰﯨﻨﻰ ﯸﭽﯩﭗ ﻗﺎﭘﺘﯘ، ﻧﻮﺑﯩﻞ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻰ ﻛﻮﻣﯩﺘﯩﺘﯩﺪﯨﻜﯩﻠﻪﺭ ﺋﻮﻳﻠﯩﺸﯩﯟﯦﯧﺘﯩﭙﺘﯘﺩﻩﻙ “ ﺩﯨﮕﻪﻥ ﮔﻪﭖ. ﻛﯩﻴﯩﻦ ﻣﻪﻥ ﺑﯘ ﺗﻮﻏﺮﯨﻠﯩﻘﻤﯘ ﺧﯧﻠﻰ ﺟﯩﻖ ﺋﺎﺧﺘﯘﺭﯗﭖ ﺑﺎﻗﺘﯩﻢ، ﻣﯘﺧﺘﻪﺭﻛﯩﻤﯩﺰ ﻳﺎﺯﻏﺎﻥﻣﺎﻗﺎﻟﯩﻼﺭﺩﯨﻦ ﺗﺎﭘﺘﯩﻢ، ﻟﯧﻜﯩﻦ ﮬﯧﭻ ﻳﻪﺭﺩﯨﻦ ﺋﯘﻧﺪﺍﻕ ﺩﻩﭖ ﺋﺎﺗﺎﻟﻐﺎﻥ ﺗﻪﻟﯩﻤﺎﺕ ﺑﺎﺭﻟﯩﻐﯩﻨﻰﺗﺎﭘﺎﻟﻤﯩﺪﯨﻢ. ﻧﻮﺑﯩﻞ ﻛﻮﻣﯩﺘﯩﺘﯩﺪﯨﻜﯩﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﻗﺎﻧﺪﺍﻕ ﺋﯘﻳﻼﺷﻘﺎﻧﻠﯩﻘﯩﻐﺎ ﺋﺎﺋﯩﺘﻤﯘ ﮬﯧﭽﻴﻪﺭﺩﯨﻦﺗﺎﭘﺎﻟﻤﯩﺪﯨﻢ. ﻣﻪﻥ ﺑﯘ ﻳﻪﺭﺩﻩ ﺑﯘ ﺋﯩﻜﻜﻰ ﺋﺎﻟﯩﻤﯩﻤﯩﺰﻏﺎ ﻧﯩﺴﺒﻪﺗﻪﻥ ﮬﯜﺭﻣﯩﺘﯩﻤﻨﻰ ﺑﯩﻠﺪﯛﺭﯛﺵﺑﯩﻠﻪﻥ ﺑﯩﺮ ﯞﺍﻗﯩﺘﺘﺎ ﻳﻪﻧﻪ ﺷﯘﻧﺪﺍﻕ ﮔﻪﭘﻠﻪﺭﻧﻰ ﺋﺎﯕﻼﭖ ﺋﯩﺸﯩﻨﯩﭗ ﻳﯜﺭﮔﻪﻧﻠﻪﺭﻧﯩﯖﻤﯘﮬﺎﻳﺎﺟﺎﻧﻠﯩﻨﯩﭗ ﻳﯜﺭﻣﻪﺳﻠﯩﮕﯩﻨﻰ ﺋﯜﻣﯩﺖ ﻗﯩﻠﯩﻤﻪﻥ. ﺭﻩﺳﻤﻰ ﮬﺎﻳﺎﺟﺎﻧﻠﯩﻨﯩﺪﯨﻐﺎﻥ ﻛﯜﻧﻠﻪﺭمۇ كەپ قالار. ﺋﯩﭽﻜﯩﺮﺩﻩﺋﻮﻗﯘﯞﺍﺗﻘﺎﻥ ﯞﺍﻗﯩﺘﻠﯩﺮﯨﻢ ﺋﯩﺪﻯ. ﺑﯩﺮﻳﯩﻠﻰ ﺗﻪﺗﯩﻞ ﻗﯩﻠﯩﭗ ﻳﻮﺭﺗﻘﺎ ﻗﺎﻳﺘﺴﺎﻡ ﺑﯩﺮ ﺋﺎﻏﯩﻨﻪﻡ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﭘﺎﺭﺍﯓ ﻗﯩﻠﯩﺸﯩﭗ ﺋﻮﻟﺘﯘﺭﯗﭖ ﺋﯘﺋﯜﺯﯨﻨﯩﯔ ﺑﯩﺮ ﺋﺎﻟﯩﻢ ﺳﯜﭘﻪﺕ ﺋﺎﺩﻩﻣﻨﻰ ﺗﻮﻧﯘﻳﺪﯨﻐﺎﻧﻠﯩﻐﯩﻨﻰ، ﻳﯩﻘﯩﻨﺪﺍ ﺋﯘ ﺋﺎﺩﻩﻣﻨﯩﯔ ﭼﻮﯓ ﺑﯩﺮﻗﯩﺴﯩﻢ ﻣﻪﺳﯩﻠﯩﻠﻪﺭﻧﻰ ﮬﻪﻝ ﻗﯩﻠﻐﺎﻧﻠﯩﻐﯩﻨﻰ، ﺋﻪﮔﻪﺭ ﺷﯘ ﻣﻪﺳﯩﻠﯩﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﺧﻪﻟﻘﺎﺭﺍﻏﺎ ﺋﺎﯕﻠﯩﺘﯩﺸﻘﺎﻧﯩﺴﯩﭗ ﺑﯘﻟﺴﺎ ﺋﯘ ﺋﺎﺩﻩﻡ ﭼﻮﻗﯘﻡ ﻧﻮﺑﯩﻞ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﯩﻐﺎ ﺋﯩﺮﯨﺸﯩﺪﯨﻐﺎﻧﻠﯩﻐﯩﻨﻰ، ﺷﯘﯕﺎ ﺑﯘ ﻣﻪﺳﯩﻠﯩﺪﻩﻣﯩﻨﯩﯔ ﻳﺎﺭﺩﻩﻣﺪﻩ ﺑﯘﻟﯘﺷﯘﻡ ﻛﯩﺮﻩﻛﻠﯩﮕﯩﻨﻰ دىدى. ﺋﺎﻏﺰﯨﻤﻨﻰ ﺋﯧﭽﯩﭗ ﮬﺎﯓ-ﺗﺎﯓ ﻗﺎﭘﺘﯩﻤﻪﻥ. ﺋﯘﻧﯩﯔﺩﯨﻴﯩﺸﯩﭽﻪ ﺋﯘ ﺋﺎﺩﻩﻡ ﻣﻪﺩﯨﻨﯩﻴﻪﺕ ﺋﯩﻨﻘﯩﻼﯞﯨﺪﺍ ﺟﯩﻖ ﺋﺎﺯﺍﭖ ﺗﺎﺭﺗﻘﺎﻥ، ﺋﯘﻧﯩﯖﺪﯨﻦ ﻛﯩﻴﯩﻦﻗﺎﻳﺴﯩﺪﯗﺭ ﺑﯩﺮ ﻣﻪﻛﺘﻪﭘﺘﻪ ﺋﻮﻗﯘﺗﻘﯘﭼﯩﻠﯩﻖ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ، ﮬﯜﻛﯜﻣﻪﺗﺘﯩﻤﯘ ﺋﯩﺸﻠﯩﮕﻪﻥ، ﺋﯩﺸﺘﯩﻦ ﺳﯩﺮﺕﺋﯩﻠﯩﻢ-ﭘﻪﻧﮕﻪ ﺋﺎﺋﯩﺖ ﻛﯩﺘﺎﭘﻼﺭﻧﻰ ﻗﻮﻟﺪﯨﻦ ﭼﯜﺷﯜﺭﻣﻪﻱ ﺋﻮﻗﯘﻳﺪﯨﻐﺎﻥ ﺩﯨﻨﺪﯨﻤﯘ، ﭘﻪﻧﺪﯨﻤﯘ ﺗﻪﯓﻳﯩﺘﯩﺸﻜﻪﻥ ﺋﺎﺩﻩﻡ ﺋﯩﻜﻪﻥ. ﺋﻪﺗﺮﺍﭘﯩﺪﯨﻜﯩﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﮬﯜﺭﻣﯩﺘﯩﮕﻪ ﺳﺎﺯﺍﯞﻩﺭ ﺋﯩﻜﻪﻥ. ﻣﯩﻠﻠﻪﺗﻨﯩﯔ ”ﺋﻮﻟﯘﻍ ﺋﯩﺸﻠﯩﺮﻯ“ ﻏﺎ ﺩﻩﺧﻠﻰﻗﯩﻠﻤﺎﺳﻠﯩﻖ ﺋﯜﭼﯜﻥ ﺷﯘ ﮬﺎﻣﺎﻥ ﯞﺍﻗﯩﺖ ﺋﻮﺭﯗﻧﻼﺷﺘﯘﺭﯗﭖ ﺋﻪﺗﯩﺴﯩﻤﯘ ﺑﯩﺮ ﻛﯜﻧﻰ ﺋﯘ ﺋﺎﺩﻩﻣﻨﯩﯔﺋﯜﻳﯩﮕﻪ ﺑﺎﺭﺩﯗﻕ. ﻗﺎﺭﯨﺴﺎﻡ 60 ﻳﺎﺷﻼﺭﻏﺎ ﻛﯩﺮﯨﭗ ﻗﺎﭘﺘﯘ، ﻗﺎﻧﺪﺍﻗﺘﯘﺭ ﺑﯩﺮ ﻛﯩﺴﻪﻝ ﺑﯧﺴﯩﯟﯨﻠﯩﭗ ﺳﺎﻻﻣﻪﺗﻠﯩﮕى ﻧﺎﭼﺎﺭ ﺋﯩﻜﻪﻥ. ﻗﯩﺰﻏﯩﻦ ﻛﯜﺗﯜﯞﺍﻟﺪﻯ. ﭘﺎﺭﺍﯕﻼﺷﺘﯘﻕ. ﺑﯩﺮﺩﻩﻣﻠﯩﻚ ﭘﺎﺭﺍﯕﺪﯨﻦ ﻛﯩﻴﻨﻦ ﺭﻩﺳﻤﻰ ﺗﯩﻤﯩﻐﺎ ﻛﯜﭼﺘﯘﻕ. ﺋﯜﻳﯩﺪﯨﻜﻰ ﺳﺎﻗﻠﯩﯟﺍﻟﻐﺎﻥ ﻛﯩﺘﺎﭘﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﻛﯜﺭﯛﭖ ﭼﯩﻘﺘﯩﻢ، ﮬﻪﻗﯩﻘﻪﺗﻪﻥ ﺟﯩﻖ ﻛﯩﺘﺎﭖ ﺳﺎﻗﻼﭘﺘﯘ. ﺑﻮﻟﯘﭘﻤﯘ ﺷﯘ ﺯﺍﻣﺎﻧﺪﺍ ﺋﻮﻳﻐﯘﺭﭼﻪ ﺗﯧﭙﯩﻠﯩﺪﯨﻐﺎﻥ ﭘﻪﻥ ﺗﯧﺨﻨﯩﻜﯩﻐﺎ ﺋﺎﺋﯩﺖ ﻛﯩﺘﺎﭘﻼﺭﻧﯩﯔﺟﯩﻘﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﺗﺎﭘﻘﯩﻠﻰ ﺑﯘﻟﯩﺪﯨﻜﻪﻥ. ﺋﯘ ﺋﺎﺩﻩﻣﻨﯩﯔ ﺩﯨﻴﯩﺸﯩﭽﻪ “ ﺋﯘ ﺋﯩﻜﻜﻰ ﻳﯩﻠﻼﺭ ﺑﯘﺭﯗﻥ ﺑﯩﻠﯩﻢﻛﯜﭺ ﮊﻭﺭﻧﯩﻠﯩﺪﯨﻦ ‘ﺩﯗﻧﻴﺎﺋﯩﻠﯩﻢ ﭘﯧﻨﯩﺪﯨﻜﻰ ﺗﯧﺨﻰ ﮬﻪﻝ ﺑﻮﻟﻤﯩﻐﺎﻥ 10 ﭼﻮﯓ ﻣﻪﺳﯩﻠﻪ’ ﺩﯨﮕﻪﻥ ﺑﯩﺮﻣﺎﻗﺎﻟﯩﻨﻰ ﺋﻮﻗﯘﭘﺘﯘ ﯞﻩ ﺋﯘﻧﯩﯖﻐﺎ ﺋﯩﺸﺘﯩﻴﺎﻗﻰ ﺗﻮﻏﯘﻟﯘﭖ ﺋﯜﺯﻯ ﮬﻪﭘﯩﻠﯩﺸﯩﭗ ﭼﯜﺷﯩﻨﻪﻟﯩﮕﯩﻨﯩﻤﭽﻪﭼﯜﺷﯩﻨﯩﭗ ﺑﺎﻗﺎﻱ ﺩﻩﭖ ﮬﻪﭘﯩﻠﯩﯩﺸﭗ ﺷﯘ ﭼﺎﻏﻘﯩﭽﻪ ﺑﯘﻻﺭﻧﯩﯔ ﺋﯩﭽﯩﺪﯨﻦ ﺗﯚﺗﻨﻰ ﮬﻪﻝ ﻗﯩﭙﺘﯘ. ﻗﺎﻟﻐﺎﻥ ﻣﻪﺳﯩﻠﯩﻠﻪﺭﻧﻰ ﮬﻪﻝﻗﯩﻠﯩﺸﻘﯩﻤﯘ ﻛﯜﺯﻯ ﻳﯩﺘﯩﺪﯨﻜﻪﻥ. ﻟﯧﻜﯩﻦﮬﺎﺯﯨﺮ ﺳﺎﻻﻣﻪﺗﻠﯩﮕﻰ ﻳﺎﺭ ﺑﻪﺭﻣﯩﮕﻪﭼﻜﻪ ﺗﻮﺧﺘﺎﭖ ﻗﺎﭘﺘﯘ. ﺷﯘﻧﺪﺍﻗﺘﯩﻤﯘ ﺷﯘ 4 ﻣﻪﺳﯩﻠﻪ ﺧﻪﻟﻘﺎﺭﺍﻧﯩﯔﻗﻮﻟﻠﯩﺸﯩﻐﺎ ﺋﯩﺮﯨﺸﺴﻪ ﻧﻮﺑﯩﻞ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻰ ﺩﯨﮕﻪﻥ ﻳﺎﻧﺪﯨﻜﻰ ﮔﻪﭖ ﺑﯘﻟﯩﺪﯗ. ﺑﯘ ﻣﻪﺳﯩﻠﯩﻨﻰ ﺳﻮﺭﯨﺴﺎﻡﺑﯩﺮﺳﻰ ﯞﺍﻗﯩﺖ ﺗﻮﻧﯩﻠﻰ، ﯞﺍﻗﯩﺘﻨﯩﯔ ﻛﻪﻳﻨﯩﮕﻪ ﻣﯧﯖﯩﺸﻰ، ﻳﯘﺭﯗﻗﻠﯘﻗﻨﯩﯔ ﺋﯩﻜﻜﻰ ﻳﺎﻗﻠﯩﻤﯩﻠﯩﻖ ﺧﯘﺳﯘﺳﻴﯩﺘﻰﺩﯨﮕﻪﻧﺪﻩﻛﻠﻪﺭ ﺋﯩﻜﻪﻥ ، ﻗﺎﻟﻐﺎﻧﻠﯩﺮﻯ ﺋﯩﺴﯩﻤﺪﻩ ﻗﺎﻟﻤﺎﭘﺘﯘ. ﺋﯘﻧﯩﯔ ﺩﯨﻴﯩﺸﯩﭽﻪ ﻳﯘﺭﯗﻗﻠﯘﻗﻨﯩﯔﺋﯩﻜﻜﻰ ﻳﺎﻗﻠﯩﻤﯩﻠﯩﻘﻰ ﺩﯨﮕﯩﻨﻰ ﺋﯩﻨﺴﺎﻧﻼﺭﻧﯩﯔ ﺧﺎﺗﺎ ﭼﯜﺷﯩﻨﯩﯟﺍﻟﻐﯩﻨﻰ ﺋﯩﻜﻪﻥ. ﺑﯘﻧﯩﯖﻐﺎ ﺋﺎﺯﺭﺍﻕﺋﯜﺯﯨﻨﯩﯔ ﻛﯜﺯ ﻗﺎﺭﯨﺸﯩﻨﻰ ﻗﻮﻳﯘﭖ ﺋﯜﺗﺘﻰ. ﻳﻪﻧﻪ ﺑﯩﺮ ﺋﯩﻨﯩﻖ ﺋﯩﺴﯩﻤﺪﻩ ﻗﺎﻟﻐﯩﻨﻰ “ ﻳﻪﺭﺷﺎﺭﯨﻨﯩﯔﺋﯜﺯ ﺋﻮﻗﯩﺪﺍ ﺋﺎﻳﻼﻧﻐﺎﻧﺪﯨﻜﻰ ﺗﻪﻛﺸﯩﻠﯩﻚ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺑﯘﻟﻐﺎﻥ ﻳﺎﻧﺘﯘﻟﯘﻗﻰ 30 ﮔﯩﺮﺍﺩﻭﺱ ﺑﯘﻟﯘﺷﻰﻛﯩﺮﻩﻙ. ﺋﺎﻟﯩﻤﻼﺭﻧﯩﯔ ﺋﯜﻟﭽﻪﭖ ﭼﯩﻘﻘﺎﻥ 20 نەچچە گىرادۇس (22.1° ۋە 24.5° بولۇپ، پەسىلگە قاراپ ئۆزگىرەيدۇ)ﮔﯩﺮﺍﺩﯗﺱ ﺩﯨﮕﯩﻨﯩﺪﻩ ﭼﻮﻗﯘﻡ ﻣﻪﺳﯩﻠﻪ ﺑﺎﺭ. ﺧﺎﺗﺎﺋﯜﻟﭽﯩﮕﻪﻥ ﺑﯘﻟﯘﺷﻰ ﻣﯘﻣﻜﯩﻦ “ ﻧﯩﻤﯩﺸﻘﺎ“ ﺩﯨﺴﻪﻡ ﺑﯘﻧﯩﯖﻐﺎ ﺋﺎﺯﺭﺍﻕ ﭘﻪﺭﯨﺰﯨﻨﻰ ﻗﻮﻳﯘﭖ ﺋﯜﺗﺘﻰ ﯞﻩ ﺩﯨﻨﻨﻰ ﺟﻪﮬﻪﺗﺘﯩﻦ ﭼﯜﺷﻪﻧﺪﯛﺭﺩﻯ. ﻣﻪﻧﻤﯘﺟﯩﻖ ﺗﺎﻻﺷﻤﯩﺪﯨﻢ ﯞﻩ ﺋﯜﺯﯨﻨﯩﯔ ﺗﻪﻳﻴﺎﺭ ﺑﯘﻟﻐﺎﻥ ﺧﺎﻟﯩﻐﺎﻥ ﺑﯩﺮ ﻧﻪﺗﯩﺠﯩﺴﯩﻨﻰ ﻣﺎﻗﺎﻟﻪ ﻗﯩﻠﯩﭗﻳﯧﺰﯨﭗ ﻣﺎﯕﺎ ﺗﻪﻳﻴﺎﺭﻻﭖ ﺑﯩﺮﯨﺸﯩﻨﻰ، ﺋﻪﮔﻪﺭ ﺭﺍﺳﺘﻼ ﻗﺎﻳﯩﻞ ﻗﯩﻼﺭﻟﯩﻖ ﺑﯘﻟﺴﺎ ﻣﻪﻥ ﺧﻪﻧﺰﯗﭼﯩﻐﺎﺋﻪﻣﻪﺱ ﺑﯩﯟﺍﺳﺘﻪ ﺋﯩﻨﮕﯩﻠﯩﺴﭽﯩﻐﺎ ﺋﯜﺭﯛﻳﺪﯨﻐﺎﻥ ﺋﺎﺩﻩﻡ ﺗﯧﭙﯩﭗ ﺧﻪﻟﻘﺎﺭﺍﺩﺍ ﺋﯩﻼﻥ ﻗﯩﻠﯩﺪﯨﻐﺎﻧﻐﺎﻛﯜﭺ ﭼﯩﻘﯩﺮﯨﺪﯨﻐﺎﻧﻐﺎ ﯞﻩﺩﻩ ﺑﻪﺭﺩﯨﻢ. ﺋﯘ ﺋﺎﺩﻩﻣﻤﯘ ﺗﯩﺰﻛﻪﻥ، 3 ﻛﯜﻧﮕﻪ ﻗﺎﻟﻤﺎﻱ ﻛﻮﻣﭙﯩﻴﻮﺗﯧﺮﺩﺍﺋﻮﺭﯗﻟﻐﺎﻥ ﻗﻪﻏﯩﺰﯨﻨﯩﯔ ﺑﯩﺮ ﻳﯜﺯﯨﮕﻪ ﺑﯧﺴﯩﭗ ﭼﯩﻘﯩﺮﯨﻠﻐﺎﻥ 15 ﺑﻪﺕ ﺋﻪﺗﺮﺍﭘﯩﺪﯨﻜﻰ ﺑﯩﺮ ﭘﺎﺭﭼﻪ ﻣﺎﻗﺎﻟﯩﻨﻰ ﻗﻮﻟﯘﻣﻐﺎ ﺗﻪﻛﻜﯜﺯﺩﻯ. ﻣﻪﻥ ﻗﻮﻟﯘﻣﻐﺎﺋﺎﻟﻐﺎﻥ ﮬﺎﻣﺎﻥ ﺗﻮﺧﺘﺎﺗﻤﺎﻳﻼ ﺋﻮﻗﯘﭖ ﭼﯩﻘﺘﯩﻢ، ﺋﻮﻗﯘﭖ ﭼﯩﻘﯩﭗ ﺑﻮﻟﯘﭘﻼ ﺋﯩﻨﺘﺎﻳﯩﻦﺋﯜﻣﯩﺘﺴﯩﺰﻟﻪﻧﺪﯨﻢ. ﻣﺎﻗﺎﻟﻪ ﺑﯩﺮ ﺧﯩﻞ ﺑﯩﻠﯩﻢ ﻛﯜﭺ ﮊﻭﺭﻧﯩﻠﯩﺪﯨﻜﻰ ﻣﺎﻗﺎﻟﯩﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﺷﻪﻛﻠﯩﺪﻩ ﺑﺎﻳﺎﻥﻗﯩﻠﻨﯩﭙﺘﯘ، ﻳﯧﺰﯨﺶ ﺋﻮﺳﻠﯘﺑﯩﻤﯘ ﺷﯘﻧﯩﯖﻐﺎ ﺋﻮﺧﺸﺎﻳﺪﯗ، ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﯨﺪﺍ ﻣﻪﻟﯘﻡ ﻧﻪﺭﺳﯩﻨﻰ ﭘﻪﺭﻩﺯ ﻗﯩﭙﺘﯘﮬﻪﻡ ﻣﻪﻟﯘﻡ ﮬﺎﺩﯨﺴﯩﻠﻪﺭﻧﻰ ﻣﯩﺴﺎﻝﻛﻪﻟﺘﯜﺭﯛﭖ ﺷﯘﻧﻰ ﺩﻩﻟﯩﻠﻠﻪﭘﺘﯘ. ﺋﻪﻣﻤﺎ ﺑﯘﻧﻰ ﺋﯩﻠﻤﻰ ﻧﻮﻗﺘﯩﺪﯨﻦ ﻗﺎﺭﯨﻐﺎﻧﺪﺍ ﺑﯩﺮ ﭘﺎﺭﭼﻪ ﻣﺎﻗﺎﻟﻪﺩﯨﮕﯩﻠﻰ ﺑﯘﻟﻤﺎﻳﺘﺘﻰ. ﻣﺎﻗﺎﻟﻪ ﺩﯨﮕﯩﻠﻰ ﺑﻮﻟﻤﯩﺴﯩﻤﯘ ﻣﻪﻳﻠﻰ ﺋﯩﺪﻯ، ﺋﯘﻧﻰ ﻣﻪﻥ ﺋﯜﺯﻩﻡ ﯞﻩ ﻳﺎﻛﻰﺑﺎﺷﻘﯩﻼﺭ ﻣﺎﻗﺎﻟﻪ ﻗﯩﻠﯩﭗ ﭼﯩﻘﺎﻻﻳﺘﺘﯘﻕ . ﺋﻪﯓ ﻣﯘﮬﯩﻤﻰ ﻳﻪﺭﺷﺎﺭﻯ ﻧﯩﻤﯩﺸﻘﺎ ﺋﺎﻳﻠﯩﻨﯩﺪﯗ ﺩﯨﮕﻪﻥﺑﯩﺮ ﮔﻪﭘﻨﻰ ﺑﯩﻠﯩﻢ ﻛﯜﭺ ﮊﻭﺭﻧﯩﻠﻰ ﺋﺎﺩﻩﺗﺘﯩﻜﻰ ﺑﯩﺮ ﮔﻪﭘﻠﻪﺭ ﺋﺎﺭﻗﯩﻠﯩﻖ ﺋﻮﻗﯘﺭﻣﻪﻧﻠﻪﺭﮔﻪﭼﯜﺷﻪﻧﺪﯛﺭﮔﻪﻧﺪﻩﻙ ﺋﯘﻣﯘ ﺷﯘﻧﺪﺍﻕ ﭼﯜﺷﻪﻧﺪﯛﺭﯛﭘﺘﯘ. ﻳﯩﻐﯩﭗ ﻛﻪﻟﺴﻪﻙ ﻳﺎﻛﻰ ﻧﻪﺗﯩﺠﯩﺴﻰ ﺋﯩﻨﯩﻖﺋﻪﻣﻪﺱ، ﻧﯩﻤﯩﺸﻘﺎ ﺷﯘﻧﺪﺍ ﺑﯘﻟﯩﺪﯨﻐﺎﻧﻠﯩﻐﻰ ﺗﻮﻏﺮﯨﻠﯩﻖ ﮬﯧﭽﻨﯩﻤﻪ ﻳﻮﻕ، ﭘﯜﺗﯜﻧﻠﻪﻱ ﭘﻪﺭﻩﺯ ﺑﯩﻠﻪﻥﺗﻮﻟﻐﺎﻥ. ﮬﻪﻗﯩﻘﻰ ﻓﯩﺰﯨﻜﺎ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻳﯩﻘﯩﻦ ﻛﯩﻠﯩﺪﯨﻐﺎﻥ ﻳﯩﺮﯨﻤﯘ ﻳﻮﻕ. ﺷﯘﻧﺪﺍﻗﺘﯩﻤﯘ ﺑﯩﺮ ﻧﻪﭼﭽﻪﻛﯜﻥ ﻗﺎﻳﺘﺎ ﻗﺎﻳﺘﺎ ﻗﻮﻟﯘﻣﻐﺎ ﺋﯧﻠﯩﭗ ﺑﯩﺮ ﻧﻪﺭﺳﻪ ﺋﯩﺰﺩﻩﭖ ﺑﺎﻗﺘﯩﻢ. ﮬﯩﭽﻨﯩﻤﯩﮕﻪ ﺋﯩﺮﯨﺸﻪﻟﻤﯩﺪﯨﻢ. ﺷﯘﻧﯩﯔ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺋﯘ ﺩﻭﺳﺘﯘﻣﻐﺎ ﺑﯘﻧﯩﯔ ﺑﻮﻟﻤﺎﻳﺪﯨﻐﺎﻧﻠﯩﻐﯩﻨﻰ، ﻧﻮﺑﯩﻞ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﯩﻐﺎ ﻣﺎﺱ ﻛﯩﻠﯩﺪﯨﻐﺎﻥﻧﻪﺭﺳﯩﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﺑﯘﻧﺪﺍﻕ ﺑﯘﻟﻤﺎﻳﺪﯨﻐﺎﻧﻠﯩﻐﯩﻨﻰ، ﻧﯩﻴﻮﺗﯘﻧﻨﯩﯔ ﻗﺎﻧﯘﻧﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﺋﯩﺴﭙﺎﺗﻠﯩﻐﺎﻧﺪﻩﻙﺋﯩﺴﭙﺎﺗﻼﺭ ﺑﯘﻟﺴﺎ ﺋﺎﻧﺪﯨﻦ ﺑﯘﻟﯩﺪﯨﻐﺎﻧﻠﯩﻐﯩﻨﻰ ، ﺷﯘﻧﺪﺍﻗﺘﯩﻤﯘ ﻣﻪﻥ ﭼﯜﺷﯩﻨﻪﻟﻤﯩﮕﻪﻥ ﺑﯘﻟﯘﺷﯘﻡﻣﯘﻣﻜﯩﻨﻠﯩﮕﯩﻨﻰ ﺩﻩﭖ ﺷﯩﻨﺠﺎﯓ ﺩﺍﺷﯜﺩﯨﻜﻰ ﻣﻪﻟﯘﻡ ﺑﯩﺮ ﭼﻪﺗﺌﻪﻟﺪﯨﻦ ﻳﯩﯖﻰ ﻗﺎﻳﺘﯩﭗ ﻛﻪﻟﮕﻪﻥﺑﯩﺮﺳﯩﻨﯩﯔ ﺋﺎﻻﻗﯩﻠﯩﺸﯩﺶ ﺋﺎﺩﯨﺮﺳﯩﻨﻰ ﺑﻪﺭﺩﯨﻢ ﯞﻩ ﯞﺍﻗﯩﺖ ﭼﯩﻘﯩﺮﯨﭗ ﻣﺎﻗﺎﻟﯩﻨﻰ ﻳﯧﺰﯨﭗ ﺷﯘﻧﯩﯖﻐﺎﻛﯜﺭﺳﯩﺘﯩﭗ ﺑﯧﻘﯩﺸﻨﻰ ﺋﯩﻴﺘﺘﯩﻢ. ﻛﯩﻴﯩﻦ ﺋﯘﻻﺭ ﺑﯩﺮ ﺋﺎﻳﻐﺎ ﻗﺎﻟﻤﺎﻱ ﺷﯘﻧﯩﯖﻐﯩﻤﯘ ﻛﯜﺭﺳﯩﺘﯩﭙﺘﯘ. ﺋﯘﻣﯘ ﭼﯩﺮﺍﻳﻠﯩﻖ ﮔﻪﭘﻠﻪﺭ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻳﻪﻧﯩﻤﯘ ﺗﯩﺮﯨﺸﯩﯖﻼﺭ ﺩﻩﭖ ﻗﺎﻳﺘﯘﺭﯗﭘﺘﯘ. ﺷﯘﯞﺍﻗﯩﺘﻼﺭﺩﺍ ﺑﯩﺮ ﻣﻪﺯﮔﯩﻞ ﻛﯜﯕﻠﯘﻡ ﺷﯘﻧﺪﺍﻕ ﻳﯧﺮﯨﻢ ﺑﯘﻟﯘﭖ ﻳﯜﺭﺩﻯ. ﺋﯘ ﺋﺎﺩﻩﻣﻨﯩﯔﺗﯩﺮﯨﺸﭽﺎﻧﻠﯩﻐﯩﻐﺎ ﻣﻪﻥ ﺷﻪﻛﺴﯩﺰ ﺋﯩﺸﻪﻧﺪﯨﻢ. ﺷﯘﻧﺪﺍﻗﻼ ﺑﯩﻠﯩﻤﯩﻨﯩﯔ ﻣﻮﻟﻠﯩﻘﯩﻐﯩﻤﯘ ﺋﯩﺸﻪﻧﺪﯨﻢ. ﻟﯧﻜﯩﻦ ﺋﯘ ﺋﺎﺩﻩﻣﻨﯩﯔ ﺑﯩﻠﯩﻢ ﺋﯧﻠﯩﺶ ﺩﺍﺋﯩﺮﺳﻰ ﺷﯘ ﯞﺍﻗﯩﺘﺘﺎ ﭼﯩﻘﻘﺎﻥ ﭘﻪﻧﻨﻰ ﺋﻮﻣﯘﻣﻼﺷﺘﯘﺭﯗﺵﻛﯩﺘﺎﭘﻠﯩﺮﻯ ﯞﻩ ﮊﻭﺭﻧﺎﻟﻠﯩﺮﻯ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﭼﻪﻛﻠﯩﻨﯩﭗ ﻗﺎﻟﻐﺎﻥ. ﺋﯘ ﻛﯩﺘﺎﭘﻼﺭ ﻧﻪﺭﺳﯩﻠﻪﺭﻧﻰ ﺑﻪﻙ ﺋﺎﺩﺩﻯﺗﯩﻠﺪﺍ ﺋﺎﺩﺩﻯ ﻳﻮﻟﻼﺭ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﭼﯜﺷﻪﻧﺪﯛﺭﯛﭖ ﺑﯩﺮﯨﺪﯨﻐﺎﻥ ﺑﻮﻟﻐﺎﭼﻘﺎ ﺋﯘ ﺋﺎﺩﻩﻣﻤﯘ ﺷﯘﻧﺪﺍﻕ ﺋﺎﺩﺩﻯﺋﻮﻳﻼﭖ ﻗﺎﭘﺘﯘ. ﻣﻪﺳﯩﻠﻪﻥ ﻛﯩﺘﺎﭘﻼﺭﺩﺍ ﻣﯘﻧﺪﺍ ﭼﯜﺷﻪﻧﺪﯛﺭﻟﯩﺪﯗ؛“ ﻳﯘﺭﯗﻗﻠﯘﻗﻨﻰ ﻧﯩﻴﯘﺗﻮﻥ ﺯﻩﺭﺭﯨﭽﻪﺩﯨﮕﻪﻥ، ﻣﻪﺳﯩﻠﻪﻥ ﺑﯘﻧﯩﯔ ﺋﯩﭙﺎﺩﯨﻠﯩﻨﯩﺸﻰ ﻣﯘﻧﺪﺍﻕ ﻣﯘﻧﺪﺍﻕ…، 100 ﻳﯩﻠﻼﺭ ﺋﯜﺗﻜﻪﻧﺪﯨﻦ ﻛﯩﻴﯩﻦﮬﯘﻳﮕﯩﻨﯩﺲ ﻳﯘﺭﯗﻗﻠﯘﻗﻨﻰ ﺩﻭﻟﻘﯘﻥ ﺩﯨﮕﻪﻥ، ﻣﻪﺳﯩﻠﻪﻥ ﺑﯘﻧﯩﯔ ﮬﺎﺩﯨﺴﯩﻠﯩﺮﻯ ﻣﯘﻧﺪﺍﻕ ﻣﯘﻧﺪﺍﻕ..، 20-ﺋﻪﺳﯩﺮﻧﯩﯔ ﺑﺎﺷﻠﯩﺮﯨﺪﺍ ﺋﯩﻴﻨﯩﺸﺘﯩﻴﯩﻦ ﺋﯩﻠﻤﻰ ﺧﯘﻻﺳﻪ ﭼﯩﻘﯩﺮﯨﺶ ﺋﺎﺭﻗﯩﻠﯩﻖ ﻳﯘﺭﯗﻗﻠﯘﻕ ﮬﻪﻡﺯﻩﺭﺭﯨﭽﻪ، ﮬﻪﻡ ﺩﻭﻟﻘﯘﻥ، ﺑﯘﻻﺭ ﻳﯘﺭﯗﻗﻠﯘﻗﻨﯩﯔ ﺋﯩﻜﻜﻰ ﺧﯩﻞ ﺧﯘﺳﯘﺳﻴﯩﺘﻰ “ . ﻗﺎﺭﯨﺴﺎﻕ ﺑﯩﺮﺳﻰﺩﻭﻟﻘﯘﻥ ﺩﻩﭘﺘﯘ، ﺑﯩﺮﺳﻰ ﺯﻩﺭﺭﯨﭽﻪ ﺩﻩﭘﺘﯘ، ﺋﯩﻜﻜﯩﻠﯩﺴﻰ ﺑﯘﻟﯘﺵ ﺋﯩﮭﺘﯩﻤﺎﻟﻠﯩﻘﻰ ﺑﯘﻟﺴﺎ ﻧﯩﻤﻪﺑﻮﭘﺘﯘ ﺩﯨﮕﻪﻧﺪﻩﻙ ﺧﯘﻻﺳﯩﻐﺎ ﻛﯩﻠﯩﭗ ﻗﺎﻟﯩﻤﯩﺰ.ﺋﯘ ﺋﺎﻛﯩﻤﯩﺰﻣﯘ ﺋﻪﻧﻪ ﺷﯘﻧﺪﺍﻕ ﺋﻮﻳﻠﯩﻐﺎﻥ. ﺋﻪﻣﻪﻟﯩﻴﻪﺗﺘﻪ ﺋﯩﻴﻨﯩﺸﺘﯩﻴﯩﻨﻨﯩﯔ ﻗﺎﻧﺪﺍﻕ ﺋﯩﻠﻤﻰ ﺧﯘﻻﺳﻪ ﭼﯩﻘﺎﺭﻏﯩﻨﯩﻨﻰ ﺭﻩﺳﻤﻰ ﭼﯜﺷﯩﻨﯩﺶ ﺋﯜﭼﯜﻥﺋﺎﻟﻰ ﻣﻪﻛﺘﻪﭘﺘﻪ ﺗﺎﻳﻴﺎﺭﻟﯩﻖ ﺳﯩﻨﯩﭙﺘﯩﻦ ﺳﯩﺮﺕ ﺳﺎﻕﺋﯩﻜﻜﻰ ﻳﯧﺮﯨﻢ ﻳﯩﻞ ﻣﺎﺗﯩﻤﺎﺗﯩﻜﺎ، ﻓﯩﺰﯨﻜﺎﺋﻮﻗﯘﻏﺎﻧﺪﯨﻦ ﻛﯩﻴﯩﻦ ﺋﺎﻧﺪﯨﻦﭼﯜﺷﻪﻧﮕﯩﻠﻰ ﺑﯘﻟﯩﺪﯗ. ﺗﻮﻟﯘﻕ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﺍ ﻣﻪﻛﺘﻪﭖ ﻓﯩﺰﯨﻜﯩﺴﯩﺪﯨﻤﯘ ﻗﺎﻧﯘﻧﻼﺭﻧﯩﯔ ﻛﻪﻟﺘﯜﺭﯛﭖﭼﯩﻘﯩﺮﯨﻠﯩﺸﻰ ﻧﺎﮬﺎﻳﺘﻰ ﺋﺎﺩﺩﻯ ﮬﺎﻟﺪﺍ ﭼﯜﺷﻪﻧﺪﯛﺭﻟﯩﺪﯗ. ﻟﯧﻜﯩﻦ ﺋﻪﻣﻪﻟﯩﻴﻪﺗﺘﻪ ﺋﯘ ﻗﺎﻧﯘﻧﻼﺭﻧﯩﯔﺭﻩﺳﻤﻰ ﻛﻪﻟﺘﯜﺭﯛﭖ ﭼﯩﻘﯩﺮﯨﻠﯩﺸﻰ ﺋﯘﻧﺪﺍﻕ ﺋﺎﺩﺩﻯ ﺋﯩﺶ ﺋﻪﻣﻪﺱ. ﺷﯘﻧﻰ ﺩﯨﻤﻪﻛﭽﯩﻤﻪﻧﻜﻰ ﺑﯩﺰﺩﻩﭼﯩﻘﯩﯟﺍﺗﻘﺎﻥ ﭘﻪﻧﻨﻰ ﺋﻮﻣﯘﻣﻼﺷﺘﯘﺭﯗﺵ ﻛﯩﺘﺎﭘﻠﯩﺮﯨﻐﺎ ﻗﺎﺭﺍﭖ ”ﺷﯘﻧﺪﺍﻕ ﺋﯩﺸﻼﺭ ﺑﯘﻟﯘﯞﯨﺘﯩﭙﺘﯘ“ ﺩﻩﭖ ﭼﯜﺷﻪﻧﺴﯩﯖﯩﺰ ﺑﯘﻟﯩﺪﯗﻛﻰ ﮬﻪﺭﮔﯩﺰ ﺋﯘﻧﯩﯔ ﻛﻪﻟﺘﯜﺭﻟﯜﭖ ﭼﯩﻘﯩﺮﯨﻠﯩﺶ ﺟﻪﺭﻳﺎﻧﯩﻨﻰ ﺋﯘﻧﺪﺍﺋﺎﺩﺩﻯ ﭼﯜﺷﯩﻨﯩﯟﺍﻟﺴﯩﯖﯩﺰ ﺑﯘﻟﻤﺎﻳﺪﯗ. ﺋﯩﺸﻪﻧﻤﯩﮕﻪﻧﻼﺭ ﺋﺎﻟﻰ ﻣﻪﻛﺘﻪﭘﻨﯩﯔ ﻓﯩﺰﯨﻜﺎ ﻛﯩﺘﺎﯞﯨﻨﻰﯞﺍﺭﺍﻗﻼﭖ ﺑﺎﻗﺴﯩﯖﯩﺰﻻ ﺋﯩﺸﯩﻨﯩﺴﯩﺰ. ﺋﯘ ﺋﺎﺩﻩﻣﻨﯩﯔ ﻳﻪﻧﻪ ﺑﯩﺮ ﺟﺎﮬﯩﻠﻠﯩﻖ ﻗﯩﻠﯩﭗ ﺗﯘﺭﯗﯞﺍﻟﻐﺎﻥﻳﯩﺮﻯ ﺷﯘﻛﻰ، ﺋﯘ ﻳﻪﺭﺷﺎﺭﯨﻨﯩﯔ ﻗﻴﭙﺎﺵ ﺑﯘﻟﯘﯕﻰ 30 ﮔﯩﺮﺍﺩﻭﺱ ﺑﯘﻟﯘﺷﻰ ﻛﯩﺮﻩﻙ، ﺋﺎﻟﯩﻤﻼﺭ ﻛﻪﻟﺘﯜﺭﯛﭖﭼﯩﻘﯩﺮﯨﯟﺍﻟﻐﺎﻥ 20 نەچچە ﮔﯩﺮﺍﺩﻭﺱ ﺩﯨﮕﯩﻨﻰ ﺧﺎﺗﺎ. ﻓﯩﺰﯨﻜﯩﺪﯨﻦ ﺋﺎﺯﺭﺍﻕ ﺧﻪﯞﯨﺮﻯ ﺑﺎﺭﻻﺭﺩﯨﻦﻣﻪﻟﯘﻣﻜﻰ ﺋﺎﺳﺘﯩﯧﺮﻧﻮﻣﯩﻴﻪ ﺋﯩﻨﺴﺎﻧﻼﺭﺩﺍ ﺋﻪﯓ ﺑﯘﺭﯗﻥ ﺷﻪﻛﯩﻠﻠﻪﻧﮕﻪﻥ ﺑﯩﺮ ﻗﻪﺩﻩﺭ ﺋﺎﻟﺪﯨﺪﺍ ﻣﺎﯕﻐﺎﻥﭘﻪﻥ. ﺑﯘﺭﯗﻧﻘﻰ ﺋﯩﻨﺴﺎﻧﻼﺭﻧﯩﯔ ﺋﯜﻟﭽﻪﺷﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﺑﻮﭘﺘﯘ ﺧﺎﺗﺎ ﺑﻮﭖ ﻗﺎﻟﻐﺎﻧﺪﯗ ﺩﻩﭘﻤﯘﺗﯘﺭﺍﻳﻠﻰ، ﺷﯘ 90-ﻳﯩﻠﻠﯩﺮﯨﺪﯨﻜﻰ ﺗﯧﺨﻨﯩﻜﺎ ﺳﻪﯞﯨﻴﺴﻰ ﯸﺸﯩﭗ ﺋﺎﻟﻪﻣﻨﯩﯔ ﻗﯩﺮﻏﯩﻘﯩﻨﻰ ﺗﻪﻛﺸﯘﺭﯞﺍﺗﻘﺎﻥ ، ﺑﯘﻧﺪﺍ ﻧﻪﺭﺳﯩﻠﻪﺭﻧﻰ ﺗﻪﻛﺸﯘﺭﮔﻪﻥ ﻧﻪﺗﯩﺠﯩﻠﻪﺭ ﮔﯩﺮﺍﺩﻭﺱ ﺋﯩﻨﯩﻘﻠﯩﻘﻰ ﺋﻪﻣﻪﺱ ﮔﯩﺮﺍﺩﻭﺳﻨﯩﯔ 100دىن ﺑﯩﺮىدىنمۇ كىچىك ﺋﯩﻨﯩﻘﻠﯩﻘﺘﺎ ﺑﯘﻟﯩﺪﯨﻐﺎﻥ ﺯﺍﻣﺎﻧﺪﺍ ﺋﯜﺯﯨﻤﯩﺰ ﺗﯘﺭﯞﺍﺗﻘﺎﻥ ﻳﻪﺭﺷﺎﺭﯨﻨﯩﯔ ﺑﯘﻟﯘﯕﯩﻨﻰ 7 ﮔﯩﺮﺍﺩﻭﺱ ﺧﺎﺗﺎ ﺋﯜﻟﭽﻪﭖ ﻗﻮﻳﺎﺭﻣﺎ. 60-70 ﻳﯩﻠﻼﺭ ﺑﯘﺭﯗﻥ ﯸﻴﻨﯩﺸﺘﯩﻴﯩﯩﻦ ﻳﯘﺭﯗﻗﻠﯘﻗﻤﯘ ﺋﻪﮔﺮﯨﻠﯩﻨﯩﺪﯗ ﺩﯨﮕﻪﻥ ﻧﻪﺗﯩﺠﯩﺴﯩﻨﻰﺗﻪﻛﺸﯘﺭﯗﭖ ﺩﻩﻟﯩﻠﻠﯩﮕﻪﻧﺪﻩ ﺷﯘ ﺋﯩﮕﯩﻠﮕﻪﻥ ﺋﻪﮔﺮﯨﻠﯩﻜﻤﯘ بىر گىرادوستىن كىىچك ئىدى. ﺷﯘﻧﺪﺍﻗﺘﯩﻤﯘ ﺑﯘ ﺋﺎﻛﯩﻤﯩﺰﻧﯩﯔ ﺗﯩﺮﯨﺸﭽﺎﻧﻠﯩﻘﯩﻐﺎ، ﻧﯘﭘﯘﺯﻏﺎ ﺟﻪﯓ ﺋﯩﻼﻥ ﻗﯩﻠﯩﺶ ﺭﻭﮬﯩﻐﺎﮬﺎﺯﯨﺮﻣﯘ ﺋﺎﭘﯩﺮﯨﻦ ﺋﻮﻗﯘﻳﻤﻪﻥ. ئۇندىن كىيىن مەن ئوقۇش پۈتتۈرۈپ كىلىپ شىنجاڭ ئۇنۋېرسىتىنىڭ پىزىكا پاكولتىتىغا ئىشقا چۈشتۈم ۋە ﭘﺎﺕ ﭘﺎﺕ ”ﭘﺎﻻﻧﭽﻰ ﺋﯩﻴﻨﯩﺸﺘﯩﻴﯩﻨﻨﯩﯔ ﻧﯩﺴﺒﯩﺴﻠﯩﻚ ﻧﻪﺯﯨﺮﯨﻴﺴﻨﻰ ﺋﯜﺭﯛﯞﯨﺘﯩﭙﺘﯘ، ﭘﺎﻻﻧﭽﻰ ﻳﯩﯖﻰ ﺗﻪﯕﻠﯩﻤﻪ ﭼﯩﻘﯩﺮﯨﭙﺘﯘ “ ﺩﯨﮕﻪﻧﺪﻩﻙ ﮔﻪﭘﻼﺭ ﻗﻮﻻﻗﻘﺎ ﺗﻮﻻ ﻛﯩﺮﯨﺪﯨﻐﺎﻥ ﺑﻮﭖ ﻗﺎﻟﺪﻯ. ﮬﻪﻣﻤﯩﺪﯨﻦ ﻗﯩﺰﺯﯨﻖ ﺑﯩﺮ ﺋﯩﺶ 2004-يىللىرىدىكى ئەتىيازنىڭ بىر كۈنى ﭼﯜﺷﺘﯩﻦ ﻛﯩﻴﯩﻦ ﺋﯜﺯﻩﻡﻳﺎﻟﻐﯘﺯ ﺋﯜﺯﻩﻣﻨﻰ ﺑﺎﺯﺍﺭﻏﺎ ﺳﯧﻠﯩﭗ ﭼﯜﺭﮔﯩﻠﻪﭖ ﻛﯩﺘﯩﭗ ﺑﺎﺭﺳﻪﻡ ﺳﻪﻧﺸﯩﺨﺎﯕﺰﯨﺪﯨﻜﻰ ﭘﺎﻳﭙﺎﻗﭽﯩﻼﺭﺋﺎﻟﺪﯨﻐﺎ ﻛﻪﻟﮕﻪﻧﺪﻩ ﺑﯩﺮﺳﻰ ﻗﻮﻟﯘﻣﻐﺎ ﺑﯩﺮ ﺋﯩﻼﻧﺪﻩﻙ ﺑﯩﺮ ﯞﺍﺭﺍﻗﻨﻰ ﺗﯘﺗﻘﯘﺯﯗﭖ ﻗﻮﻳﺪﻯ، ﻣﻪﻧﻤﯘﻗﺎﺭﯨﻤﺎﻳﻼ ﻛﯜﺗﯜﺭﯞﺍﻟﻐﺎﻥ ﻗﻪﻏﻪﺯ ﺳﻮﻣﻜﯩﻐﺎ ﺗﺎﺷﻠﯩﺪﯨﻤﺪﻩ ﻳﻮﻟﯘﻣﻐﺎ ﺭﺍﯞﺍﻡ ﺑﯘﻟﺪﯗﻡ.ﻣﻪﻥ ﺋﺎﺩﻩﺗﺘﻪ ﺧﻪﻗﻠﻪﺭ ﺑﯘﻧﺪﺍﻕ ﺋﯩﻼﻧﻼﺭﻧﻰ ﺗﻪﯕﻠﯩﺴﻪ ﺋﺎﻟﻤﺎﻱ ﺑﯧﺸﯩﻤﻨﻰ ﭼﺎﻳﻘﺎﭖ ﻗﻮﻳﯘﭖﻛﯩﺘﯩﯟﯨﺮﯨﺸﻜﻪ ﺋﯜﺯﻩﻣﭽﻪ ﺧﯩﺠﯩﻞ ﺑﻮﭖ ﻗﺎﻟﯩﻤﻪﻥ. ﺷﯘﯕﺎ ﻳﻮﻟﺪﺍ ﻣﺎﯕﺴﺎﻡ ﺧﻪﻕ ﺗﻪﯕﻠﯩﮕﻪﻥ ﻧﻪﺭﺳﯩﻨﯩﯔﮬﻪﻣﻤﯩﺴﯩﻨﻰ ﯸﻠﯩﯟﯨﺮﯨﭗ ﻛﯜﺗﯜﺭﯞﺍﻟﻐﺎﻥ ﺑﯩﺮ ﻧﻪﺭﺳﯩﮕﻪ ﺗﺎﺷﻼﭖ ﻣﯧﯖﯩﯟﯨﺮﯨﻤﻪﻥ. ﺩﺍﺷﯩﻤﯧﻦ، ﺧﻮﯕﭽﯩﻠﯘﻻﺭﺩﺍ ﻣﯧﯖﯩﭗ ﻗﺎﻟﺴﯩﯖﯩﺰ ﺑﯘﻧﺪﺍﻕ ﻧﻪﺭﺳﯩﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﺟﯩﻘﻠﯩﻐﯩﺪﯨﻦ ﺳﻮﻣﻜﯩﯖﯩﺰﻏﯩﻤﯘ ﭘﺎﺗﻤﺎﻱﻗﺎﻟﯩﺪﯗ. ﺋﻪﮔﻪﺭ ﺧﻮﺗﻪﻥ ﺑﯘﻟﻐﺎﻥ ﺑﯘﻟﺴﺎ ﺋﺎﻧﺎﻡ ﺑﯩﺮﻩﺭ ﺋﺎﻱ ﻣﻪﺷﻜﻪ ﺋﻮﺕ ﺗﯘﺗﺎﺷﺘﯘﺭﺍﺗﺘﯩﻐﯘﺩﻩﻳﻤﻪﻥ. ﺷﯘﻧﺪﺍﻕ ﻗﯩﻠﯩﭗ ﺳﻪﻧﺸﯩﺨﺎﯕﺰﯨﺪﯨﻦ ﺋﺎﻟﻐﺎﻥ ﻧﻪﺭﺳﯩﯩﻨﯩﻤﯘ ﺳﻮﻣﻜﺎﻣﻐﺎ ﺗﺎﺷﻼﭖ ﻛﻪﭼﺘﻪﺋﻮﻳﻘﯘﻡ ﻛﻪﻟﻤﻪﻱ ﻛﺎﺭﯨﯟﺍﺗﺘﺎ ﻳﯧﺘﯩﭗ ﻳﯩﻐﯩﭗ ﻛﻪﻟﮕﻪﻥ ﻗﻪﻏﻪﺯﻟﻪﺭﻧﻰ ﺋﻮﻳﺎﻗﺘﯩﻦ ﺑﯘﻳﺎﻗﻘﺎ ﺗﺎﺷﻼﭖﻛﯜﺯ ﻳﯜﮔﯜﺭﺗﯘﭖ ﺋﻮﻟﺘﯘﺭﺳﺎﻡ ﺋﻮﻳﻐﯘﺭﭼﻪ ﺑﯩﺮ ﻗﻪﻏﻪﺯﮔﻪ ﻛﯜﺯﯗﻡ ﭼﯘﺷﯘﭖ ﻗﯧﻠﯩﭗ ﺋﯧﻠﯩﭗ ﺋﻮﻗﯘﭖ ﺑﺎﻗﺎﻱﺩﻩﭖ ﺋﻮﻗﯘﺩﯗﻡ. ﺋﯘﻗﯘﭖ ﺑﯘﻟﯘﭘﻼ ﺑﯩﺮ ﻗﯧﺘﯩﻢ ﺋﻮﻗﯘﭖ ”ﻗﺎﻧﻤﺎﻱ“ ﻳﻪﻧﻪ ﺑﯩﺮ ﻧﻪﭼﭽﻪ ﻗﯧﺘﯩﻢﺋﻮﻗﯘﺩﯗﻡ. ﮬﻪﻳﺮﺍﻧﻠﯩﻘﯩﻤﺪﯨﻦ ﻳﺎﻗﺎﻣﻨﻰ ﭼﯩﺸﻠﯩﺪﯨﻤﻤﯘ ﺗﺎﯓ ﺋﯘﺧﻤﺎﻳﻤﻪﻥ. ﺑﯘ ﻗﻪﻏﻪﺯﺩﯨﻜﻰ ﺗﻮﻟﯘﻕ ﮔﻪﭖ ﺋﯩﺴﯩﻤﺪﻩ ﻗﺎﻟﻤﺎﭘﺘﯘ. ﺋﺎﺳﺎﺳﻰ ﻣﻪﺯﻣﯘﻧﻰ ﺗﯜﯞﻩﻧﺪﯨﻜﯩﭽﻪ: “ﻣﻪﻥﭘﺎﻻﻧﭽﻰ ﺑﯘﻟﯩﻤﻪﻥ، ﺳﺎﻧﺠﯩﻨﯩﯔ ﻣﯘﻧﺪﺍﻕ ﻳﯩﺮﯨﺪﯨﻦ، ﻛﯩﭽﯩﮕﯩﻤﺪﯨﻦ ﺋﯩﻠﯩﻢ-ﭘﻪﻧﮕﻪ ﻗﯩﺰﺯﯨﻘﯩﻤﻪﻥ، ﺷﯘﯕﺎ ﺋﯩﻠﯩﻢ-ﭘﻪﻧﻨﻰ ﺗﯩﺮﯨﺸﭗ ﺋﯜﮔﻪﻧﺪﯨﻢ، ﺑﯘﻳﯩﻞ 17 ﻳﺎﺷﻘﺎ ﻛﯩﺮﺩﯨﻢ. ﮬﺎﺯﯨﺮﻏﯩﭽﻪ 3 ﺗﯜﺭﺩﯨﻦﻛﻪﺷﭙﯩﻴﺎﺕ ﻳﺎﺭﯨﺘﯩﭗ ﭘﺎﺗﯩﻨﯩﺖ ﺋﺎﻟﺪﯨﻢ (ﻳﺎﻛﻰ ﺋﺎﻟﻐﯩﻠﻰ ﻗﻮﭘﺘﯘﻣﻤﯘ ﺷﯘﻧﺪﺍﻗﺮﺍﻕ). ﻣﻪﻥ ﻳﯩﻘﯩﻨﺪﺍﻓﯩﺰﯨﻜﯩﺪﯨﻦ ﺑﯩﺮ ﭼﻮﯓ ﺗﻪﺗﻘﯩﻘﺎﺕ ﺗﯩﻤﯩﺴﯩﺪﺍ ﺗﻪﺗﻘﯩﻖ ﻗﯩﻠﯩﭗ ﺯﻭﺭ ﺑﺎﻳﻘﺎﺵ ﮬﺎﺳﯩﻞ ﻗﯩﻠﺪﯨﻢ، ﻟﯧﻜﯩﻦﺷﺎﺭﺍﺋﯩﺘﯩﻢ ﻧﺎﭼﺎﺭ، ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎﺩﻯ ﺋﺎﺳﺎﺳﯩﻢ ﺗﯜﯞﻩﻥ ﺑﯘﻟﻐﺎﭼﻘﺎ ﺑﯘ ﺗﻪﺗﻘﯩﻘﺎﺗﻨﻰ ﺩﺍﯞﺍﻣﻼﺷﺘﯘﺭﯗﺷﻘﺎﺋﺎﻣﺎﻝ ﺑﯘﻟﻤﺎﻱ ﺑﯘ ﺗﻪﺗﻘﯩﻘﺎﺕ ﺗﻮﺧﺘﺎﭖ ﻗﺎﻟﺪﻯ، ﺑﯘ ﺗﻪﺗﻘﯩﻘﺎﺗﻨﯩﯔ ﺋﺎﺧﯩﺮﯨﻨﻰ ﭼﯩﻘﺎﺭﺳﺎﻣﻼﺩﯗﻧﻴﺎﺩﺍ ﭼﻮﯓ ﺯﯨﻠﺰﯨﻠﻪ ﻳﯜﺯ ﺑﯩﺮﯨﺪﯗ. ﻣﻪﻥ ﻳﻪﻧﻪ ﺋﯜﭺ ﻳﯩﻠﻐﺎ ﻗﺎﻟﻤﺎﻱ ﻧﻮﺑﯩﻞ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻰﺋﺎﻻﻟﯩﺸﯩﻤﻐﺎ ﺋﯩﺸﻪﻧﭽﯩﻢ ﻛﺎﻣﯩﻞ. ﺷﯘ ﯞﺍﻗﯩﺘﺘﺎ ﺋﻮﻳﻐﯘﺭﻻﺭﻣﯘ ﻧﻮﺑﯩﻞ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻰ ﺋﺎﻟﻐﺎﻧﻼﺭﻗﺎﺗﺎﺭﯨﻐﺎ ﻗﯧﺘﯩﻠﯩﺪﯗ. ﺷﯘﯕﻼﺷﻘﺎ ﻣﯩﻠﻠﻪﺕ ﺳﯜﻳﻪﺭ ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﺍﺷﻠﯩﺮﯨﻤﻨﯩﯔ ﻣﺎﯕﺎ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎﺩﻯ ﺟﻪﮬﻪﺗﺘﻪﻳﺎﺭﺩﻩﻡ ﻗﯩﻠﯩﭗ ﺑﯘ ﺗﻪﺗﻘﯩﻘﺎﺗﻨﻰ ﺗﯜﮔﯩﺘﯩﺸﯩﻤﮕﻪ ﮬﻪﻣﺪﻩﻣﺪﻩ ﺑﯘﻟﯩﺸﯩﻨﻰ ﺳﻮﺭﺍﻳﻤﻪﻥ. ﺋﺎﻻﻗﯩﻠﯩﺸﯩﺶ ﺗﯧﻠﻔﯘﻥ ﻧﯘﻣﯘﺭﻯ: ……….. ﺑﺎﻧﻜﺎ ﮬﯩﺴﺎﯞﺍﺕ ﻧﯘﻣﯘﺭﻯ: …………… ”. ﮬﺎ ﮬﺎ، ﺗﻮﻏﯘﻟﯘﭖ ﺗﯧﺨﻰ ﺷﯘﻛﻪﻣﮕﯩﭽﻪ ﺑﯘﻧﺪﺍ ﻗﯩﺰﺯﯨﻘﭽﯩﻠﯩﻘﻨﻰ ﻛﯜﺭﻣﻪﭘﺘﯩﻜﻪﻧﻤﻪﻥ. ﻗﺎﻗﺎﻗﻼﭖ ﻛﯜﻟﯜﭖ ﻛﻪﺗﺘﯩﻢ. ﻳﻪﻧﻪ ﺑﯩﺮﺩﻩﻡﺗﯘﺭﯗﭖ ﻳﺎﻛﻰ ”ﺋﯧﻴﻨﯩﺸﺘﯩﻴﯩﻨﺪﻩﻙ ﺑﯩﺮﺳﻰ ﭼﯩﻘﺘﯩﻤﯘ“ ﻳﺎ ﺩﻩﭖ ﺋﻮﻳﻼﭘﻤﯘ ﻗﻮﻳﺪﯗﻡ. ﻧﯩﻤﻪ ﺩﯨﮕﻪﻥ ﻗﯩﺰﺯﯨﻖﺋﯩﺸﻼﺭ. ﺋﻪﺳﻠﻰ ﻣﯘﻧﺪﺍﻗﻼ ﺗﺎﺷﻠﯩﯟﻩﺗﺴﻪﻣﻤﯘ ﺑﯘﻻﺗﺘﻰ. ﺷﯘﻧﺪﺍﻗﺘﯩﻤﯘ ﺑﺎﺷﻘﯩﻼﺭ ﭼﺎﺧﭽﺎﻕ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥﺑﯘﻟﺴﯩﻤﯘ ﺑﯩﺮ ﺳﯜﺭﯛﺷﺘﯜﺭﯛﭖ ﺑﺎﻗﺎﻱ ﺩﻩﭖ ﺋﯘ ﻗﻪﻏﻪﺯﻧﻰ ﺋﺎﯞﺍﻳﻼﭖ ﺳﯧﻠﯩﭗ ﺋﻪﺗﯩﺴﻰ ﭼﯜﺷﺘﯩﻦ ﺑﯘﺭﯗﻥﺋﯩﺸﺨﺎﻧﺎﻣﻐﺎ ﻛﯩﺮﺳﻪﻡ ﺩﻭﻛﺘﯘﺭ ﭘﻪﺭﮬﺎﺕ ﻣﯘﺋﻪﻟﻠﯩﻢ ﺑﺎﺭﻛﻪﻥ. ”ﯞﺍﻱ ﭘﻪﺭﮬﺎﺩﻛﺎ، ﺳﯩﺰﮔﻪ ﺋﺎﻻﮬﯩﺪﻩﺧﻮﺵ ﺧﻪﯞﻩﺭ ﺑﺎﺭ، ﻣﺎﯞﯗﻧﻰ ﺋﻮﻗﯘﯓ“ ﺩﻩﭖ ﻗﻪﻏﻪﺯﻧﻰ ﺑﻪﺭﺳﻪﻡ ﺋﯘﻣﯘ ﻗﯩﺰﺯﯨﻘﯩﭗ ﺋﻮﻗﯘﭖ كەتتى ۋە بۇنىڭغا ئەستايىدىل مۇئامىلە قىلايلى دەپ ئويلىدۇق. ﺷﯘﻧﯩﯔ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻣﻪﺳﻠﻪﮬﻪﺗﻠﯩﺸﯩﭗ ﻗﺎﻟﺪﯗﺭﻏﺎﻥ ﺗﯧﻠﻔﯘﻧﻐﺎ ﺗﯧﻞ ﻗﯩﻠﺪﯗﻕ. ﺗﯧﻠﻔﯘﻧﻨﻰ ﺑﯩﺮ ﻳﺎﺷﺘﺎ ﭼﻮﯕﺮﺍﻕ ﺋﺎﻳﺎﻝ ﺋﺎﻟﺪﻯ. ﺳﺎﻧﺠﯩﻨﯩﯔ ﻗﺎﻳﺴﯩﺪﯗﺭ ﺑﯩﺮ ﻳﯧﺰﯨﺴﯩﺪﯨﻜﻪﻥ. ﺑﯩﺰ ﺋﯘﻧﯩﯖﻐﺎ ﺑﺎﻟﯩﺴﻰ ﺗﺎﺭﻗﺎﺗﻘﺎﻥ ﻗﻪﻏﻪﺯﻧﻰﻛﯜﺭﮔﻪﻧﻠﯩﻜﯩﻤﯩﺰﻧﻰ، ﺑﺎﻟﯩﻨﯩﯔ ﺗﯩﺮﯨﺸﭽﺎﻧﻠﯩﻘﯩﻐﺎ ﺋﺎﭘﯩﺮﯨﻦ ﺋﻮﻗﯘﻏﺎﻧﻠﯩﻐﯩﻤﯩﺰﻧﻰ، ﺷﯘﻧﺪﺍﻗﻼ ﺋﯘﻧﯩﯔﻗﺎﺑﯩﻠﯩﻴﺘﯩﮕﯩﻤﯘ ﺷﻪﻛﺴﯩﺰ ﺋﯩﺸﯩﻨﯩﺪﯨﻐﺎﻧﻠﯩﻐﯩﻤﯩﺰﻧﻰ ﺑﯩﻠﺪﯛﺭﺩﯗﻕ. ﺑﯩﺰﻧﯩﯔ ﺷﯩﻨﺠﺎﯓ ﺩﺍﺷﯘ ﻓﯩﺰﯨﻜﺎﻓﺎﻛﻮﻟﺘﯩﺘﯩﺪﺍ ﺋﯩﻜﻪﻧﻠﯩﮕﯩﻤﯩﺰﻧﻰ، ﺑﻮﻟﺴﺎ ﺑﺎﻟﯩﺴﻰ ﯞﺍﻗﯩﺖ ﭼﯩﻘﯩﺮﯨﭗ ﺑﯩﺰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺑﯩﺮ ﻛﯜﺭﯛﺷﯘﭖﺗﻪﺗﻘﯩﻖ ﻗﯩﻠﯩﯟﺍﺗﻘﺎﻥ ﺗﯩﻤﯩﺴﻰ ﺗﻮﻏﺮﯨﻠﯩﻖ ﺑﯩﺰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﭘﯩﻜﯩﺮ ﺋﺎﻟﻤﺎﺷﺘﯘﺭﺳﺎ ، ﺋﻪﮔﻪﺭ ﺭﺍﺳﺘﯩﻨﻼﺑﺎﻟﯩﺴﻰ ﺩﯨﮕﻪﻧﺪﻩﻙ ﺷﯘﻧﺪﺍﻕ ﺋﯩﺶ ﺑﯘﻟﺴﺎ ﺑﯩﺰﻧﯩﯔ ﺋﯘﻧﯩﯖﻐﺎ ﺗﻪﺟﺮﯨﺒﯩﺨﺎﻧﺎ ﺩﯨﮕﻪﻧﺪﻩﻙ ﺗﻪﺗﻘﯩﻘﺎﺕﺷﺎﺭﺍﺋﯩﺘﻰ، ﺩﯛﻟﻪﺗﻨﯩﯔ ﺧﯩﺮﺍﺟﯩﺘﻰ ﺩﯨﮕﻪﻧﺪﻩﻙ ﺋﯩﺸﻼﺭﺩﺍ ﭼﻮﯓ ﻳﺎﺭﺩﻩﻡ ﻗﯩﻠﯩﺪﯨﻐﺎﻧﻠﯩﻐﯩﻤﯩﺰﻧﻰﺩﯨﺪﯗﻕ. ﺋﯘ ﺋﺎﻳﺎﻝ ﺑﯩﺮ ﺧﯩﻞ ﻗﻮﺭﻗﯘﭖ ﻛﻪﺗﺘﻰ ﮬﻪﻡ ”ﺑﺎﻻﻡ ﺋﯜﻳﺪﯨﻦ ﭼﯩﻘﯩﭗ ﻛﻪﺗﻜﯩﻠﻰ ﺋﯘﺯﯗﻥﺑﯘﻟﺪﻯ، ﻛﯘﭼﺎﺩﺍ ﺗﯘﺭﯞﺍﺗﻘﺎﻥ. ، ﻣﻪﻧﻤﯘ ﺑﺎﻻﻣﻨﻰ ﻛﯜﺭﻣﯩﮕﯩﻠﻰ ﺧﯧﻠﻰ ﺑﻮﭖ ﻗﺎﻟﺪﻯ، ﺋﯜﭺ ﻛﯜﻥ ﺑﯩﺮﻛﻪﻟﮕﻪﻥ، ﻧﯩﻤﻪ ﺋﯩﺶ ﻗﯩﻠﯩﯟﺍﺗﻘﺎﻧﻠﯩﻐﯩﻨﻰ ﻣﻪﻥ ﺋﻮﺧﻤﺎﻳﻤﻪﻥ “ ﺩﯨﺪﻯ. ﺑﺎﻟﯩﺴﯩﻨﯩﯔ ﻗﯧﺸﯩﺪﺍﺋﺎﻻﻗﯩﻠﯩﺸﯩﺶ ﺗﯧﻠﻔﯘﻧﻰ ﺑﺎﺭ ﻳﻮﻗﻠﯩﻐﯩﻨﻰ ﺳﻮﺭﯨﺴﺎﻕ ﺑﯩﻠﻤﻪﻳﺪﯨﻜﻪﻥ. ﺷﯘﻧﯩﯔ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺑﺎﻟﯩﯖﯩﺰ ﻛﻪﭖﻗﺎﻟﺴﺎ ﺑﯩﺰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻣﺎﯞﯗ ﻧﯘﻣﯘﺭ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺋﺎﻻﻗﯩﻼﺷﺴﯘﻥ ﺩﻩﭖ ﺗﯧﻠﻔﯘﻥ ﻧﯘﻣﯘﺭﯨﻤﯩﺰﻧﻰ ﺩﻩﭖ ﺑﻪﺭﺩﯗﻕ. ﺋﻪﻣﻪﻟﯩﻴﻪﺗﺘﻪ ﺑﯘ ﺋﯩﻨﯩﻘﻼ ﺋﺎﻟﺪﺍﻣﭽﯩﻠﯩﻖ ﺋﯩﺪﻯ. ﻣﻪﻥ ﺳﺎﻗﭽﯩﻐﺎ ﺧﻪﯞﻩﺭ ﻗﯩﻼﻳﻠﻰ، ﺑﯘﻧﺪﺍ ﺋﯘﺳﯘﻟﻼﺭﺑﯩﻠﻪﻥ ﺧﻪﻗﻨﻰ ﺋﺎﻟﺪﺍﭖ ﻳﯜﺭﺳﻪ ﺑﻮﻟﻤﺎﻳﺪﯗ، ﺳﺎﻗﭽﯩﻼﺭ ﮬﻪﻗﯩﻘﻰ ﺋﻪﮬﯟﺍﻟﻨﻰ ﺑﯩﻠﯩﭗ ﺑﺎﻗﺴﯘﻥ ﺩﯨﺴﻪﻡ، ﭘﻪﺭﮬﺎﺩﻛﺎﻡ ﻗﯘﺷﯘﻟﯘﭖ ﻛﻪﺗﻤﯩﺪﻯ. ﺷﯘﻧﯩﯔ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻣﻪﻧﻤﯘ ”ﮬﻪ ﮬﯘ“ ﺩﻩﭖ ﺑﯩﺮﯨﺪﯨﻐﺎﻥ ﺋﺎﺩﻩﻡ ﻳﻮﻕﺑﯘﻟﺪﻯ ﻗﯩﻠﺪﯨﻢ. ﺷﯘﻧﯩﯖﺪﯨﻦ ﻛﯩﻴﯩﻨﻤﯘ ﺑﯩﺮ ﻧﻪﭼﭽﻪ ﻛﯜﻥ ﺋﯩﺸﺨﺎﻧﯩﻨﯩﯔ ﻟﻪﻳﺪﯨﻴﻪﻥ ﺷﯩﻴﻪﻧﺸﻰﺋﯩﻜﺮﺍﻧﯩﺪﯨﻦ ﻛﻪﻟﮕﻪﻥ ﻧﯘﻣﯘﺭﻻﺭﻧﻰ ﺗﻪﻛﺸﯘﺭﯗﭖ ﺑﺎﻗﺘﯩﻢ. ﺋﯘ ﺑﺎﻻ ﺗﯧﻠﻔﯘﻥ ﺋﯘﺭﻣﯩﺪﻯ. ﻗﺎﻧﭽﯩﻠﯩﻖ ﺋﺎﺩﻩﻣﻨﻰ ﺋﺎﻟﺪﯨﻐﺎﻧﻠﯩﻐﻰﻧﺎﻣﻪﻟﯘﻡ. ﺋﻪﮔﻪﺭﺩﯨﮕﻪﻧﻠﯩﺮﻯ ﺭﺍﺱ ﺑﻮﻟﺴﺎ ﺋﯘ ﺑﺎﻻﺭﺍﺳﺘﯩﻨﻼﺭ ﺗﯩﺮﯨﺸﭽﺎﻥ ﺑﺎﻻ ﺑﻮﻟﯘﺷﻰ ﻣﯘﻣﻜﯩﻦ، 3 ﺗﯜﺭﺩﯨﻦ ﭘﺎﺗﯩﻨﯩﺖ ﺋﺎﻟﺪﯨﻢ ﺩﯨﮕﻪﻧﻠﯩﺮﯨﺪﯨﻦﻗﺎﺭﯨﻐﺎﻧﺪﺍ ﻣﻪﻟﯘﻡ ﺋﯩﺠﺎﺩﭼﺎﻧﻠﯩﻖ ﺭﻭﮬﯩﻐﺎ ﺋﯩﮕﻪ ﻛﺎﻟﻠﯩﺴﯩﻤﯘ ﺑﺎﺭ.ﺑﻪﻟﻜﯩﻢ. ﺋﯘ ﭘﺎﺗﯩﻨﯩﺘﻨﯩﯔﭼﻮﯕﺮﺍﻗﯩﻨﻰ ﺋﺎﻟﺴﺎ ﻧﻮﺑﯩﻞ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻰ ﻛﯩﻠﯩﺸﻰ ﻣﯘﻣﻜﯩﻦ ﺩﻩﭖ ﺋﻮﻳﻠﯩﻐﺎﻥ بولۇشىمۇ مۇمكىن. ﻳﯩﯖﯩﺪﯨﻦ ﺗﯘﺗﯘﺵ ﻗﯩﻠﯩﯟﺍﺗﻘﺎﻥ ﻛﻪﺷﭙﯩﻴﺎﺗﻰ ﺑﻪﻟﻜﯩﻢ ﺟﯩﻖ ﭘﯘﻝ ﻛﯩﺘﯩﺪﯨﻐﺎﻥ ﻛﻪﺷﭙﯩﻴﺎﺕ ﺑﻮﻟﺴﺎﺑﻪﻟﻜﯩﻢ ﺷﯘﻧﯩﯔ ﺋﯜﭼﯜﻥ ﺋﯩﺌﺎﻧﻪ ﻳﯩﻐﺎﻱ ﺩﯨﮕﻪﻧﺪﯗ. ﺋﻪﮔﻪﺭ ﺭﺍﺳﯩﺘﯩﻨﻼ ﺷﯘﻧﺪﺍﻕ ﺋﯩﺶ ﺑﯘﻟﯘﭖ ﺑﯩﺰﺑﯩﻠﻪﻥ ﺋﺎﻻﻗﯩﻼﺷﻘﺎﻥ ﺑﯘﻟﺴﺎ ﺭﻭﮬﻰ ﺋﯜﭼﯜﻥ ﺑﯘﻟﺴﯩﻤﯘ ﺷﯘ ﻛﻪﺷﭙﯩﻴﺎﺗﻰ ﺋﯜﭼﯜﻥ ﺗﻪﺟﺮﯨﺒﯩﺨﺎﻧﯩﻐﺎ ﺋﻪﻛﯩﺮﯨﭗ ﻻﺯﯨﻤﻠﯩﻖ ﺋﯜﺳﻜﯜﻧﯩﻠﻪﺭﻧﻰ ﺋﯩﺸﻠﻪﺗﻜﯩﻠﻰﻗﻮﻳﺎﺗﺘﯘﻕ. ﺋﻪﻣﻤﺎ ﺷﯘﻧﻰ ﺑﯩﻠﯩﺶ ﻛﯩﺮﻩﻛﻜﻰ، ﭘﺎﺗﯩﻨﯩﺖ، ﻛﯩﭽﯩﻚ ﻛﻪﺷﭙﯩﻴﺎﺕ ﺩﯨﮕﻪﻥ ﺑﺎﺷﻘﺎ ﻧﻪﺭﺳﻪ. ﻧﻮﺑﯩﻞ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻰ ﺩﯨﮕﻪﻥ ﺑﺎﺷﻘﺎ ﻧﻪﺭﺳﻪ. ﺟﯘﯕﮕﯘﻧﻰ ﺩﯨﮕﻪﻧﺪﯨﻤﯘ ﺟﯘﯕﮕﯘﺩﺍ ﮬﻪﺭ ﻳﯩﻠﻰ ﻣﯩﻠﻴﯘﻧﺪىن كۆپ ﭘﺎﺗﯩﻨﯩﺖ ﮬﯘﻗﯘﻗﻰ ﺑﯩﺮﯨﻠﯩﺪﯗ. ﺑﯘﻻﺭﻧﻰﻧﻮﺑﯩﻞ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺳﯧﻠﯩﺸﺘﯘﺭﯗﺵ ﺑﯩﺮ ﺗﺎﻏﺎﺭ ﻗﯘﻡ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺑﯩﺮ ﻗﯘﻣﻠﯘﻗﻨﻰ ﺳﯧﻠﯩﺸﺘﯘﺭﻏﺎﻧﺪﻩﻙﺋﯩﺶ. ﻳﻪﻧﻪ ﺑﯩﺮﻯ ﻧﻮﺑﯩﻞ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻰ ﺩﯨﮕﻪﻧﮕﻪ ﺑﯩﺮ ﻧﻪﺭﺳﯩﻨﻰ ﺋﯩﻼﻥ ﻗﯩﻠﺴﯩﯖﯩﺰ ﺷﯘ ﮬﺎﻣﺎﻥﺋﯩﺮﯨﺸﯩﺪﯨﻐﺎﻥ ﺋﯩﺶ ﻳﻮﻕ. ﻧﻮﺭﻣﺎﻝ ﮬﯩﺴﺎﭘﺘﺎ 15-20 ﻳﯩﻞ.ﺟﯩﻖ ﺑﯘﻟﺴﺎ 30-40 ﻳﯩﻞ، ﻳﺎﻛﻰﺋﯘﻧﯩﯖﺪﯨﻦ ﺋﯘﺯﯗﻥ ﯞﺍﻗﯩﺖ ﻛﯩﺘﯩﺸﻰ ﻣﯘﻣﻜﯩﻦ. ﺷﯘﻧﭽﻪ ﻧﯘﭘﯘﺯﻯ ﻳﯘﻗﯩﺮﻯ ﺋﯩﻴﻨﯩﺸﺘﯩﻴﻨﻐﯩﻤﯘ 1905-ﻳﯩﻠﻰ ﺋﯩﻼﻥ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ ﻧﻪﺗﯩﺠﯩﺴﯩﮕﻪ 16 ﻳﯩﻠﺪﯨﻦ ﻛﯩﻴﯩﻦ 1921-ﻳﯩﻠﻰ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺕ ﺑﯩﺮﯨﻠﮕﻪﻥ. ﺋﯘ ﺑﺎﻻ 3 ﻳﯩﻠﻐﯩﭽﻪ ﺋﺎﻟﯩﻤﻪﻥ ﺩﯨﮕﯩﻨﻰ ﺋﯩﻨﯩﻘﻼ ﺋﺎﻟﺪﺍﻣﭽﯩﻠﯩﻖ. ﺷﯩﻨﺠﺎﯕﺪﺍ ﺗﻮﻟﯘﻕﺋﻮﺗﺘﯘﺭﯨﺪﯨﻤﯘ ﺋﻮﻗﯘﻣﯩﻐﺎﻥ 17 ﻳﺎﺷﻠﯩﻖ ﺑﯩﺮ ﺑﺎﻟﯩﻨﯩﯔ ﻛﯘﭼﺎﻧﯩﯔ ﻳﯧﺰﯨﺴﯩﺪﺍ ﺋﻮﻟﺘﯘﺭﯗﭖﺋﯩﻠﯩﻢ-ﭘﻪﻧﺪﻩ ﺋﺎﻟﻪﻣﺸﯘﻣﯘﻝ ﻧﻪﺗﯩﺠﯩﻠﻪﺭﻧﻰ ﻳﺎﺭﯨﺘﯩﺶ ﻣﯘﻣﻜﯩﻨﭽﯩﻠﯩﮕﻰ ﻧﯜﻝ ﭘﯧﺮﺳﻪﻥ ﺩﯨﺴﻪﻙﺋﺎﺷﯘﺭﯞﻩﺗﻜﻪﻥ ﺑﯘﻟﻤﺎﻳﻤﯩﺰ. ﺑﯩﺮﻛﯜﻧﻰ ﻣﻪﻥ ﺩﻩﺭﯨﺲ ﺑﯩﺮﯨﯟﺍﺗﻘﺎﻥ ﺳﯩﻨﯩﭙﺘﺎ ﺋﻮﻗﯘﻳﺪﯨﻐﺎﻥ ﺑﯩﺮ ﺋﻮﻗﯘﻏﯘﭼﻰ ﻳﻪﻧﻪﺑﯩﺮ ﺩﻭﺳﺘﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺋﯩﺸﺨﺎﻧﺎﻣﻐﺎ ﻛﯩﺮﯨﭗ ﻛﻪﻟﺪﻯ، ﺑﯘ ﺑﺎﻻ ﻧﺎﮬﺎﻳﺘﻰ ﺗﯩﺮﯨﺸﭽﺎﻥ، ﻧﻪﺗﯩﺠﯩﺴﯩﻤﯘﻳﺎﺧﺸﻰ ﺋﯩﺪﻯ. ﻣﯘﻧﺪﺍﻗﻼ ﭘﺎﺭﺍﯕﻠﯩﺸﯩﺸﻘﺎ ﻛﯩﺮﮔﻪﻥ ﺋﻮﺧﺸﺎﻳﺪﯗ ﺩﻩﭖ ﻣﻪﻥ ﺑﯘﻻﺭﻧﯩﯔ ﺋﻪﮬﯟﺍﻟﯩﻨﻰﺳﻮﺭﯨﺴﺎﻡ ﺑﯘ ﺋﻮﻗﯘﻏﯘﭼﻰ ﭼﯩﺮﺍﻳﻰﺑﯩﺮ ﺧﯩﻞ ﺳﯜﺭﻟﯜﻙ ﮬﺎﻟﻪﺗﺘﻪ ”ﻣﺎﻟﯩﻢ ﻣﻪﻥ ﺑﯩﺮ ﻣﺎﻗﺎﻟﻪ ﻳﺎﺯﻏﺎﻧﺘﯩﻢ، ﺳﯩﺰ ﻳﺎﺷﺘﺎ ﻣﻪﻧﺪﯨﻦ ﺟﯩﻖﭘﻪﺭﯨﻘﻠﻪﻧﻤﯩﮕﻪﭼﻜﻪ ﺳﯩﺰﮔﻪ ﻛﯜﺭﺳﯩﺘﯩﭗ ﺑﺎﻗﺎﻱ ﺩﯨﮕﻪﻥ“ ﺩﯨﺪﻯ، ﺑﯘﻧﯩﯔ ﮔﯩﭙﻰ ﺋﺎﺧﯩﺮﻻﺷﻤﺎﻱ ﺗﯘﺭﯗﭘﻼﻗﯧﺸﯩﺪﯨﻜﻰ ﺑﯩﺮ ﺩﻭﺳﺘﻰ ﻳﻪﻧﻪ ”ﻣﺎﻟﯩﻢ ﺑﯘﻧﻰ ﭘﻪﻗﻪﺕ ﺋﯜﺯﯨﯖﯩﺰﻻ ﺑﯩﻠﯩﯔ، ﺑﺎﺷﻘﯩﻼﺭﻏﺎ ﻛﯜﺭﺳﻪﺗﻤﻪﯓ، ﭼﯘﻧﻜﻰ ﺑﯘ ﺋﻪﮔﻪﺭ ﺗﻮﻏﺮﺍ ﺑﻮﭖ ﻗﺎﻟﺴﺎ ﻧﻮﺑﯩﻞ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﯩﻐﺎ ﺋﯩﺮﯨﺸﭗ ﻗﯧﻠﯩﺸﻰ ﻣﯘﻣﻜﯩﻦ“ ﺩﻩﻳﺪﯗ. ﺗﺎﺱ ﻗﺎﻟﺪﯨﻢ ﺋﺎﻳﻠﯩﻨﯩﭗ ﻛﻪﺗﻜﯩﻠﻰ. ﮬﻪ، ﻗﯧﻨﻰ ﻛﯜﺭﯛﭖ ﺑﺎﻗﯩﻠﻰ ﺩﻩﭖ ﻣﺎﻗﺎﻟﯩﺴﯩﻨﻰ ﻗﻮﻟﯘﻣﻐﺎﺋﺎﻟﺴﺎﻡ ﻣﺎﺗﯩﻤﺎﺗﯩﻜﯩﻐﺎ ﺋﺎﺋﯩﺖ ئۇزۇن ﻣﺎﻗﺎﻟﯩﻜﻪﻥ. ﺷﯘﻧﺪﺍﻗﻼ ﻛﯜﺭﯛﭖ ﺑﯩﺮ ﻧﻪﺭﺳﻪ ﺩﯨﻴﯩﺸﯩﻤﮕﻪﺋﯩﺸﯩﻨﻪﻟﻤﻪﻱ، ﻣﻪﻥ ﯞﺍﻗﯩﺖ ﭼﯩﻘﯩﺮﯨﭗ ﺋﯘﺑﺪﺍﻧﺮﺍﻕ ﻛﯜﺭﻩﻱ، ﻗﺎﻟﻐﯩﻨﯩﻨﻰ ﺋﻪﺗﻪ ﻣﯘﺷﯘ ﯞﺍﻗﯩﺘﺘﺎﺩﯨﻴﯩﺸﻤﻪﻳﻠﯩﻤﯘ “ ﺩﯨﺴﻪﻡ ﮬﻪ ﺩﻩﭖ ﺋﯘﻻﺭ ﭼﯩﻘﯩﭗ ﻛﻪﺗﺘﻰ. ﻣﻪﻥ ﻗﯩﻠﯩﯟﺍﺗﻘﺎﻥ ﺟﯩﺪﺩﻯ ﺋﯩﺸﯩﻤﻨﯩﻤﯘﻗﯩﻠﻐﯘﻡ ﻛﻪﻟﻤﻪﻱ ﻣﺎﻗﺎﻟﯩﻨﻰ ﺑﯩﺮ ﺑﺎﺷﺘﯩﻦ ﻗﯘﺭﻣﯘ ﻗﯘﺭ ﺋﻮﻳﻠﯩﻨﯩﭗ ﺋﻮﻟﺘﯘﺭﯗﭖ ﺋﻮﻗﯘﭖ ﭼﯩﻘﺘﯩﻢ. ﻣﺎﻗﺎﻟﻪ ﺧﻪﻧﺰﯗﭼﻪ ﻳﯧﺰﯨﻠﯩﭙﺘﯘ. ﮬﻪﻡﺗﻮﺭﻏﺎ ﻛﯩﺮﯨﭗ ﺋﺎﺧﺘﯘﺭﯗﭖ ﺑﺎﻗﺘﯩﻢ. ﺋﻪﺳﻠﻰ ﺋﯘ ﻧﻪﭼﭽﻪ ﻳﯜﺯ ﻳﯩﻠﺪﯨﻦ ﺑﯘﻳﺎﻥ ﻣﺎﺗﯩﻤﺎﺗﯩﻜﻼﺭﺗﻪﺭﯨﭙﯩﺪﯨﻦ ﮬﻪﻝ ﻗﯩﻠﯩﻨﻤﺎﻱ ﻛﻪﻟﮕﻪﻥ ﻣﻪﺳﯩﻠﻪﺋﯩﻜﻪﻥ. ﺷﯘﻧﯩﯔ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻣﻪﻥ ﺗﯧﺨﯩﻤﯘ ﻗﯩﺰﺯﯨﻘﯩﭗ ﺗﻮﺭﻧﻰ ﺑﯩﺮ ﭘﻪﺱ ﺋﺎﺧﺘﯘﺭﯗﭖ ﺑﺎﺷﻘﯩﻼﺭﻧﯩﯔﻳﻮﻟﻠﯩﺮﻯ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺗﻮﻧﯘﺷﺘﯘﻡ، ﺋﯘﻧﺪﯨﻦ ﻛﯩﻴﯩﻦ ﺑﯘ ﺑﺎﻟﯩﻨﯩﯔ ﻣﺎﻗﺎﻟﯩﺴﯩﻨﻰ ﻗﺎﻳﺘﺎ ﺭﻩﺳﻤﻰ ﺗﻪﭘﺴﯩﻠﻰﺋﻮﻗﯘﺩﯗﻡ. ﻗﺎﺭﯨﺴﺎﻡ ﻣﺎﻗﺎﻟﯩﻨﯩﯔ ﺑﯩﺮﯨﻨﭽﻰ ﺑﻪﺕ ﺑﯩﺮﯨﻨﭽﻰ ﻳﻮﻟﺪﯨﻦ ﺗﺎﺭﺗﯩﭙﻼ ﺧﺎﺗﺎﻟﯩﻖ ﺑﺎﺭﻛﻪﻥ، ﻳﻪﻧﻪ ﺋﯘ ﺋﺎﺳﺎﺱ ﺩﻩﭖ ﻗﺎﺭﯨﻐﺎﻥ ﭘﻪﺭﻩﺯﻧﯩﯔ ﺋﯜﺯﯨﺪﯨﻼ ﯸﻐﯩﺮ ﺧﺎﺗﺎﻟﯩﻖ ﺑﺎﺭﻛﻪﻥ. ﺷﯘﻧﯩﯔ ﺑﯩﻠﻪﻥﺋﻪﺗﯩﺴﻰ ﺋﯘﻻﺭﻏﺎ ﺑﯘ ﺧﺎﺗﺎﻟﯩﻘﻨﻰ ﻛﯜﺭﺳﯩﺘﯩﭗ 30-40 ﻣﯩﻨﯘﺗﺘﻪﻙ ﻗﻪﻏﻪﺯﺩﻩ ﮬﯩﺴﺎﭘﻠﯩﺸﯩﭗ ﻛﯜﺭﯛﭖ ﺋﯘﺑﺎﻻ ﺭﺍﺱ ﺧﺎﺗﺎ ﺑﻮﭖ ﻗﺎﭘﺘﯘ. ﻣﻪﻥ ﺑﺎﺷﻘﺎ ﻳﻮﻝ ﺗﺎﭘﯩﻤﻪﻥ ﺩﻩﭖ ﭼﯩﻘﯩﭗ ﻛﻪﺗﺘﻰ. ﺋﯘﻧﯩﯔ ﺭﻭﮬﯩﻐﺎﻣﻪﺩﻩﺕ ﺑﻪﺭﺩﯨﻢ ﯞﻩ ﻣﺎﺗﯩﻤﺎﺗﯩﻜﺎ ﻓﺎﻛﻮﻟﺘﯩﺪﯨﻜﻰ ﺗﻪﺟﺮﯨﺒﯩﻠﯩﻚ ﻣﺎﻟﯩﻤﻼﺭﺩﯨﻦ ﻣﻪﺳﻠﻪﮬﻪﺕ ﺳﻮﺭﺍﺷﻨﻰﺗﻪﯞﺳﯩﻴﻪ ﻗﯩﻠﺪﯨﻢ. شۇغىنىسى ﺋﯘﻧﯩﯔ ﺩﻭﺳﺘﻰ ﺗﯧﺨﻰ ﻣﺎﺗﯩﻤﺎﺗﯩﻜﯩﺪﯨﻦ ﻧﻮﺑﯩﻞ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻰﺑﻪﺭﻣﻪﻳﺪﯨﻐﺎﻧﻠﯩﻐﯩﻨﻰ ﺑﯩﻠﻤﻪﻳﺪﯨﻜﻪﻥ. ﺑﯩﺮﻛﯜﻧﻠﻪﺭﺩﻩ ﺑﯩﺮﺳﻰ ﺋﯩﺸﺨﺎﻧﯩﻐﺎ ﺑﯩﺮ ﻧﻪﭼﭽﻪ ﻛﯜﻥ ﺋﺎﺭﻗﯩﻤﯘ ﺋﺎﺭﻗﺎ ﺗﯧﻠﻔﯘﻥ ﺋﯘﺭﯗﭖ دوكتۇر ﺳﺎﮬﯩﭙﺠﺎﻣﺎﻝ ﻣﯘﺋﻪﻟﻠﯩﻤﻨﻰ ﺋﯩﺰﺩﻩﻳﺪﯨﻐﺎﻧﻠﯩﻐﯩﻨﻰ ﺋﯩﻴﺘﺘﻰ. ( ﺋﯘ ﻛﯜﻧﻠﻪﺭﺩﻩ ﺳﺎﮬﯩﭙﺠﺎﻣﺎﻝ ﻣﯘﺋﻪﻟﻠﯩﻤﻨﯩﯔ ﺋﯩﺸﺨﺎﻧﯩﺴﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻣﯩﻨﯩﯔ ﺋﯩﺸﺨﺎﻧﺎﻡ ﺑﯩﺮ ﺗﯧﻠﻔﯘﻥ ﺳﯩﻤﯩﻐﺎﺋﯩﻜﻜﻰ ﺗﯧﻠﻔﯘﻥ ﺋﯘﻻﭖ ﺑﯩﻠﻠﻪ ﺋﯩﺸﻠﯩﺘﯩﯟﺍﺗﻘﺎﻥ ﯞﺍﻗﯩﺘﻼﺭ ﺋﯩﺪﻯ) . ﺷﯘﻧﯩﯔ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻣﻪﻥ ﺋﯘﺋﺎﺩﻩﻣﮕﻪ ﺑﯩﺮﻩﺭ ﺋﯘﺧﺘﯘﺭﯗﭖ ﻗﻮﻳﯩﺪﯨﻐﺎﻥ ﺋﯩﺸﻼﺭ ﺑﯘﻟﺴﺎ ﻣﺎﯕﺎ ﺩﻩﭖ ﻗﻮﻳﺴﯩﯖﯩﺰ ﻣﻪﻥ ﻳﻪﺗﻜﯜﺯﯛﭖﻗﻮﻳﺎﻱ ﺩﯨﺴﻪﻡ ﺋﯘ ”ﺳﯩﺰﻣﯘ ﻣﯘﺷﯘ ﻓﺎﻛﻮﻟﺘﯩﺘﺘﺎ ﺋﯩﺸﻠﻪﻣﺴﯩﺰ“ ﺩﻩﭖ ﺳﻮﺭﯨﺪﻯ، ﻣﻪﻥ ”ﺷﯘﻧﺪﺍﻕ“ ﺩﯨﺴﻪﻡ ”ﺋﻪﻣﯩﺴﻪ ﺳﯩﺰﮔﻪ ﺩﻩﯞﯨﺮﻩﻱ“ ﺩﻩﭖ ﻣﻪﻗﺴﯩﺘﯩﻨﻰ ﺋﯩﻴﺘﺘﻰ. ﺋﯘﻧﯩﯔ ﺩﯨﻴﯩﺸﯩﭽﻪ ﺋﯘ ﺋﯜﺭﯛﻣﭽﯩﺪﯨﻜﻰ ﺑﯩﺮﭘﯘﻝ ﻣﯘﺋﺎﻣﯩﻠﻪ ﺋﻮﺭﮔﯩﻨﯩﺪﺍ ﺋﯩﺸﻠﻪﻳﺪﯨﻜﻪﻥ. ﻓﯩﺰﯨﻜﯩﻐﺎ ﺑﯘﺭﯗﻧﺪﯨﻦ ﺗﺎﺭﺗﯩﭗ ﺋﺎﻣﺮﺍﻗﻜﻪﻥ. ﺋﯘﻳﯩﻘﯩﻨﺪﺍ ﺋﯩﺸﺘﯩﻦ ﺳﯩﺮﺕ ﯞﺍﻗﯩﺘﻠﯩﺮﯨﺪﺍ ﺋﯩﻴﻨﯩﺸﺘﯩﻴﯩﻨﻨﯩﯔ ﺗﺎﺭ ﻣﻪﻧﯩﺪﯨﻜﻰ ﻧﯩﺴﺒﯩﻠﯩﻚ ﻧﻪﺯﯨﺮﯨﻴﺴﯩﻨﻰ ﺋﯜﮔﯜﻧﯜﭖ ﯞﻩ ﺗﻪﺗﻘﯩﻖ ﻗﯩﻠﯩﭗ ﺋﯩﻴﻨﯩﺸﺘﯩﺪﯨﻦ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﻏﺎ ﻗﻮﻳﻐﺎﻥﻣﺎﺳﺴﺎ-ﺋﯩﻨﯩﺮﮔﯩﻴﻪ ﺗﻪﯕﻠﯩﻤﯩﺴﺪﻩ ﺧﺎﺗﺎﻟﯩﻖ ﺑﺎﺭﻟﯩﻐﯩﻨﻰ ﺑﺎﻳﻘﺎﭘﺘﯘ ﮬﻪﻡ ﺋﯘﻧﻰ ﺋﯜﺯﮔﻪﺭﺗﯩﺶ ﻛﯩﺮﻩﻙﺩﻩﭖ ﻗﺎﺭﺍﻳﺪﯨﻜﻪﻥ. ﻗﺎﺭﺍﭖ ﺑﺎﻗﺴﺎﻡ ﺑﯘ ﺋﯩﺶ ﺑﻪﻙ ﭼﻮﯓ ﺋﯩﺸﻜﻪﻥ. ﺷﯘﯕﺎ ﺑﯘﻧﻰ ﺗﯧﻠﻔﯘﻧﺪﺍ ﺩﯨﻴﯩﺸﭗﺑﻮﻟﻐﯩﻠﻰ ﺑﯘﻟﻤﺎﻳﺪﯨﻐﺎﻧﻠﯩﻐﯩﻨﻰ، ﺋﯩﻼﺟﻰ ﺑﯘﻟﺴﺎ ﻛﯩﻠﯩﭗ ﺳﺎﮬﯩﭙﺠﺎﻣﺎﻝ ﻣﯘﺋﻪﻟﻠﯩﻢ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺗﻪﭘﺴﯩﻠﻰﺩﯨﻴﯩﺸﯩﭗ ﺑﯧﻘﯩﺸﻨﻰ ﺗﻪﯞﺳﯩﻴﻪ ﻗﯩﻠﺪﯨﻢ. ﺋﺎﺧﯩﺮﻯ ﻗﺎﻧﺪﺍﻕ ﺑﯘﻟﺪﻯ ﻛﯩﻴﯩﻦ ﺳﯜﺭﯛﺷﺘﯘﺭﯗﭖ ﺑﺎﻗﻤﺎﭘﺘﯩﻤﻪﻥ. ﺋﯩﺸﻘﯩﻠﯩﭗ 10ﻧﯩﯔ ﺗﻮﻗﻘﯘﺯﻯ ﻳﻪﻧﯩﻼ ﻗﯘﺭﯗﻕ ﮬﺎﻳﺎﺟﺎﻥ. يەنە ئۇنىڭدىن كىيىنمۇ ھەر يىلى ئانچە مۇنچە شۇنىڭغا ئوخشىغان ماقالىلارنى تاپشۇرۇپ ئالىمەن، ھازىرغىچە كەم دىگەندە 20 دىن ئارتۇق ئادەمدىن شۇلارغا ئوخشاش ماقالىلارنى تاپشۇرۇپ ئالغاندىمەن. . ﺋﺎﺧﺮﯨﻘﻰ ﺳﯜﺯ ﺳﯜﺯﻟﻪﭖﻛﻪﻟﺴﻪﻙ، ﮬﻪﻣﻤﻪﻳﻠﻪﻥ ﺋﺎﯕﻠﯩﻐﺎﻧﻠﯩﺮﯨﻤﯩﺰﻧﻰ ﻳﯩﻐﯩﭗ ﻛﻪﻟﺴﻪﻙ ﺑﯘﻧﺪﺍﻕ ﺋﯩﺸﻼﺭﺩﯨﻦ ﺑﯩﺮ ﭘﺎﺗﻤﺎﻥﭼﯩﻘﯩﺸﻰ ﺗﯘﺭﻏﺎﻧﻼ ﮔﻪﭖ. ﺋﻪﺩﯨﺒﯩﻴﺎﺗﭽﯩﻠﯩﺮﯨﻤﯩﺰﺩﯨﻦ ﺑﯘ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻨﻰ ﺋﯩﻠﯩﺶ ﺋﯜﭼﯜﻥ ﻳﯧﺰﯨﻘﭽﯩﻠﯩﻖﻗﯩﻠﯩﻤﻪﻥ ﺩﯨﮕﻪﻧﻠﻪﺭ ﺑﺎﺭﻣﯘ ﻳﯘﻕ ﺋﯩﻨﯩﻖ ﺋﻮﺧﻤﺎﻳﻤﻪﻥ، ﻳﯘﻗﻠﯩﻘﯩﻐﯩﻤﯘ ﺋﯩﺸﻪﻧﻤﻪﻳﻤﻪﻥ. ﺷﯘﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻨﻰ ﺋﺎﻟﯩﻤﻪﻥ ﺩﻩﭖ ﺋﯩﺮﺍﺩﻩ ﻗﯩﻠﻐﺎﻧﻼﺭﻧﯩﯔ ﺋﯩﺮﺍﺩﯨﺴﯩﮕﻪ، ﻏﻪﻳﺮﯨﺘﯩﮕﻪ، ﺷﯘ ﺋﺎﺭﻗﯩﻠﯩﻖﻣﯩﻠﻠﯩﺘﯩﻤﻨﯩﯔ ﻳﯜﺯﯨﻨﻰ ﻛﯜﺗﯜﺭﯨﻤﻪﻥ ﺩﻩﻳﺪﯨﻐﺎﻧﻼﺭﻧﯩﯔ ﻣﯩﻠﻠﻰ ﺭﻭﮬﯩﻐﺎ ﺗﻪﺷﻪﻛﻜﯘﺭ ﺋﯩﻴﺘﯩﺶﻛﯩﺮﻩﻙ.ﻟﯧﻜﯩﻦ ﺷﯘﻧﻰ ﺋﯩﺘﺮﺍﭖ ﻗﯩﻠﻤﺎﻱ ﺑﯘﻟﻤﺎﻳﺪﯗﻛﻰ، ﻧﻮﺑﯩﻞ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻰ ﺋﯘﻧﺪﺍﻕ ﺋﺎﺳﺎﻥﻛﯩﻠﯩﺪﯨﻐﺎﻥ ﻧﻪﺭﺳﻪ ﺋﻪﻣﻪﺱ.ﻳﺎﻟﻐﯘﺯ ﺋﯩﺮﺍﺩﻩ ﺑﯘﻟﺴﯩﻼ، ﻣﯩﻠﻠﻪﺕ ﺩﯨﺴﻪ ﻣﻪﻳﺪﯨﻨﻰ ﻳﯧﺮﯨﭗ ﻳﯜﺭﻩﻛﻨﻰﻗﻮﻟﻐﺎ ﺋﯧﻠﯩﭗ ﺑﻪﺭﮔﯜﺩﻩﻙ ﺑﯘﻟﯘﺷﻼ ﻛﯘﭘﺎﻳﻪ ﻗﯩﻠﻤﺎﻳﺪﯗ. ﺋﯘ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻘﺎ ﻻﻳﯩﻖ ﻛﻪﻟﮕﯘﺩﻩﻙ ﻧﻪﺗﯩﺠﯩﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﭼﯩﻘﯩﺸﻰ ﺋﯜﭼﯜﻥ ﺷﯘﻧﯩﯖﻐﺎ ﻣﺎﺱﻛﯩﻠﯩﺪﯨﻐﺎﻥ ﻣﯘﺋﻪﻳﻴﻪﻥ ﺷﺎﺭﺍﺋﯩﺖ ﺑﯘﻟﯘﺷﻰ ﻛﯩﺮﻩﻙ. ﺋﯘ ﺷﯘ ﺷﻪﺧﺴﻨﯩﯔ ﻗﺎﺑﯩﻠﯩﻴﺘﻰ، ﺋﯩﺮﺍﺩﯨﺴﻰ، ﺗﻪﺭﺑﯩﻴﻠﯩﻨﯩﺸﻰ ﺩﯨﮕﻪﻧﻠﻪﺭﮔﻪ ﺑﺎﻏﻠﯩﻖ ﺑﯘﻟﻐﺎﻧﺪﯨﻦ ﺳﯩﺮﺕ ﻳﻪﻧﻪ ﺑﯘ ﺷﯘ ﺟﻪﻣﻴﻪﺗﺘﻜﻰ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭙﻨﯔﺗﻪﺭﺑﯩﻴﻠﻪﺵ ﻛﯜﭼﻰ، ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎﺩ، ﺷﯘ ﻗﻪﯞﻣﻨﯩﯔ ﺋﯩﺠﺘﯩﻤﺎﺋﻰ ﺳﺎﭘﺎﺳﻰ، ﻳﺎﺷﺎﯞﺍﺗﻘﺎﻥ ﺟﻪﻣﻴﻪﺗﻨﯩﯔ ﭘﻪﻥ -ﺗﯧﺨﻨﯩﻜﺎ ﻣﯘﮬﯩﺘﻰ ﺩﯨﮕﻪﻧﺪﻩﻙ ﻛﯜﭖ ﺗﻪﺭﻩﭘﻠﯩﻤﯩﻠﻪﺭﮔﻪ ﺑﺎﻏﻠﯩﻖ ﺑﯘﻟﯩﺪﯗ. ﭘﺎﻛﯩﺴﺘﺎﻧﻠﯩﻖﺋﺎﺑﺪﯗﺳﺎﻻﻡ ﻧﻮﺑﯩﻞ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻰ ﺋﺎﻟﺪﻯ ﺩﯨﮕﻪﻥ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺋﯘ ﺋﯘﻻﺭﻧﻰ ﺋﻪﻧﮕﯩﻠﻴﻪﺩﻩ كامبىرىجغا ئوخشاش دۇنيادىكى ئەڭ يۇقىرى بىلىم يۇرتىدا ئوقۇپ ۋە تەتقىقات قىلىپ ئالغان. ﻣﯩﺴﯩﺮﻟﯩﻖ، ﺟﯘﯕﮕﯘﻟﯘﻕ ﻧﻮﺑﯩﻞ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻰ ﺋﺎﻟﻐﺎﻧﻼﺭﻣﯘ ﺋﺎﻣﺮﯨﻜﯩﻨﯩﯔ ﺷﯘﻧﺪﺍﻕ ﻳﯘﻗﯩﺮﻯ ﺳﻪﯞﯨﻴﺪﯨﻜﻰ ﺗﻪﺗﻘﯩﻘﺎﺕﺋﻮﺭﯗﻧﻠﯩﺮﯨﺪﺍ ﺗﻪﺭﺑﯩﻴﻠﯩﻨﯩﭗ ﺋﯜﮔﯩﻨﯩﭗ ﺋﺎﻟﻐﺎﻥ. ﺑﺎﺷﻘﺎ ﺗﻪﺭﻩﻗﻘﻰ ﻗﯩﻠﯩﯟﺍﺗﻘﺎﻥ ﺩﯛﻟﻪﺗﻠﻪﺭﺩﯨﻦﺋﺎﻟﻐﺎﻧﻼﺭﻣﯘ ﺋﺎﺳﺎﺳﻪﻥ ﺷﯘﻧﺪﺍﻕ. ﺑﯘ ﺋﯩﺸﻼﺭ ﺑﯩﺮ ﺷﻪﺧﯩﺴﻜﻪ ﺗﻪﯞﻩ ﺋﻪﻣﻪﺱ ﺑﻪﻟﻜﻰ ﺷﯘ ﺟﻪﻣﻴﻪﺗﻜﻪﺗﻪﯞﻩ ﺋﻮﻣﯘﻣﻰ ﺋﯩﺸﻼﺭﺩﯗﺭ. ﺷﯩﻨﺠﺎﯕﻨﯩﯔ ﭘﻪﻥ ﺗﯧﺨﻨﯩﻜﺎ ﻣﯘﮬﯩﺘﯩﺪﯨﻦ ﺗﯧﺨﻰ ﺳﯜﺯ ﺋﺎﭼﻘﯩﻠﻰﺑﯘﻟﻤﺎﻳﺪﯗ. ﺷﯘﻧﭽﻪ ﺗﻪﺭﻩﻗﻘﻰ ﻗﯩﻠﯩﭗ ﻛﯩﺘﯩﭗ ﺑﺎﺭﻏﺎﻥ ﺟﯘﯕﮕﯘﺩﯨﻨﻤﯘ ﺗﯧﺨﻰ ﺑﯩﺮﺳﻰ ﺋﺎﻟﻐﯩﻨﻰ ﻳﻮﻕ. ﺑﯘﻻﺭﻏﺎ ﺳﯧﻠﯩﺸﺘﯘﺭﻏﺎﻧﺪﺍ ﺷﯩﻨﺠﺎﯕﻐﺎ ﻣﯩﻨﯩﯖﭽﻪ ﺧﯧﻠﻰ ﺋﯘﺯﺍﻕ ﺯﺍﻣﺎﻧﻼﺭ ﺑﺎﺭ.ﺋﺎﻟﺪﻯ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺷﯩﻨﺠﺎﯕﻨﯩﯔ ﺋﯩﻘﯩﺘﯩﺴﺎﺩﻯ ﺗﻪﺭﻩﻗﻘﻰ ﻗﯩﻠﯩﭗ ﮬﯩﭻ ﺑﯘﻟﻤﯩﺴﺎ ﺟﯘﯕﮕﯘﻧﯩﯔ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﯨﭽﻪﺳﻪﯞﯨﻴﺴﯩﺪﯨﻦ ﺋﺎﺷﺴﺎ، ﻛﯩﺘﺎﭘﺨﺎﻧﯩﻼﺭﻧﯩﯔ ﮬﻪﻣﻤﯩﺴﯩﻨﻰ ﺷﯩﺌﯩﺮ، ﻗﻮﺷﺎﻕ ﺭﻭﻣﺎﻧﻼﺭ ﺋﻪﻣﻪﺱ ﭘﻪﻥﺗﯧﺨﻨﯩﻜﺎ ﻛﯩﺘﺎﭘﻠﯩﺮﻯ ﻗﺎﭘﻠﯩﺴﺎ ﮬﻪﻡ ﺑﯧﺴﯩﻠﯩﭗ ﻗﺎﻟﻤﯩﺴﺎ، ﺟﺎﻱ- ﺟﺎﻳﻼﺭﺩﺍ ، ﺗﻪﺗﯩﻠﻠﻪﺭﺩﻩﺋﻮﻧﯟﯦﺮﺳﯩﺘﯩﺖ ﭘﯩﺮﻭﻓﯩﺴﺴﻮﺭﻟﯩﺮﻯ ﺋﯩﻠﯩﻢ-ﭘﻪﻧﺪﯨﻦ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﺍ ﻣﻪﻛﺘﻪﭖ ﺋﻮﻗﯘﻏﯘﭼﯩﻠﯩﺮﯨﻐﺎﻗﯩﺰﯨﻘﺎﺭﻟﯩﻖ ﺩﻭﻛﻼﺗﻼﺭﻧﻰ ﺑﻪﺭﺳﻪ، ﺷﯩﻨﺠﺎﯕﺪﯨﻜﻰ ﺋﯘﻧﯟﯦﺮﺳﯩﺘﯩﺘﻼﺭ ﺟﯘﯕﮕﯘﺩﯨﻜﻰ ﺋﺎﻟﺪﯨﻨﻘﻰ 10 ﻧﯩﯔ ﺋﯩﭽﯩﮕﻪ ﻛﯩﺮﺳﻪ، ﮬﻪﻡ ﺷﯘﺳﻪﯞﯨﻴﻪﺩﻩ ﻳﯩﻠﯩﻐﺎ ﻧﻪﭼﭽﻪ ﻣﯩﯖﻼﭖ ﺋﻮﻳﻐﯘﺭﻻﺭﻧﻰ ﺗﻪﺭﺑﯩﻴﻠﯩﺴﻪ، ﺑﯘﻻﺭﻧﯩﯔ ﺋﯩﭽﯩﺪﯨﻦ ﻧﻪﭼﭽﻪ ﻳﯜﺯﻯﺋﺎﻣﺮﯨﻜﺎ، ياۋرۇپا، ياپۇنىيەﺩﯨﮕﻪﻧﺪﻩﻙ ﭘﻪﻥ ﺗﯧﺨﻨﯩﻜﯩﺴﻰ ﺋﯩﻠﻐﺎﺭ ﺩﯛﻟﻪﺗﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﺩﯗﻧﻴﺎﺩﯨﻜﻰﺋﺎﻟﺪﯨﻨﻘﻰ ﻗﺎﺗﺎﺭﺩﺍ ﺗﯘﺭﯨﺪﯨﻐﺎﻥ ﺋﯘﻧﯟﯦﺮﺳﯩﺘﯩﺘﻠﯩﺮﯨﻐﺎ ﻛﯩﺮﯨﭗ ﺋﺎﻟﻰ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭗ ﺗﻪﺭﺑﯩﻴﯩﺴﻰﺋﺎﻟﺴﺎ، ﻧﻮﺑﯩﻞ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻰ ﺳﻪﯞﯨﻴﺴﯩﺪﯨﻜﻰ ﺋﺎﻟﯩﻤﻼﺭ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺧﯩﺰﻣﻪﺗﺪﺍﺵ ﺑﻮﻟﯘﭖ ﺑﯩﻠﻠﻪ ﺋﯩﺸﻠﯩﺴﻪﺋﯘﻧﺪﯨﻦ ﻛﯩﻴﯩﻦ ﺋﻮﻳﻐﯘﺭﻧﯩﯔ ﻧﻮﺑﯩﻞ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻰ ﺋﺎﻟﯩﺪﯨﻐﺎﻥ ﯞﺍﻗﯩﺘﻠﯩﺮﻯ ﻛﯩﻠﯩﺪﯗ. ﺷﯘ ﯞﺍﻗﯩﺘﻜﯩﭽﻪﺗﯩﻨﯩﻢ ﺗﺎﭘﻤﺎﻱ ﺗﯩﺮﯨﺸﯩﺸﻘﺎ ، ﺳﺎﻏﻼﻡ ﺑﯘﻟﻐﺎﻥ ﺟﻪﻣﻴﻪﺕ ﺑﻪﺭﭘﺎ ﻗﯩﻠﯩﺶ ﺋﯜﭼﯜﻥ ﮬﻪﻣﻤﻪﻳﻠﻪﻧﻨﯩﯔ ﻛﯜﭺﺳﯩﯖﺪﯗﺭﯗﺷﯩﻐﺎ ﺗﻮﻏﺮﺍ ﻛﯩﻠﯩﺪﯗ. ﺑﯩﺮ ﺩﯛﻟﻪﺗﺘﯩﻦ ﻧﻮﺑﯩﻞ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻰ ﭼﯩﻘﺴﺎ ﺋﯘ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺕ ﺋﯩﻨﺘﺎﻳﯩﻦﻛﯜﭼﻠﯜﻙ ﺋﺎﺳﺎﺳﻘﺎ ﻗﯘﺭﯗﻟﻐﺎﻥ ﺑﯘﻟﯩﺪﯗ،ﺋﯘ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻘﺎ ﺷﯘ ﻣﯩﻠﻠﻪﺕ ۋە ﺭﺍﻳﯘندىكى نۇرغۇنلىغان ئادەمنىڭ ﯞﺍﺳﺘﯩﻠﯩﻖ ﻳﺎﻛﻰ ﯞﺍﺳﺘﯩﺴﯩﺰ ﺋﻪﻣﮕﯩﻜﻰ ﺳﯩﯖﮕﻪﻥ ﺑﯘﻟﯩﺪۇ. بۇ يەردە شۇنى قىستۇرۇپ قويۇش كىرەككى، پاكىستانلىق ئابدۇسالام ﻧﻮﺑﯩﻞ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻰ ﺋﯩﻠﯩﺶ ﭼﻮﯓ ﺋﯩﺶ، ﻟﯧﻜﯩﻦ ﺋﯘﻧﻰ ﻧﯩﺸﺎﻥ ﻗﯩﻠﯩﯟﯨﻠﯩﺶﺗﻮﻏﺮﺍ ﺋﻪﻣﻪﺱ. ﺑﯩﺰﺩﯨﻦ ﺗﯜﺭﻛﯜﻡ ﺗﯜﺭﻛﯜﻣﻠﻪﭖ ﺋﺎﻟﯩﻢ، ﺋﯩﻨﮋﯨﻨﯩﺮﻻﺭ، ﻳﯘﻗﯩﺮﻯ ﺳﺎﭘﺎﻟﯩﻖ ﺋﻮﻗﯘﺗﻘﯘﭼﯩﻼﺭ، ﺑﺎﺷﻘﯘﺭﻏﯘﭼﯩﻼﺭ، ﻛﺎﺭﺧﺎﻧﯩﭽﯩﻼﺭ ﭼﯩﻘﻘﺎﻧﺪﺍ ، ﺳﺎﻏﻼﻡ ﺟﻪﻣﻴﯩﺘﯩﻤﯩﺰ ﻗﯘﺭﯗﻟﯘﭖ ﺷﻪﻳﺌﻰ ﮬﺎﺩﯨﺴﯩﻠﻪﺭﮔﻪﺗﻮﻏﺮﺍ ﺋﻮﺑﯩﻜﺘﯩﭗ ﺑﺎﮬﺎ ﺑﯩﺮﯨﺶ ﻣﯩﺨﺎﻧﯩﺰﯨﻤﻰ ﺋﻮﺭﻧﯩﺘﯩﻠﻐﺎﻧﺪﺍ، ﺑﺎﻟﯩﻼﺭ ﺋﺎﺗﺎ ﺋﺎﻧﯩﺴﻨﯩﯔﻛﯜﺭﺳﯩﺘﯩﭗ ﺑﯩﺮﯨﺸﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺋﻪﻣﻪﺱ ﺑﻪﻟﻜﻰ ﺟﻪﻣﻴﻪﺗﻨﯩﯔ ﻧﯩﻤﯩﻨﻰ ﻣﺎﺧﺘﺎﭖ ﻛﯩﺘﯩﯟﺍﺗﻘﺎﻧﻠﯩﻐﯩﻐﺎﺋﺎﺳﺎﺳﻪﻥ ﯨﺋﯜﺯﻯ ﮬﯜﻛﯜﻡ ﻗﯩﻠﯩﭗ ﺷﯘﻧﯩﯖﻐﺎ ﺋﺎﺳﺎﺳﻪﻥ ﺋﺎﻟﯩﻢ ﺑﯘﻟﯩﻤﻪﻥ، ﻛﻪﺷﭙﯩﻴﺎﺗﭽﻰ ﺑﯘﻟﯩﻤﻪﻥ ﺩﻩﭖ ﺋﯩﺮﺍﺩﻩ ﺗﯩﻜﻠﯩﮕﻪﻧﺪﻩ ، ﻛﺎﺭﺧﺎﻧﯩﭽﯩﻼﺭ، ﺑﺎﻳﻼﺭﺩﯨﻦ ﺗﺎﺭﺗﯩﭗ ﺋﺎﺩﻩﺗﺘﯩﻜﻰﻣﺎﺋﺎﺷﭽﯩﻼﺭﻏﯩﭽﻪ ﻳﯩﻠﯩﻐﺎ ﻣﻪﻟﯘﻡ ﭘﯘﻟﯩﻨﻰ ﺟﻪﻣﻴﻪﺗﻨﯩﯔ ﭘﺎﺭﺍﯞﺍﻧﻠﯩﻐﻰ ﺋﯜﭼﯜﻥ ﺋﯩﺌﺎﻧﻪﻗﯩﻼﻟﯩﻐﺎﻧﺪﺍ، ﺋﯜﺯﻯ ﺋﻮﻗﯘﻏﺎﻥ ﻣﻪﻛﺘﻪﭘﻜﻪ ﺋﺎﺗﯩﻴﺎﻟﯩﻐﯩﻨﯩﺪﺍ، ﻧﯘﺑﯩﻞ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻰ ﻳﺎﻛﻰ ﺷﯘﺳﻪﯞﯨﻴﻪﺩﯨﻜﻰ ﺋﺎﻟﯩﻤﻼﺭ ﺋﯜﺯﻟﯜﮔﯩﺪﯨﻦ ﭼﯩﻘﯩﺪﯗ. ئېلان قىلىنغان ۋاقتى: 2012-يىلى 15- يانۋار ئاپتۇر: ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسى مەنبەلەر: [1] نوبىل موكاپاتى سىتاتسىكىسى، نوبىل مۇكاپاتى تور بېتى، تور ئادېرسى: http://nobelprize.org/nobel_prizes/nobelprize_facts.html [2] يەھۇدى نوبىل مۇكاپاتىغا ئىرىشكۈچىلەر ، تور ئادېرسى: http://www.jinfo.org/Nobel_Prizes.html دوسلارنىڭ ئويغىنىشىغا پايدىسى تەگسىكەن. تەھىرلىگۇچى:ئىزدەن
|
